Bi zimanê Kurdî

ب: خودایێ من (ئه‌ڵڵاهه‌)، ئه‌وێ كو ب نیعمه‌تێن خۆ ئه‌ز ب خۆدان كریم و هه‌می جیهانێ ب خۆدان دكه‌ت. ئه‌لڵاھ ئه‌وه‌ یێ ئه‌ز عیباده‌تێ وی دكه‌م و ژ وی پێڤه‌تر ئه‌ز عیباده‌تێ چ تشتێن دی ناكه‌م، ئه‌و ئافرانده‌ر و چێكه‌ره‌، خۆدان و ڕزقده‌ر و ب ڕێڤه‌به‌ره‌ بۆ هه‌ر تشته‌كێ د ناڤ گه‌ردوونیدا هه‌ی.
به‌ڵگه ژی گۆتنا خودێیه‌: ئانكو: ((سوپاسی هه‌می بۆ خودایێ هه‌می جیهانان بن)). [الفاتحة: 2].

ب: ئایینێ من ئیسلامه‌. ئیسلام ژی ئانكو: خۆبده‌ستڤه‌به‌ردان بۆ فه‌رمانا خودێ ب ته‌وحیدێ، و سه‌رچه‌مییان بۆ وی ب گوهداریكرنێ، و خۆ دویركرنا ژ هه‌ڤپشك دروستكرن و شركێ و خودانێن وێ.
خودێ كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((هندى ئه‌و ئایینه‌ يێ خودێ بۆ به‌نییێن خۆ پێ ڕازى بووى و پێغه‌مبه‌رێن خۆ پێ هنارتين، و ژبلى وى ب چ ئایینێن دى ڕازى نابيت؛ ئيسلامه‌)). [آل عمران: 19].

ب: پێغه‌مبه‌رێ من موحه‌ممه‌ده‌ .
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه))‌. [الفتح: 29].

ب: په‌یڤا ته‌وحیدێ (لا إله إلا الله)ـیه‌ و ڕامانا وێ ژی ئه‌ڤه‌یه‌ كو: ژ خودێ پێڤه‌تر، چ خودێ نینن كو ژ هه‌ژی په‌رستنێ بن.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ڤێجا تۆ بزانه‌ - ئه‌ى موحه‌ممه‌د - كو ژ خودێ پێڤه‌تر چ خودايێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نينن)). [محمد: 19].
هه‌روه‌سا خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئه‌و ژ به‌ر كو خودێیه‌ خودايێ حه‌ق يێ كو ژ وى پێڤه‌تر چ خودا نينن و هندى ئه‌و تشتـن يێن بوتپه‌رێس ژ بلی وى په‌رستنێ بۆ دكه‌ن دپويچن نه‌ مفايى دگه‌هينن نه‌ زيانێ، هندى خودێیه‌ د سه‌ر چێكرییێن خۆڕا يێ بلنده‌ و يێ بلنده‌ ژ هندێ كو هه‌ڤكويڤ و هه‌ڤال هه‌بن، يێ مه‌زنه‌ هه‌ر تشته‌ك د بن وى دايه‌، چ تشت ژ وى مه‌زنتر نينه‌)). [الحج: ٦٢].

ب: خودێ یێ ل ئه‌سمانی ل سه‌ر عه‌رشی، د سه‌ر هه‌می چێكریاندا، خودێ دبێژیت: ئانكو: ((خودايێ ڕه‌حـمان (ئیستواء) ل سه‌ر عه‌رشى كرییه.‌ ئا‌نكو: يێ بلند بوويه‌ سه‌ر عه‌رشى، بلندبوونه‌كا بابه‌تى مه‌زنییا وى بیت)). [طه: 5].
وخودايێ بلند دبێژیت: ئانكو: ((خودايێ مه‌زنه‌ يێ ل هنداڤى به‌نییێن خۆ سه‌رڤه‌هاتى؛ هه‌مى ستۆ ل به‌ر وى دچه‌مياينه‌، ئه‌وه‌ كاربنه‌جهێ هه‌ر تشته‌كى ل جهێ وى يێ دروست ددانیت، شاڕه‌‌زايێ كو چ تشت ل به‌ر وى به‌رزه‌ نه‌بیت)). [الأنعام: 18].

ب: ڕامانا وێ: خودێ ئه‌و یێ بۆ هه‌می جیهانان هنارتی دا كو مزگینییێ بده‌ته‌ وان و وان هشیار بكه‌ت.
و پێدڤییه‌:
1. د وی تشتێ فه‌رمانێ پێ دكه‌ت گوهدارییا وی بهێته‌ كرن.
2. د وی تشتێ ده‌نگوباسی پێ دده‌ت بهێته‌ ڕاستده‌رئێخستن.
3. و نابیت سه‌رپێچییا فه‌رمانێن وی بهێته‌ كرن.
4. و دڤێت ژبلی شه‌ریعه‌تێ وی ب چ تشتێن دی په‌رستنا خودێ نه‌هێته‌ كرن كو ئه‌و ژی دویكه‌ڤتنا سوننه‌تێیه‌ و هێلانا بیدعێیه‌.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ گوهداریيا پێغه‌مبه‌ری  بكه‌ت، ب ڕاستی ئه‌وی گوهداريیا خودێ كرییه))‌. [النساء: 80]،
هه‌روه‌سا خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و ئه‌و ژ ده‌ڤ خۆ نائاخڤیت (3) به‌لكی ئه‌و ئاخڤتنا ئه‌و دبێژیت كو قورئان و فه‌رمووده‌نه‌؛ وه‌حییه‌ ژ ده‌ڤ خودێ)). [النجم: 3-4].
دیسان خودێ دبێژیت: ئانكو : ((ب ڕاستى بۆ هه‌وه‌ - گه‌لی خودان باوه‌ران - د گۆتن و كريار و سه‌روبه‌رێ پێغه‌مبه‌رێ خودێدا  چاڤلێكرنه‌كا باش هه‌بوويه‌ هوين چاڤ لێ بكه‌ن، ڤێجا هوين پێگيرییێ ب ڕێبازا وى بكه‌ن، و هه‌ما ئه‌و پێگيرییێ ب سوننه‌تا وى دكه‌ت يێ ژ خودێ و ڕۆژا دويماهییێ يێ ب هيڤى بیت و گه‌له‌ك زكرێ خودێ كربیت)). [الأحزاب: 21].

ب: خودێ ئه‌م یێن چێكرین دا په‌رستنا وی بكه‌ین و چ شریك و هه‌ڤپشكان بۆ وی چێنه‌كه‌ین، نه‌كو ئه‌م ژ قه‌ستا و بێ مه‌ره‌م و ئارمانج چێكربین یان ژی ئه‌م چێكربین‌ دا خۆ مژویل بكه‌ین و یارییان بكه‌ین، یان ژی ئه‌م ل دویڤ سه‌رێ خۆ هێلابین و چ گرنگی ب مه‌ نه‌دابیت پشتی ئه‌م چێكرین.
خودێ كه‌ره‌م كر و گۆت: ئانكو: ((و من ئه‌جنه‌ و مرۆڤ ب تنێ بۆ هندێ یێن چێكرین دا من ب تنێ بپه‌رێسن)). [الذاريات: 56].

ب: عیباده‌ت ناڤه‌كێ كومكه‌ره‌ بۆ هه‌ر تشته‌كێ خودێ حه‌ز ژێ دكه‌ت و یێ پێ ڕازی بیت ژ گۆتن و كریارێن ب سه‌رڤه‌ و ژ ناڤدا.
- عیباده‌تێن ب سه‌رڤه‌: وه‌كی زكرێ خودێ ب ئه‌زمانی، وه‌كی گۆتنا (سبحان الله و الحمدلله و الله أكبر) و وه‌كی نڤێژێ و حه‌جێ.
- عیباده‌تێن ژ ناڤدا: وه‌كی ترسێ و هیڤییێ و پشتگه‌رمكرنا ب خودێ.

ب: مه‌زنترین واجب ل سه‌ر مه‌ ئه‌ڤه‌یه‌: ئه‌م په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ین.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و د هه‌مى شريعه‌تاندا فه‌رمان ب تشته‌كى ل وان نه‌هاتبوو كرن ژ بلی هندێ كو ئه‌و په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ن و ب عيباده‌تى قه‌ستا كنارێ وى بكه‌ن، ڕوییێ خۆ ژ شركێ وه‌رگێڕنه‌ باوه‌رییێ)). [البينة: 5]

ب: 1- ته‌وحیدا ڕوبوبی: ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ تو باوه‌رییێ بینی كو خودێ ب تنێ چێكه‌ر و ئافرانده‌ره‌، ئه‌و ب تنێ شاھ و ڕێڤه‌به‌ره‌ و هه‌ر ئه‌وه‌ یێ ڕزقی دده‌ت و یێ ب تنێیه‌ و چ هه‌ڤال نینن.
2- ته‌وحیدا ئولووهی: ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ په‌رستنا خودێ بكه‌ت ، عيباده‌تێ چ تشتێن دى نائێته‌ كرن خودايێ پاك و بلند تێنه‌ بيت.
3- ته‌وحیدا ناڤ و سالۆخه‌تان: ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ باوه‌رییێ ب وان ناڤ و سالۆخه‌تێن خودێ بینیت یێن د قورئان و سوننه‌تێدا هاتین، بێی كو ببێژیت وه‌كی فلانی ، وبێى چه‌وانى ، و بێی ئه‌م ناڤ و سالۆخه‌تێن وی ڕه‌د بكه‌ین.
به‌ڵگه‌یێ هه‌ر سێ جۆرێن ته‌وحیدێ ژی: گۆتنا خودێیه‌: ئانكو: ((ئه‌وه‌ ئه‌ڵڵاهـ، خودايێ ئه‌سمانان و ئه‌‌ردى و هه‌ر تشته‌كێ د ناڤبه‌رێدا، و خۆدان و ئافرانده‌ر و ڕێڤه‌به‌رێ وان، ڤێجا تو - ئه‌ى موحه‌ممه‌د - وى ب تنێ ب په‌رێسه‌ و صه‌برێ ل سه‌ر گوهدارییا وى بكه‌ تو و هه‌چییێ دويكه‌ڤتنا ته‌ بكه‌ت، كه‌سێ وه‌كى وى نينه‌ د ناڤ و سالۆخه‌ت و كرياران دا)). [مريم: 65].

ب: ئه‌ڤه‌یه‌‌ تو هه‌ڤپشكه‌كی (شریكه‌كی) بۆ خودێ بدانی.
خودێ گۆت: ئانكو: ((بێگومان خودێ ل ڕۆژا قیامه‌تێ گونه‌ها وی كه‌سی ژێنابه‌ت یێ هه‌ڤاله‌كی بۆ وی بدانیت و هه‌ر گونه‌هه‌كا دبن وێدا بیت خودێ دێ ژێبه‌ت بۆ وی یێ وی بڤێت و هه‌ر كه‌سێ هه‌ڤپشكه‌ك و شریكه‌كی بۆ خودێ بدانیت ئه‌ڤه‌ وی گونه‌هه‌كا مه‌زن كر. [النساء: 48]

ب: شرك: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ هه‌ڤپشكه‌كی (شریكه‌كی) د عیباده‌تیدا یان د ڕبوبییه‌تا خودێ یان باشناڤ و سالۆخه‌تاندا بۆ خودێ بدانیت.
هه‌ر ژ هه‌ڤپشك دروستكرن و (شركێ)ـیه‌ كو تۆ جۆره‌ك ژ جۆرێن عیباده‌تی بۆ ئێكێ دی ژی بكه‌ی ژبلی خودێ.
جۆرێن وێ:
- شركا مه‌زن: وه‌كی: دوعاكرن یان سوجده‌برن یان ڤه‌كوشتن بۆ ئێكێ دی ژبلی خودێ.
- شركا بچویك: ئه‌ڤه‌ ئه‌و جۆرێ شركێیه‌ یێ مرۆڤ پێ ژ بازنه‌یا ئیسلامێ ده‌رناكه‌ڤیت. وه‌كی: سویندخوارنا ب تشته‌كێ دی ژبلی خودێ، یان هلاویستنا نڤشتییان كو ئه‌و تشتن یێن مرۆڤ ب خۆڤه‌ دكه‌ت یان ل جهه‌كی د هلاویست دا مفایه‌ك بۆ وی بێت یان زیانه‌ك ژ وی دویر ببیت، یان كرنا ڕویمه‌تییه‌كا كێم و سڤك، بۆ نموونه‌؛ نڤێژا خۆ جوان ئه‌نجام بده‌ت چونكی دزانیت به‌رێ هنده‌كان یێ ل وی.

ب: ژ خودێ پێڤه‌تر كه‌سه‌كێ دی غه‌یبێ نزانیت.
خودێ گۆت: ئانكو: ((تو - ئه‌ى موحه‌ممه‌د - بێژه‌ وان: كه‌سه‌ك نه‌ ل ئه‌سمانان و نه‌ ل ئه‌ردى وى تشتى نزانیت يێ خودێ ڤه‌شارتى ژ كارێن غه‌يبى، و ئه‌و نزانن كانێ كه‌نگى ئه‌و دێ ژ گۆڕێن خۆ ڕابن ده‌مێ قيامه‌ت دهێت؟)). [النمل: 65].

ب: ستوینێن باوه‌رییێ شه‌شن:
1- باوه‌ری ئینان ب خودێ.
2- ب مه‌لائیكه‌تێن وی.
3- ب په‌ڕتووكێن وی ئیناینه‌ خوار.
4- ب پێغه‌مبه‌رێن وی.
5- ب ڕۆژا دویماهیكێ.
6- ب قه‌ده‌رێ یا بۆ مرۆڤی یا خۆش و یا نه‌خۆش.
به‌ڵگه‌: فه‌رمووده‌یا جبریلی يه‌ يا به‌رنیاس، ئه‌وا‌ د صه‌حیحا موسلمیدا هاتی، جبریلی گۆته‌ پێغه‌مبه‌ری : ((بۆ من بێژه‌ كا باوه‌ری چیه‌؟ گۆت: ئه‌ڤه‌یه‌ تو باوه‌رییێ ب خودێ بینی، و مه‌لائیكه‌تێن وی، په‌ڕتووكێن وی ئینایه‌ خوار، پێغه‌مبه‌رێن وی، ڕۆژا دویماهیكێ و قه‌ده‌رێ یا بۆ مرۆڤی خۆش و یا نه‌خۆش)).

ب: باوه‌ری ئینان ب خودێ: ئه‌ڤه‌يه‌ تو باوه‌رییێ بینی كو خودێ ئه‌وه‌ یێ تو ئافراندی و ڕزقێ ته‌ دای، ئه‌و خودانێ هه‌ر تشته‌كێ د هه‌بوونێدایه‌ و ئه‌و ب ڕێڤه‌به‌رێ ئێكانه‌یه‌ بۆ چێكری و ئافراندییان. خودێ ئه‌وه‌ یێ په‌رستن بۆ دهێته‌ كرن، ژ وی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن، ئه‌وه‌ یێ ئافراندن و كار هه‌می د ده‌ستێ ویدا، ئه‌وه‌ یێ بڕیار و شه‌ریعه‌ت هه‌می یێن وینه‌، ئه‌و یێ ب تنێیه‌ و چ شریك و هه‌ڤال نینن.
• ئه‌و یێ مه‌زن و ته‌مامه‌ كو حه‌مد و سوپاسی هه‌می بۆ وینه‌، ئه‌و خودانێ ناڤ و سالۆخه‌تێن بلند و پیرۆزه‌، وی چ هه‌ڤكویڤ نینن، چ تشت ژی وه‌كی نینن - یێ پاقژ بیت ژ هه‌می كێماسییان -.
باوه‌ری ئینان ب مه‌لائیكه‌تان: مه‌لائیكه‌ت (فریشته‌) ژی هنده‌ك چێكرینه‌ كو خودێ یێ ژ ڕوناهییێ ئافراندین بۆ په‌رستن و ملكه‌چبوونا ته‌مام بۆ فه‌رمانا وی.
خودێ گۆت: ئانكو: ((مه‌لائیكه‌ت به‌نییێن خودێ يێن خودان ڕێزن * و ئه‌و ژبلی گوهدارییا وان يا باش تشته‌كێ خودێ فه‌رمانا وان پێ نه‌كرى نابێژن، و هه‌تا ئه‌و ده‌ستويرییێ نه‌ده‌ته‌ وان ئه‌و كاره‌كى ناكه‌ن)). [الأنبياء: ٢٦-٢٧].
پێغه‌مبه‌رێ خودێ ژی  دبێژیت: ئانكو: ((مه‌لائیكه‌ت یێ ژ ڕوناهییێ هاتینه‌ ئافراندن)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
- ئێك ژ وان جبریله‌ (سڵاڤ لێ بن) ئه‌وێ وه‌حییێ بۆ پێغه‌مبه‌ران دئینیته‌ خوار. خودێ گۆت: ئانكو: ((و هندى ئه‌ڤ قورئانه‌يه‌ ژ نیك ئافرانده‌رێ هه‌مى چێكرییان و خودانێ وان هاتییه‌ خوارێ * جبريلێ ده‌ستپاك و ئه‌مين ئه‌و يا ئينايه‌ خوارێ * و وى ئه‌و بۆ ته ‌- ئه‌ى موحه‌ممه‌د - يا خواندى هه‌تا ته‌ د دلێ خۆدا ژبه‌ركرى و تو تێ گه‌هشتى؛ دا تو ببییه‌ ژ پێغه‌مبه‌رێن خودێ يێن ملله‌تێن خۆ ژ عه‌زابا خودێ دترسينن * جبريلی ئه‌و ب زمانه‌كێ عه‌ره‌بى يێ ئاشكه‌را بۆ ته‌ ئينا خوارێ، يا ڕامان ئاشكه‌رايه‌، ئـه‌و وان هه‌مى تشتان ئاشكه‌را دكـه‌ت يێن ئـه‌و هه‌وجه‌ دبنێ ژ كارێ دين ودنيايێ)). [الشعراء: ١٩٢-١٩٥].
باوه‌ری ئینان ب په‌ڕتووكان: ئه‌ڤه‌ ژی ئه‌و په‌ڕتووكن یێن خودێ بۆ پێغه‌مبه‌رێن خۆ ئیناینه‌ خوارێ.
- وه‌كی قورئانێ: خودێ بۆ موحه‌ممه‌دی  ئینایه‌ خوار.
- ئنجیل: خودێ بۆ عیسای (سڵاڤ لێ بن) ئینایه‌ خوارێ.
- ته‌وڕات: خودێ بۆ مووسای (سڵاڤ لێ بن) ئینایه‌ خوارێ.
- زه‌بوور: خودێ بۆ داوودی (سڵاڤ لێ بن) ئینایه‌ خوارێ.
- صوحوفێن ئیبراهیمی و مووسای: خودێ بۆ ئیبراهیمی و مووسای ئیناینه‌ خوارێ.
باوه‌ری ئینان ب پێغه‌مبه‌ران: پێغه‌مبه‌ر ژی ئه‌ون یێن خودێ بۆ به‌نییێن خۆ هنارتین، دا كو وان فێر بكه‌ن و مزگینییێ ب باشییێ و به‌حه‌شتێ بده‌نه‌ وان و وان ژ خرابییێ و ئاگری ب ترسینن.
- باشترین پێغه‌مبه‌ر ژی: (ئولول عه‌زمن)، كو ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌نه‌:
- نووح (سڵاڤ لێ بن).
- ئیبراهیم (سڵاڤ لێ بن).
- مووسا (سڵاڤ لێ بن).
عیسا (سڵاڤ لێ بن).
موحه‌ممه‌د .
باوه‌ری ئینان ب ڕۆژا قیامه‌تێ: ئه‌ڤه‌ ژی ئه‌و قوناغه‌ یا كو پشتی مرنێ و د قه‌بریدا دهێت، ڕۆژا ڕابوونه‌ڤێیه‌ ژ قه‌بری و چوونا به‌ره‌ڤ حیساب و لێپرسینێ، ڤێجا ل وێرێ خه‌لكێ به‌حه‌شتێ دێ چنه‌ جهێن خۆ ل به‌حه‌شتێ و دێ لێ ئاكنجی و بنه‌جهبن، خه‌لكێ جه‌هنه‌مێ ژی دێ چنه‌ جه‌هنه‌مێ و دێ لێ بنه‌جهبن.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((هه‌ر نه‌فسه‌ك دڤێت تام بكه‌ته‌ مرنێ، ب ڤێ چه‌ندێ هه‌مى خه‌لك دێ زڤڕنه‌ نيك خودايێ خۆ؛ دا ئه‌و حسێبێ د گه‌ل وان بكه‌ت. هه‌ما خێرێن هه‌وه‌ ل دويڤ كريارێن هه‌وه‌ ب ته‌مامى و بێ كيماسى ل ڕۆژا ڕابوونێ دێ بۆ هه‌وه‌ هێنه‌دان، ڤێجا هه‌چییێ خودايێ وى قه‌درێ وى بگريت و وى ژ ئاگرى ڕزگار بكه‌ت و ببه‌ته‌ به‌حه‌شتێ ئه‌و گه‌هشته‌ وێ يا وى ڤياى. ژينا دونيايێ هه‌ما ب تنێ خۆشییه‌كا به‌روه‌خته‌، ڤێجا هوين پێ نه‌هێنه‌ خاپاندن)). [آلِ عِمۡرَانَ: ١٨٥].
باوه‌ری ئینان ب قه‌ده‌رێ، ب باشی و خرابییێن وێڤه‌:
قه‌ده‌ر: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤی باوه‌ری هه‌بیت كو خودێ هه‌ر تشته‌كێ د گه‌ردوونیدا ڕویدده‌ت دزانیت، و وی ئه‌ڤ چه‌نده‌ د ده‌پێ پاراستیدا (اللوح المحفوظ)ـدا نڤیسییه‌، ڤیایه‌ ئه‌و هه‌بیت و ئه‌و ئافراندییه‌.
خودێ كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((هندی ئه‌مین؛ هه‌ر تشته‌كێ هه‌ی مه‌ ب پیڤانه‌كێ ئافراندینه‌ و ئه‌م پێ د زاناینه‌)). [القمر: ٤٩].
- قه‌ده‌ر چوار پله‌یه‌:
یا ئێكێ: زانینا خودایێ مه‌زنه‌، ژ ڤێ ژی زانینا وی یا پێشوه‌خته‌ ب هه‌ر تشته‌كی، به‌ری ئه‌و تشت ڕویبده‌ت و پشتی ڕویدده‌ت ژی.
به‌ڵگه ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ ژی: گۆتنا خودێیه‌: ئانكو: ((هندى خودێیه ‌- ئه‌و ب تنێ - دزانیت كانێ كه‌نگى قيامه‌ت دێ ڕابیت؟ و ئه‌وه‌ يێ بارانێ ژ ئه‌ورى دئينته‌ خوارێ، ژ وى پێڤه‌تر كه‌سه‌ك نه‌شێت وه‌ بكه‌ت، و ئه‌وه‌ دزانیت كانێ چ تشت د مال بچويكاندا هه‌يه‌ و ئه‌و دزانیت كانێ هه‌ر نه‌فسه‌ك ل سوباهییا خۆ دێ چ كه‌ت و نه‌فسه‌ك نزانیت كانێ دێ ل كيژ ئه‌ردى مریت. به‌لكى خودێیه‌ ب تنێ ڤى تشتى دزانیت. هندى خودێیه‌ پڕزانايێ شاره‌زايه‌ دۆر ل تشتێ ئاشكه‌را و ڤه‌شارتى گرتییه‌، تشته‌ك ژێ ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابیت)). [لقمان: 34].
یا دووێ: خودایێ مه‌زن ئه‌ڤ چه‌نده‌ د د ده‌پێ پاراستیدا (اللوح المحفوظ)ـدا نڤیسییه‌، ڤێجا هه‌ر تشته‌كێ ڕویدای و دێ ڕویده‌ت؛ یێ ل ده‌ڤ وی د په‌ڕتووكه‌كێدا نڤیسییه‌.
به‌ڵگه‌ ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ ژی: گۆتنا خودێیه‌: ئانكو: ((و كليلێن غه‌يبێ ئانكو: يێن گه‌نجينه‌يێن تشتێ نـه‌به‌رچاڤ، ل ده‌ڤ خودێنه‌، ژ وى پێڤه‌تر كه‌س پێ نزانیت، و ژ وان: زانينا ده‌مێ قيامه‌تێیه‌ و هاتنا بارانێیه و تشتێ د مالبچويكان دايه‌ و كرنا كارێ ل پاشه‌ڕۆژێیه‌، و جهێ مرنا مرۆڤییه‌ و ئه‌و هه‌ر تشته‌كێ ل هشكاتى و ده‌ريايێ دزانیت، و به‌ڵگه‌یه‌ك ژ داره‌كێ ناوه‌ريێت ئه‌گه‌ر ئه‌و پێ نه‌زانیت، ڤێجا هه‌ر دندكه‌كا د ئه‌ردیدا ڤه‌شارتى، و هه‌ر ته‌ڕاتى و هشكاتییه‌كا هه‌بیت، د كيتابه‌كا ئاشكه‌رادا يا هاتییه‌ بنه‌جهكرن)). [الأنعام: 59].
یا سێیێ: هه‌ر تشته‌ك ب حه‌ز و ڤیانا خودێ ڕویدده‌ت، و هه‌ر تشته‌كێ ژ وی یان ژ چێكرییه‌كێ وی ده‌ركه‌ڤیت و چێببیت؛ ئه‌و ب حه‌ز و ڤیان و (مه‌شیئه‌تا) وییه‌. مرۆڤی ژی هه‌لبژارتن و حه‌ز و ئیراده‌ یا هه‌ی، به‌لێ ئه‌ڤ حه‌ز و ڤیان و ئیراده‌یە بێی حه‌ز و ڤیان و ئیراده‌یا خودێ چێنابیت.
به‌ڵگه‌ ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ ژی: گۆتنا خودێیه‌: ئانكو: ((بۆ هه‌چییێ حه‌ز بكه‌ت ژ هه‌وه‌ كو ل سه‌ر حه‌قییێ و باوه‌رییێ خۆ ڕاست بكه‌ت (28) و هوين نه‌شێن خۆ ڕاست بكه‌ن، ئه‌گه‌ر حه‌زكرنا خودێ خودايێ هه‌مى چێكرییان ل سه‌ر نه‌بیت)). [التكوير: 28 - 29].
یا چوارێ: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤی باوه‌ری هه‌بیت كو هه‌می بۆنه‌وه‌ر د ئافراندینه‌ و خودێ ئه‌و یێن ئافراندین، هه‌روه‌سا خودێ، (ذات) و سالۆخه‌ت و لڤینێن وان و هه‌ر تشته‌كێ د واندا هه‌بیت ژی یێ ئافراندی.
به‌ڵگه‌ ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ ژی: گۆتنا خودێیه‌: ئانكو: ((و هوين په‌رستنا خودايێ خۆ يێ هوين و كريارێن هه‌وه‌ ژى ئافراندين دهێلن؟)). [الصافات: 96].

ب: قورئان ئاخڤتنا خودێیه‌ و ئه‌و نه‌ تشته‌كێ چێكری و ئافراندییه‌.
خودایێ مه‌زن كه‌ره‌م كرییه‌ و گۆتییه‌: ئانكو: ((و ئه‌گه‌ر ئێك ژ وان بوت په‌ريسێن خوين و مالێ وان هاتییه‌ حه‌لالكرن داخوازكر كو ل سه‌ر به‌ختێ ته‌ بیت تو - ئه‌ى موحه‌ممه‌د - به‌ختێ خۆ بدێ، هه‌تا وى گوهـ ل قورئانێ ببیت و ب باوه‌رییێ ئاگه‌هدار بیت)). [التوبة: 6].
د فه‌رمووده‌یه‌كێدا هاتییه‌ ڤه‌گوهاستن كو: ئانكو: ((قه‌در و بهایێ ئاخڤتنا خودێ ل سه‌ر ئاخڤتنێن دی، وه‌كی قه‌در و بهایێ خودێیه‌ ل سه‌ر چێكرییێن وی)). تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: هه‌ر گۆتنه‌ك یان كریاره‌ك یان دانپێدان و خۆ ل سه‌ر بێده‌نگكرنه‌ك یان سالۆخه‌ته‌كێ ئافراندنێ یان ڕه‌وشتی كو بۆ پێغه‌مبه‌ری  بهێته‌ پالدان؛ سوننه‌ته‌.

ب: بیدعه‌ ئه‌و تشته‌ یێ خه‌لكی د دینیدا ئینایه‌ ده‌ر و ل سه‌رده‌مێ پێغه‌مبه‌ری  و صه‌حابییێن وی نه‌بوویه‌.
- ئه‌م بیدعێ وه‌رناگرین و دڤێت ڕه‌دبكه‌ین.
ئه‌ڤه‌ ژی ژبه‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری : ئانكو: ((هه‌می بیدعه‌ سه‌رداچوونن)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
هه‌روه‌سا ژ به‌ر گۆتنا وی : ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ كاره‌كی بكه‌ت فه‌رمانا مه‌ ل سه‌ر نه‌بیت؛ ئه‌و كار یێ ڕه‌دكرییه‌ و دێ ل خۆدانی هێته‌ زڤڕاندن)). موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
نموونه‌یه‌ك ل سه‌ر بیدعێ: زێده‌كرنا ل سه‌ر عیباده‌ته‌كی، وه‌كی بۆ نموونه‌ ئه‌م چوار جاران ده‌ستێن خۆ بۆ نڤێژێ بشووین، و وه‌كی ئاهه‌نكگێڕانێ ب هه‌لكه‌ڤتا ژ دایكبوونا پێغه‌مبه‌ری ، چونكی ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژ پێغه‌مبه‌ری  و صه‌حابییێن وی نه‌هاتییه‌ ڤه‌گوهاستن كو وان كربیت.

ب: وه‌لاء: حه‌زژێكرنا باوه‌ردارایه‌ و ب سه‌رئێخستنا وانایه‌.
خودایێ مه‌زن كه‌ره‌مكرییه‌: ئانكو: ((خۆدان باوه‌رێن مێر و خۆدان باوه‌رێن ژن، هنده‌ك ژ وان پشته‌ڤانێن هنده‌كێن دینه‌)). [التوبة: 71].
به‌راء: كه‌ربڤه‌بوونا ژ كافرایه‌، و ئه‌و كه‌سێن دوژمناتییا باوه‌رداران دكه‌ن.
خودایێ مه‌زن كه‌ره‌مكرییه‌: ئانكو: ((ب ڕاستى چاڤلێكرنه‌كا باش بۆ هه‌وه‌ - گه‌لی خودان باوه‌ران - د ئيبراهيمى و خودان باوه‌رێن د گه‌ل ویدا هه‌بوويه‌، ده‌مێ وان گۆتییه‌ ملله‌تێ خۆ يێ كوفر ب خودێ كرى: هندى ئه‌مين ئه‌م ژ هه‌وه‌ و ژ وى تشتێ هوين ژبلی خودێ دپه‌رێسن دبه‌رينه‌، مه‌ كافرى ب هه‌وه‌ كر، و ئه‌م ب وێ كوفرێ د ڕازى نينين يا هوين ل سه‌ر، و دوژمناتى د ناڤبه‌را مه‌ و هه‌وه‌دا ئاشكه‌را بوو و هه‌روهه‌ر دێ مينیت هندى هوين د كافربن، و هه‌‌تا هوين باوه‌رییێ ب خودێ ب تنێ بينن)). [الممتحنة: 4].

ب: نه‌خێر، خودێ ژ ئیسلامێ پێڤه‌تر چ ئایینێن دی قه‌بویل ناكه‌ت.
خودایێ مه‌زن كه‌ره‌مكرییه‌: ئانكو: ((و هه‌چییێ دينه‌كى ژبلى ئيسلامێ داخواز بكه‌ت، و ئيسلام ئه‌وه‌ مرۆڤ ب ته‌وحيدێ و گوهدارییێ خۆ ته‌سليمى خودێ بكه‌ت، و باوه‌ر‌يیێ ب پێغه‌مبه‌رێ دويماهییێ موحه‌ممه‌دى -سڵاڤ لێ بن- بينيت، و دويڤچوونا وى بكه‌ت و ڤه‌شارتى و ئاشكه‌را ئه‌و بڤێت، ئه‌و دين ژ وى ناهێته‌ قه‌بويلكرن و ئه‌و ل ئاخره‌تێ ژ زيانكارانه‌ ئه‌وێن پشك و بارێن خۆ ژ ده‌ستداين)). [آل عمران: ٨٥].

ب: نموونه‌ ل سه‌ر كوفرا ب گۆتنێ: وه‌كی كه‌سه‌ك خه‌به‌ران بێژیته‌ خودێ یان بێژیته‌ پێغه‌مبه‌رێ وی .
نموونه‌ ل سه‌ر كوفرا ب كریارێ: سڤكاتیكرنا ب موصحه‌فێ (قورئانێ) یان سوجده‌برنا نه‌ بوو خودێ.
نموونه‌ ل سه‌ر كوفرا بیروباوه‌ران: هه‌بوونا باوه‌رییێ كو ژبلی خودێ ئێكێ دی یێ هه‌ی یێ ژ هه‌ژی په‌رستنێیه‌، یان هه‌بوونا باوه‌رییێ كو خودایه‌كێ دی د گه‌ل خودێ یێ هه‌ی.

ب: 1- نیفاقا مه‌زنتر: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ د دلێ خۆ دا كافر بیت و ب سه‌رڤه ژی خۆ‌ ب باوه‌ردارییێ بینیته‌ ده‌ر.
ئه‌ڤ جۆرێ نیفاقێ مرۆڤی ژ ئیسلامێ ده‌ردئێخیت و ئه‌و ژ كوفرا مه‌زنتره‌.
خودایێ مه‌زن كه‌رەمكرییه‌: ئانكو: ((هندى دووڕوينه‌ ل ڕۆژا قيامه‌تێ د جهێ نزمتر دانه‌ ژ ئاگرى، و تو - ئه‌ى موحه‌ممه‌د - پشته‌ڤانه‌كى بۆ وان نابينى ڤێ دويماهییا خراب ژ وان پاشڤه‌ لێ بده‌ت)). [النساء: ١٤٥].
2- نیفاقا بچویكتر: وه‌كی: دره‌وێ و پێگیرنه‌بوونا ب سۆز و په‌یمانان و خیانه‌تكرنا ل ئه‌مانه‌تی.
ئه‌ڤ جۆره‌ مرۆڤی ژ ئیسلامێ ده‌رنائێخیت، به‌لێ پا ئه‌و ژ گۆنه‌هایه‌ و خودانێ وێ یێ د مه‌تڕسییا تووشبوونا سزایێ خودێدا.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆتییه‌: ئانكو: ((نیشیانێن مرۆڤێ مونافق سێنه‌: ئه‌گه‌ر ئاخڤت دێ دره‌وێ كه‌ت، ئه‌گه‌ر سۆز و په‌یمانه‌كدا؛ دێ پێ لێ دانیت، ئه‌گه‌ر كه‌سه‌كی باوه‌رییا خۆ پێ ئینا؛ دێ خیانه‌تێ كه‌ت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: دویماهیك پێغه‌مبه‌ر موحه‌ممه‌ده‌ .
خودایێ مه‌زن كه‌رەمكرییه‌: ئانكو: ((موحه‌ممه‌د بابێ چ زه‌لامێن هه‌وه‌ نه‌بوو، به‌لێ ئه‌و پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌ و دويماهییێ پێغه‌مبه‌رانه‌، ڤێجا پشتى وى هه‌‌تا ڕۆژا قيامه‌تێ چ پێغه‌مبه‌رينى نابیت)). [الأحزاب: ٤٠].
پێغه‌مبه‌رێ خودێ ژی  گۆتییه‌: ئانكو: ((ئه‌ز دویماهیك پێغه‌مبه‌رم و پشتی من چ پێغه‌مبه‌رێن دی ناهێن)). ئه‌بو داوود و تیرمذی و ژبلی وان ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: موعجیزه‌: ئه‌و تشتێ په‌رده‌دڕه‌ یێ خودێ دایه‌ پێغه‌مبه‌رێن خۆ دا ببیته‌ ئاماژه‌ و نیشانه‌ك بۆ ڕاستگۆییا وان، وه‌كی:
- كه‌ربوونا هه‌یڤێ بۆ پێغه‌مبه‌ری . خودێ دبێژیت: ئانكو: ((قيامه‌ت نێزيك بوو و هه‌يڤ دوو كه‌ر بوو ده‌مێ كافرێن (مه‌كه‌هێ) داخواز ژ پێغه‌مبه‌رى  كرى كو ئه‌و ئايه‌ته‌كێ نيشا وان بده‌ت، ڤێجا وى دوعا ژ خودێ كرن، ئينا خودێ ئه‌ڤ ئايه‌ته‌ نيشا واندا * و ئه‌گه‌ر بوتپه‌رێس نيشان و به‌ڵگه‌یه‌كی ل سه‌ر ڕاستگۆيیا پێغه‌مبه‌رى  ببينن، دێ پشت ده‌نێ و باوه‌رییێ پێ نائينن و پشتى به‌ڵگه‌ ئاشكه‌را دبیت دێ بێژن: ئه‌ڤه‌ سێره‌به‌ندییه‌كا پويچه‌ و دێ چیت و نامينیت * و وان پێغه‌مبه‌ر  دره‌وين ده‌رئێخست و دويكه‌ڤتنا دلچوونێن خۆ كر يێن به‌رێ وان دايه‌ دره‌وپێكرنێ و ل ڕۆژا قيامه‌تێ هه‌ر كاره‌كێ هه‌بیت چ يێ باش بیت چ يێ خراب دێ گه‌هیته‌ خودانێ خۆ ده‌مێ جزا دهێته‌دان)). [القمر: ١-٣]
- ژێكڤه‌بوونا ده‌ریایێ بۆ مووسای (سڵاڤ لێ بن)، و خه‌ندقاندنا فیرعه‌ونی و سه‌ربازێن وی. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و وێ قه‌نجییا مه‌ بيننه‌ بيرا خۆ ده‌مێ مه‌ ژ به‌ر هه‌وه‌ ده‌ريا كه‌ركرى و ڕێكێن هشك لێ چێكرين، ڤێجا هوين ژێ ده‌ربازبووين و مه‌ هوين ژ فيرعه‌ونى و له‌شكه‌رێ وى، و ژ تێچوونا د ئاڤێدا ڕزگاركرين، ڤێجا ده‌مێ فيرعه‌ون و له‌شكه‌رێ وى ب دويڤ هه‌وه‌ كه‌ڤتين مه‌ ل به‌ر چاڤێن هه‌وه‌ ئه‌و خه‌ندقاندن)). [البَقَرَةِ: ٥٠].

ب: صه‌حابی: ئه‌و كه‌سه‌ یێ گه‌هشتییه‌ دیدارا پێغه‌مبه‌ری  و باوه‌ری پێ ئینای و ل سه‌ر ئیسلامێ مری.
دڤێت حه‌ز ژ وان بكه‌ین و چاڤ ل وان بكه‌ین و ئه‌و پشتی پێغه‌مبه‌ران باشترین مرۆڤن.
باشترین صه‌حابی ژی: هه‌ر چوار خه‌لیفه‌نه‌:
ئه‌بو به‌كر (خودێ ژ وی ڕازی ببیت).
عومه‌ر (خودێ ژ وی ڕازی ببیت).
عوسمان (خودێ ژ وی ڕازی ببیت).
عه‌لی (خودێ ژ وی ڕازی ببیت).
خودایێ مه‌زن ده‌رباره‌ی صه‌حابییان (خودێ ژ هه‌مییان ڕازی بیت) دبێژیت: ئانكو: ((و ئه‌وێن بۆ باوه‌رى ئينانێ به‌رى مرۆڤان ڕاكرين، ژ وان مشه‌ختیان يێن ملله‌ت و ئويجاخێن خۆ هێلاين و قه‌ستا وارێ ئيسلامێ كرى و وان پشته‌ڤانێن پشته‌ڤانییا پێغه‌مبه‌رى دژى كافران كرى و ئه‌وێن ب قه‌نجى دويكه‌ڤتنا وان كرى، ئه‌و ئه‌ون يێن خودێ ژێ ڕازى بووى ژ به‌ر گوهدارییا وان بۆ خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى و ئه‌و ژ وى ڕازى بوون ژ به‌ر خێرا مه‌زن يا وى دايه وان‌ و وى به‌حه‌شتێن ڕويبار د بندا دچن بۆ وان ئاماده‌ كرينه‌ هه‌روهه‌ر ئه‌و دێ تێدا بن و ئه‌ڤه‌يه‌ سه‌ركه‌ڤتنا مه‌زن. د ڤێ ئايه‌تێدا په‌سن بۆ صه‌حابییان هه‌يه‌ و به‌ڵگه‌یه‌ كو ئه‌و يێن باوه‌رێنه‌؛ له‌و قه‌درگرتنا وان ژ بناخه‌يێن باوه‌ریێیه‌)). [التوبة: ١٠٠].

ب: دایكێن باوه‌رداران هه‌ڤژینێن پێغه‌مبه‌رینه‌ .
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌ر  بۆ خۆدان باوه‌ران حه‌قتره‌، و ئه‌و بۆ وان د بابه‌تێن دين و دونيايێدا ژ وان خۆ ب خۆ نێزيكتره‌ بۆ وان، و ژنكێن پێغه‌مبه‌رى  دايكێن وانه‌)). [الأحزاب: ٦].

ب: مافێ وان ل سه‌ر مه‌ ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌م حه‌ز ژ وان بكه‌ین و پشته‌ڤانییا وان بكه‌ین و كه‌ربێن مه‌ ژ وان كه‌سان ڤه‌ببن یێن كه‌رب ژ وان ڤه‌دبن، و ئه‌م زێده‌گاڤییێ د مه‌زنكرنا واندا ناكه‌ین، كه‌سوكارێن (ئالوبه‌یتا) وی ژی ئه‌ڤەنه‌: هه‌ڤژینێن وی، دوینده‌ها وی، باوه‌ردارێن به‌نو هاشمی و به‌نول موطه‌لیبینه‌.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((هه‌ما خودێ ئه‌ڤ شيره‌ته‌ ل هه‌وه‌ كر؛ دا هه‌وه‌ پاقژ و بژوين بكه‌ت و پيسییێ و خرابییێ ژ هه‌وه‌ بنه‌مالا پێغه‌مبه‌رى - كو ژن و دوینده‌ها وییه‌  - دوير بكه‌ت و دا نه‌فسێن هه‌وه‌ زێده‌ پاقژ بكه‌ت)). [الأحزاب: ٣٣].
فه‌رمووده‌یه‌ك ژ پێغه‌مبه‌ری  هاتییه‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: ((ئه‌ز بیرا هه‌وه‌ ل خودێ دئینم ده‌رباره‌ی مالباتا خۆ، ئه‌ز بیرا هه‌وه‌ ل خودێ دئینم ده‌رباره‌ی مالباتا خۆ، ئه‌ز بیرا هه‌وه‌ ل خودێ دئینم ده‌رباره‌ی مالباتا خۆ)). موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت

ب- ئه‌ركێ مه‌ ئه‌ڤه‌یه‌: ئه‌م ڕێزێ ل وان بگرین و گوهدارییا وان بكه‌ین ئه‌گه‌ر فه‌رمانێ ب كرنا گونه‌هێ ل مه‌ نه‌كه‌ن، و دڤێت ئه‌م ژبن فه‌رمانا وان ده‌رنه‌كه‌ڤین و دوعا بۆ وان بكه‌ین و ب نهێنی شیره‌تان ل وان بكه‌ین و شوڕه‌شێ دژی وان نه‌كه‌ین، ب تنێ هنگی نه‌بیت ئه‌گه‌ر ئه‌م كوفره‌كا ئاشكه‌را ل ده‌ڤ وان ببینین.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((گه‌لى ئه‌وێن باوه‌ری ئیناى، د به‌رسڤا فه‌رمانێن خودێ وه‌رن و بێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن، و د به‌رسڤا پێغه‌مبه‌رى ژى وه‌رن و گوهدارییا وێ حه‌قییێ بكه‌ن يا ئه‌و پێ هاتى، و گوهدارییا مه‌زن و كاربده‌ستێن خۆ بكه‌ن به‌لێ نه‌ د بێ ئه‌مرییا خودێ دا و ئه‌گه‌ر هوين د ناڤبه‌را خۆ دا ل سه‌ر تشته‌كى ب هه‌ڤڕكى چوون، هوين حوكمێ وى تشتى بۆ خودێ و پێغه‌مبه‌ری بزڤرینن، ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ ب دورستى باوه‌رى ب خودێ و ڕۆژا حسێبێ هه‌بیت. ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژ هه‌ڤڕكییێ و ژێكڤه‌بوونێ چێتره‌، و دويماهییا وێ باشتره))‌. [النساء: ٥٩].

ب- به‌حه‌شته‌، خودایێ مه‌زن دبێژیت: ئانكو: ((هندى خودێیه‌ وان يێن باوه‌رى ب خودێ و ب پێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى و چاكى كرين دكه‌ته‌ د وان به‌حه‌شتاندا يێن ڕويبار د بندا دچن)). [محمد: 12].

ب- ئاگرێ جه‌هنه‌مێیه‌، خودایێ مه‌زن دبێژیت: ئانكو: ((هوين ب بـاوه‌رى ئينانا ب پێغه‌مبه‌رى  و ب گوهدارییا خودێ خۆ ژ ئاگرى بپارێزن. ئه‌و ئاگرێ ب مرۆڤ و به‌ران دهێته‌ خۆشكرن، ئه‌وێ بۆ كافران هاتییه‌ ئاماده‌كرن)). [البقرة: 24].

ب: ترس (الخوف): ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ ژ خودێ و سزایێ وی ب ترسیت.
هیڤی (الرجاء): ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤی هیڤی و ئومێد هه‌بن كو دێ خێر و لێبۆرین و دلۆڤانییا خودێ ب ده‌ست خۆڤه‌ ئینیت.
به‌ڵگه‌: گۆتنا خودێیه‌: ئانكو: ((ئه‌وێن هه‌ يێن بوتپه‌رێس دوعايان ژێ دكه‌ن د گه‌ل خودێ ژ پێغه‌مبه‌ر و چاك و ملياكه‌تان، ئه‌و ب خۆ ب كرنا وان چاكییێن ئه‌و دشێن بكه‌ن خۆ نێزيكى خودايێ خۆ دكه‌ن، و هيڤییێ دخوازن كو خودێ دلۆڤانییێ ب وان بـبـه‌ت و ئه‌و ژ عه‌زابا وى دترسن، هندى عه‌زابا خودايێ ته‌يه‌ ئه‌وه‌ يا كو پێتڤییه‌ به‌نى ژێ بترسن و خۆ ژێ بده‌نه‌ پاش)). [الإسراء: 57].
هه‌روه‌سا گۆتنا خودێ: ئانكو: ((تو - ئه‌ى موحه‌ممه‌د - بێژه‌ به‌نییێن من: هندى ئه‌زم ئه‌ز باش گونه‌هـ ژێبرێ خودان باوه‌رێن تۆبه‌كه‌رم، يێ دلۆڤانكارم ب وان * و كو عه‌زابا منه‌ عه‌زابا ب ئێش و نه‌خۆش بۆ وان يێن تۆبه‌ نه‌كه‌ن)). [الحجر: 49-50]

ب: (الله، الرب، الرحمن، السميع، البصير، العليم، الرزاق، الحي، العظيم والحكيم)... ژبلی ڤانه‌ ژ باشناڤێن خودێ و سالۆخه‌تێن وی یێن بلند.

- (الله): ڕامانا وی ئه‌و خودایه‌ یێ ب دروستی و ژ هێژایی په‌رستن بۆ دهێته‌ كرن، یێ ب تنێیه‌ و چ هه‌ڤپشك و شریك نینن.
- (الرب): ئانكو چێكه‌ر و ئافرانده‌ر و خۆدان و ڕزقده‌ر و ب ڕێڤه‌به‌ر هه‌ر ئه‌و ب تنێیه‌.
- (السمیع): ئه‌وه‌ یێ بهیستنا وی هه‌می تشت ڤه‌گرتین، گوھ ل هه‌می ده‌نگان دبیت د گه‌ل هندێ كو ئه‌و د ژێك جودانه‌ و د جۆراوجۆرن.
- (البصیر): ئه‌وه‌ یێ هه‌می تشتان دبینیت، و چ تشتێن بچویك و مه‌زن ل به‌ر وی به‌رزه‌ نابن و ئه‌و هه‌مییان دبینیت.
- (العلیم): ئه‌وه‌ یێ زانینا وی دۆر ل هه‌می تشتێن بووری و نوكه‌ و داهاتی گرتی.
- (الرحمن): ئه‌وه‌ یێ دلۆڤانییا وی هه‌می چێكرییێن زیندی ب خۆڤه‌ گرتین، ڤێجا هه‌می عه‌بد و چێكرییێن خودێ یێن ل بن دلۆڤانییا وی.
- (الرزاق): ئه‌وه‌ یێ ڕزقێ هه‌می چێكرییان ژ مرۆڤ و ئه‌جنه‌ و هه‌می گیانه‌وه‌ر و ده‌واران ل سه‌ر وی و ئه‌و دده‌ته‌ وان.
- (الحي): ئه‌وه‌ یێ ساخ و چ جاران نامریت، و هه‌می ئافراندییێن وی دێ مرن.
- (العظيم): ئه‌وه‌ یێ ته‌مامه‌تی و مه‌زناهی هه‌می بۆ وییه‌ د ناڤ و سالۆخه‌ت و كریارێن ویدا.
- (الحكيم): ئه‌وه‌ یێ چێكرییێ خۆ ب باشترین و جوانترین شێوه‌ ئافراندی و وی كاربنه‌جهییه‌كا ته‌مام د چێكرن و فه‌رمانا خۆدا هه‌یه‌.
و (الحكمة): دانانا تشتایه‌ د جهێ وان یێ دروستدا، ودانانا وانه‌ د پله‌يێن وان دا.

ب: ئه‌ركێ مه‌ ل به‌رامبه‌ری زانایان ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌م حه‌ز ژ وان بكه‌ین، و ل ده‌مێ بابه‌ته‌كێ شه‌رعی دهێته‌ به‌را مه‌ ئه‌م ل وان بزڤڕین و پرسیار ژ وان بكه‌ین، و ژ باشیێ زێده‌تر چ به‌حسێ وان نه‌كه‌ین، و هه‌ر كه‌سه‌كێ ب تشته‌كێ دی و ب خرابی به‌حسێ وان كر، هنگی بزانه‌ ئه‌و نه‌ ل سه‌ر ڕێكا دروسته‌ و یێ ژ ڕێكێ ده‌ركه‌ڤتی.
خودایێ مه‌زن كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((خودێ پله‌یا خودان باوه‌رێن دلسۆز ژ هه‌وه‌ دێ بلند كه‌ت، و ئه‌و پله‌یا خودانێن زانينێ ژى د خێرێ و ژێ ڕازيبوونێدا گه‌له‌ك دێ بلند كه‌ت، خودايێ مه‌زن ب كريارێن هه‌وه‌ يێ شاره‌زايه‌ تشته‌ك ژێ ل وى به‌رزه‌ نابیت و ئه‌و دێ هه‌وه‌ سه‌را جزا ده‌ت. ئه‌ڤ ئايه‌ته‌ ئيشاره‌تێ دده‌ته‌ بهايێ زانايان و پله‌یێن وان يێن بلند)). [المجادلة: ١١].

ب: وه‌لییێن خودێ مرۆڤێن ته‌قوادارن، ئه‌ون یێن دویڤچوونا سوننه‌تا پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دكه‌ن.
خودایێ مه‌زن كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((نێ هندى وه‌لییێن خودێنه‌ چ ترس ژ عه‌زابا خودێ ل ئاخره‌تێ ل سه‌ر وان نينه‌، و ئه‌و ب خه‌م ناكه‌ڤن ل سه‌ر وێ بارا د دونيايێدا نه‌گه‌هشتییه‌ وان * و ژ سالۆخه‌تێن ڤان وه‌لییان ئه‌وه‌ وان باوه‌رى ب خودێ ئينايه‌ و دويكه‌ڤتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرییه‌ د وى تشتیدا يێ ئه‌و پێ ژ ده‌ڤ خودێ هاتى، و وان ته‌قوا خودێ دكر و فه‌رمانێن وى ب جھ دئينان)). [يونس: 62-63].

ب: باوه‌ری؛ گۆتن و كریار و بیروباوه‌رن.
ئه‌و گۆتنه‌ ب ئه‌زمانی، باوه‌ری ئینانه‌ و كریاره‌ ب دلی و كار و كریاره‌ ب ئه‌ندامێن له‌شی.
د فه‌رمووده‌یه‌كێدا هاتییه‌ كو ئه‌بو هوره‌یره‌ ژ پێغه‌مبه‌رێ خودێ ڤه‌دگوهێزیت كو گۆتییه‌: ئانكو: ((باوه‌ری حه‌فتێ و تشته‌ك - یان شێست و تشته‌ك - لقه‌، بلندترین و باشترین لقێ باوه‌رییێ گۆتنا (لا إله إلا الله)ـیه‌ و كێمترین لقێ باوه‌رییێ ژی لادانا وی تشتییه‌ ل سه‌ر ڕێكێ یێ نه‌خۆشییێ دگه‌هینیته‌ خه‌لكی، شه‌رم ژی لقه‌كه‌ ژ باوه‌رییێ)). موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: به‌لێ؛ باوه‌ری ب عيباده‌تى زێده دبیت‌ و ب گونه‌هێ كێم دبیت.
خودایێ مه‌زن كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((هه‌ما خودان باوه‌رێن ڕاست و دورست ب خودێ ئه‌ون يێن ئه‌گه‌ر به‌حسێ خودێ هاته‌كرن دلێن وان ڤه‌دله‌رزن، و ئه‌گه‌ر ئايه‌تێن قورئانێ بۆ وان هاتنه‌ خواندن باوه‌رییا وان پتر لێ دهێت، و ئه‌و خۆ دهێلنه‌ ب هيڤییا خودێڤه‌، نه ‌هيڤییێ ژ كه‌سێ دى دكه‌ن، نه‌ ژ كه‌سێ دى دترسن)). [الأنفال: 2].

ب- قه‌نجی ئه‌ڤه‌یه‌ تو وه‌سا خودێ ب په‌رێسی هه‌روه‌كی تو وی دبینی، و ئه‌گه‌ر تو وی نه‌بینی؛ بزانه‌ مسۆگه‌ر ئه‌و ته‌ دبینیت.

ب: هه‌تا كار و كریار دهێنه‌ وه‌رگرتن؛ پێدڤییه‌ دوو مه‌رج تێدا هه‌بن:
1- پێدڤییه‌ ب تنێ بۆ خودێ بن و دلسۆزی (ئیخلاص) تێدا هه‌بیت.
2- پێدڤییه‌ ل دویڤ سوننه‌ت و ڕێبازا پێغه‌مبه‌ری بن .

ب- خۆ هێلانا ب هیڤییا خودێ ڤە (ته‌وه‌ككول) ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ پشتا خۆ ب خودێ گه‌رم بكه‌ت بۆ ب ده‌ستڤه‌ئینانا خێر و باشییان و نه‌هێلان و لادانا زیان و مه‌ترسییان، د گه‌ل ده‌ستگرتنا ب ئه‌گه‌رانڤه‌.
خودایێ مه‌زن كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((و هه‌چییێ خۆ بهێلته‌ ب هيڤییا خودێڤه،‌ ئه‌و تێرا وى هه‌يه‌)). [الطلاق: 3].
﴿حَسْبُهُ﴾: ئانكو تێرا وی هه‌یه‌.

ب: باشی: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ فه‌رمانێ ب وان هه‌می تشتان بكه‌ت یێن گوهدارییا خودێ تێدا هه‌ی. خرابی: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ پاشڤه‌لێدانێ ژ وان هه‌می تشتان بكه‌ت یێن بێ فه‌رمانی و سه‌رپێچییا خودێ تێدا هه‌ی.
خودایێ مه‌زن كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((ئه‌ى ئوممه‌تا موحه‌ممه‌دى هوين چێترين ئوممه‌تن و ب مفاترين مرۆڤن بۆ مرۆڤان، هوين فه‌رمانێ ب باشییێ دكه‌ن، و باشى ئه‌وه‌ يا خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى فه‌رمان پێ كرى. هوين پاشڤه‌لێدانا ژ خرابییێ دكه‌ن، و خرابى ئه‌وه‌ يا خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى هوين ژێ داينه‌ پاش. هوين باوه‌رییێ ب خودێ دئينن باوه‌رییه‌كا دورست يا كريار د گه‌لدا)). [آل عمران: ١١٠].

ب- ئه‌ون یێن ل سه‌ر وێ ڕێك و ڕێبازێ دچن یا پێغه‌مبه‌رێ خودێ  و صه‌حابییێن وی د گۆتن و كریار و بیروباوه‌ران دا ل سه‌ر دچوون.
دبێژنێ ئه‌هلێ سوننه‌تێ: چونكی ئه‌و دویڤچوونا سوننه‌تا پێغه‌مبه‌ری  دكه‌ن و بیدعه‌ و داهێنانێ د دینێ خودێدا ناكه‌ن و خۆ ژێ دده‌نه‌ پاش.
و دبێژنێ (جه‌ماعه‌ت): چونكی ئه‌و هه‌می پێكڤه‌ ل سه‌ر حه‌قییێ یێن كومبووین و تێدا ژێكڤه‌ نه‌بووینه‌.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانكو: ((ب ڕاستی به‌نو ئیسرائیلی ژێكڤه‌بوون و بوونه‌ حه‌فتێ و دوو كۆم و ده‌سته‌ك، ئوممه‌تا من ژی دێ ل سه‌ر حه‌فتێ و سێ كۆم و ده‌سته‌كان دابه‌ش بیت، هه‌ر هه‌می دێ چنه‌ د ئاگری، ب تنێ ئێك نه‌بیت))، گۆتن: ئه‌و كییه‌ ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؟ گۆت: ((ئه‌وه‌ یا ل سه‌ر وێ ڕێك و ڕێبازێ دچیت یا ئه‌ز و صه‌حابییێن من ل سه‌ر دچین)). تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: پاقژی: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ ده‌ستنڤێژا خۆ بگریت و پیساتییێ ژ خۆ لاده‌ت، ئانكو مرۆڤ وی تشتی ل ده‌ڤ خۆ نه‌هێلیت یێ ڕێكێ ل كرنا نڤێژێ دگریت.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانكو: ((كلیلا نڤێژێ؛ پاقژییه‌)). ئه‌بو داود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
(طهارة من الخبث) پاقژبوون ژ پیساتییێ: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤێ موسلمان وی تشتێ پیس ڕاكه‌ت و نه‌هێلیت یێ كه‌ڤتییه‌ سه‌ر له‌شێ وی یان جلكێ وی یان وی جهێ ئه‌و نڤێژێ ل سه‌ر دكه‌ت.
(طهارة من الحدث) پاقژبوون ژ بێده‌ستنڤێژییێ: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ ب ئاڤێ ده‌ستنڤێژا خۆ ب شووت یان سه‌رێ خۆ ب شووت، یان ژی (ته‌یه‌ممومێ) بگریت بۆ وی كه‌سێ ئاڤ ب ده‌ست وی نه‌كه‌ڤیت یان د شیانێن ویدا نه‌بیت بكاربینیت.

ب: دێ وی تشتی شووی هه‌تا پاقژ دبیت. - به‌لێ پا ئه‌و تشتێ (صه‌یی) ئه‌زمانێ خۆ پێڤه‌داى، هنگی دڤێت وی تشتی حه‌فت جاران بشووی و جارا ئێكێ ب ئاخێ.
ئه‌بو هوره‌یره‌ (خودێ ژێ ڕازی بیت) ژ پێغه‌مبه‌رێ خودێ  ڤه‌دگوهێزیت كو گۆتییه‌: ((ئه‌گه‌ر صه‌ی ئه‌زمانێ خۆ د ئامانێ ئێك ژ هه‌وه‌ ڤه‌دا، هنگی هه‌تا ئه‌و ئامان پاقژ بیت؛ دڤێت حه‌فت جاران بهێته‌ شووشتن و جارا ئێكێ ب ئاخێ)). موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((ئه‌گه‌ر عه‌بدێ موسلمان ده‌ستنڤێژا خۆ گرت)) - یان ((باوه‌رداری)) - ((پاشی سه‌روچاڤێن خۆ شووشتن، هنگی هه‌ر گونه‌هه‌كا وی ب چاڤێن خۆ كری دێ د گه‌ل ڤێ ئاڤێ ژ سه‌روچاڤێن وی ده‌ركه‌ڤیت)) - یان ((د گه‌ل دویماهیك چپكا ئاڤێ)) - ((و ئه‌گه‌ر ده‌ستێن خۆ شوویشتن، ، هنگی هه‌ر گونه‌هه‌كا وی ب ده‌ستێن خۆ كری دێ د گه‌ل ڤێ ئاڤێ ژ ده‌ستێن وی ده‌ركه‌ڤیت)) - یان ((د گه‌ل دویماهیك چپكا ئاڤێ)) - ((و ئه‌گه‌ر پێیێن خۆ شوویشتن، هنگی هه‌ر گونه‌هه‌كا وی ب ده‌ستێن خۆ كری دێ د گه‌ل ڤێ ئاڤێ ژ ده‌ستێن وی ده‌ركه‌ڤیت)) - یان ((د گه‌ل دویماهیك چپكا ئاڤێ)) - ((هه‌تا ده‌ردكه‌ڤیت و ئه‌و یێ پاقژ بووی ژ گونه‌هان)). موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: ده‌ستپێكێ دێ سێ جاران هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ شووی. پاشی دێ سێ جاران ئاڤێ د ده‌ڤێ خۆ وه‌رده‌ی و دێ ب ده‌ستێ خۆ یێ ڕاستێ سێ جاران ئاڤێ د دڤنا خۆ وه‌رده‌ی و دێ وێ ئاڤێ ب ده‌ستێ خۆ یێ چه‌پێ ده‌رئێخی.
- (المضمضة): ئه‌ڤه‌یه‌ تو ئاڤێ بكه‌یه‌ د ده‌ڤێ خۆ دا و دده‌ڤێ خودا بينى و ببه‌ى و پاشى ب هاڤێژى
- (الاستنشاق): ئه‌ڤه‌یه‌ تو ب ده‌ستێ خۆ یێ ڕاستێ ئاڤێ بكه‌یه‌ د دفنا خۆ دا و ب هلكێشى
- (الاستنثار): ئه‌ڤه‌یه‌ تو ب ده‌ستێ خۆ یێ چه‌پێ ئاڤێ ژ دفنا خۆ ده‌ربێخی.
- پاشی دێ سێ جاران سه‌روچاڤێن خۆ شووی.
- پاشی دێ سێ جاران ده‌ستێن خۆ هه‌تا ئه‌نیشكان شووی.
- پاشیی دێ ب هه‌ردوو ده‌سـتێن خۆ سه‌رێ خۆ ژ سه‌رێ ئه‌نییێ ڤه‌مالی (مه‌سحكه‌ی) و دێ هه‌تا پشتێ به‌ی، و دێ گوهێن خۆ ژی ڤه‌مالی و تبلێن خۆ تێدا ئینی و به‌ی.
- پاشی دێ سێ جاران پێیێن خۆ هه‌تا هه‌ردوو گوزه‌كان شووی.
ئه‌ڤه‌ باشترین جۆرێ ده‌ستنڤێژ شویشتنێیه‌، و د چه‌ندین فه‌رمووده‌یان كو د صه‌حیحا بۆخاری و موسلمیدا هاتینه‌ ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژ پێغه‌مبه‌ری  بنه‌جھ بوویه‌، عوسمانی و عه‌بدوڵڵاهێ كوڕێ زه‌یدی و ژبلی وان ئه‌ڤ فه‌رمووده‌یه‌ ڤه‌گوهاستینه‌،
هه‌روه‌سا د صه‌حیحا بۆخاری و ژبلی وێ ژی فه‌رمووده‌یه‌كا دی ژ پێغه‌مبه‌ری  بنه‌جھ بوویه‌ كو: ((وی جاره‌كێ ده‌ستنڤێژ دگرت، و وی دوو جاران ده‌ستنڤێژ دگرت)). ئانكو: ئه‌ندامێن ده‌ستنڤێژێ جاره‌كا ب تنێ د شویشتن یان ژی دوو جاران ئه‌ندامێن ده‌ستنڤێژێ د شویشتن.

ب: فه‌ڕزێن دەستنڤێژێ ئه‌ون یێن ئه‌گه‌ر مرۆڤێ موسلمان ئێك ژ وان هێلا؛ هنگی ده‌ستنڤێژا وی یا دروست نینه‌.
1- شویشتنا ڕویی و سه‌روچاڤان، و ئاڤ تێوه‌ردانا د ده‌ڤ و دفنێدا ژی پشكه‌كه‌ ژ ڤێ.
2- شویشتنا هه‌ردوو ده‌ستان هه‌تا ئه‌نیشكان.
3- ڤه‌مالین و (مه‌سحا) سه‌ری، و ڤه‌مالینا هه‌ردوو گۆهان ژی پشكه‌كه‌ ژ ڤێ.
4- شویشتنا هه‌ردوو پێیان هه‌تا گوزه‌كان.
5- ڕێزبه‌ندییا ئه‌ندامان، ئه‌ڤه‌ ژی وه‌سا كو ده‌ستپێكێ سه‌روچاڤێن خۆ ب شووت پاشی هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ ب شووت، پاشی سه‌رێ خۆ ڤه‌مالیت و پاشی هه‌ردوو پێیێن خۆ ب شووت.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئه‌ى گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ ڤيا هوين ڕاببنه‌ نڤێژێ، هوين ب ده‌سنڤێژ نه‌بن، هوين ڕوییێ خۆ و ده‌ستێن خۆ هه‌تا ئه‌نيشكان بشوون و سه‌رێ خۆ ڤه‌مالن و پییێن خۆ هه‌تا گۆزه‌كان بشوون....)). [المائدة: ٦].
6- ب دویڤئێكی: ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ كو ده‌ستنڤێژ بهێته‌ شویشتن و چ ناڤبڕێن ده‌می نه‌كه‌ڤنه‌ د ناڤبه‌را شویشتنا ئه‌نداماندا وه‌سا كو ئێكی ب شووی و خۆ بگری هه‌تا یێ دی ژ ئاڤێ هشك دبیت. ئه‌ڤه‌ ژی وه‌سا كو نیڤ ده‌ستنڤێژێ ب شووت، و پاشی ده‌مه‌كێ دی نیڤا دی ل سه‌ر ته‌مام بكه‌ت، ئاها ئه‌ڤه‌ یا دروست نینه‌.
ژ به‌ر ڤێ فه‌رمووده‌يێ : ((پێغه‌مبه‌ری  زه‌لامه‌ك دیت یێ نڤێژێ دكه‌ت و ل پشتا پێیێ وی ب ته‌مه‌تی ده‌رهه‌مه‌كی د ته‌یسی و نه‌هاتبوو ده‌ڕكرن، ڤێجا پێغه‌مبه‌ری  فه‌رمان ل وی كری ئه‌و ده‌ستنڤێژگرتن و نڤێژا خۆ دووباره‌ بكه‌ت)). ئه‌بو داود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: سوننه‌تێن ده‌ستنڤێژێ: ئه‌ون یێن ئه‌گه‌ر مرۆڤی كرن؛ دێ خێرێن زێده‌تر گه‌هنێ، و ئه‌گه‌ر هێلان؛ چ گونه‌ھ ناگه‌هیته‌ وی، و ده‌ستنڤێژا دروست یا ب ڤی ڕه‌نگییه‌:
1- گۆتنا ناڤێ خودێ: (بسم الله)ـی. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((چ ده‌ستنڤێژ بۆ وی كه‌سی نینن یێ ناڤێ خودێ ل سه‌ر نه‌ئینیت)) ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
2- بكارئینانا سیواكی. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر نه‌ ژ به‌ر هندێ بایه‌ دا ل به‌ر ئوممه‌تا خۆ ب زه‌حمه‌ت ئێخم، ئه‌ز دا فه‌رمانێ ل وان كه‌م د گه‌ل هه‌ر ده‌ستنڤێژگرتنه‌كێ ئه‌و سیواكی بكار بینن)). ئیمام ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
3- شویشتنا هه‌ردوو ده‌ستان.
4- په‌رخاندنا د ناڤبه‌را تبلاندا. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((ده‌ستنڤێژه‌كا ته‌مام و دروست بشوو و د ناڤبه‌را تبلێن خۆدا ب په‌رخینه‌ و پاقژ بكه‌ و زێده‌گاڤییێ د هه‌لكێشانا ئاڤێ د دفنا خۆدا بكه‌، هنگی نه‌بیت ئه‌گه‌ر تۆ یێ ب ڕۆژی بی)). خۆدانێن سونه‌نان ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن
5- شویشتنا ئه‌ندامان بۆ جارا دووێ و سێیێ.
6- ده‌ستپێكرن ب لایێ ڕاستێ. ئه‌ڤه‌ ژی ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: دایكا باوه‌رداران عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو گۆتییه‌: ئانكو: ((پێغه‌مبه‌ری حه‌زدكر ژ لایێ ڕاستێ ده‌ستپێبكه‌ت د پێلاڤ ل پێكرنا خۆ و شه‌كرنا پرچا سه‌رێ خۆ و پاقژكرنا خۆ و هه‌می كاروبارێن خۆدا)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
7- خواندنا ڤی زكری پشتی ده‌ستنڤێژ شویشتنێ: «أشهد أن لا إله إلا الله، وحده لا شريك له، وأشهد أن محمدا عبده ورسوله». موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
8- كرنا دوو ڕوكاعه‌تان پشتی هنگی. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ ده‌ستنڤێژا خۆ وه‌كی ڤێ ده‌ستنڤێژا من گرتی بشووت، پاشی دوو ڕكاعه‌تان بكه‌ت و دلێ وی یێ ئاماده‌ بیت و نه‌فسا وی وی به‌ره‌ڤ بابه‌تێن گرێدایی ب دونیایێڤه‌ نه‌به‌ت و وی مژویل نه‌كه‌ت، خودێ دێ گونه‌هێن وی به‌ری هنگی كرین ژێبه‌ت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب:
✓ هه‌ر تشته‌كێ ژ هه‌ردوو جهێن ده‌ستنڤێژێ یێن سنگی و پشتێ ده‌ردكه‌ڤیت، ژ میز و ده‌ستنڤێژا ستویر و هه‌وایان.
✓ نڤستن، یان دینبوون یان بێهۆشبوون. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((مسۆگه‌ر چاڤ ده‌ربه‌نكا پاشییا مرۆڤیيه‌، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ نڤست دێ ڤه‌بیت، له‌وا بلا ده‌ستنڤێژا خۆ بشووت)). ئه‌بو داوود و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن
✓ خوارنا گۆشتێ حێشترێ. ئانكو: زه‌لامه‌كی پرسیار ژ پێغه‌مبه‌ری كر: ئه‌رێ ژ به‌ر خوارنا گوشتێ حێشترێ ئه‌ز ده‌ستنڤێژا خۆ بشووم؟ گۆت: ((به‌لێ)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
✓ ده‌ستكرنا هه‌ردوو جهێن ده‌ستنڤێژێ بێی چ ناڤبڕ د ناڤبه‌را ده‌ستێ مرۆڤی و وی جهیدا هه‌بن. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ ده‌ستكره‌ عه‌وره‌تێ خۆ (ئه‌ندامێ خۆ یێ نێرینه‌) بلا ده‌ستنڤێژا خۆ بشووت)). ئه‌بو داوود و تیرمذی و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ته‌یه‌مموم: بكارئینانا ئاخێیه‌ یان تشته‌كێ دی ژ ئاخ و ڕويێ ئه‌ردی، ئه‌ڤه‌ ژی ل ده‌مێ نه‌بوونا ئاڤێ یان شیانێن بكارئینانا وێ نه‌بن.
خودێ گۆت: ئانکو: ((و هه‌وه‌ ئاڤ نه‌ديت هوين قه‌ستا ئاخه‌كا پاقژ بكه‌ن، دێمێن خۆ و ده‌ستێن خۆ پێ ڤه‌مالن (مه‌سحێ بكه‌ن). هندى خودێیه‌ يێ لێنه‌گره‌ بۆ هه‌وه‌ و گونه‌هێن هه‌وه‌ ژێ دبه‌ت)). [النساء: ٤٣].

ب- دێ جاره‌كێ هه‌ردوو پانكێن ده‌ستێ خۆ ل ئه‌ردی ده‌ی، پاشی دێ جاره‌كا ب تنێ سه‌روچاڤێن خۆ و پشتا هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ ڤه‌مالی (مه‌سح كه‌ی).
ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری بۆ عه‌مارێ كوڕێ یاسری (خودێ ژێ ڕازی بیت): ئانكو: ((هه‌ما ته‌ هۆسا كربا تێرا ته‌ هه‌بوو)). پاشی پێغه‌مبه‌ری هه‌ردوو كه‌فێن ده‌ستێن خۆ ل ئه‌ردی دان و پفكره‌ ئه‌و تشتێن پێڤه‌ هاتی، پاشی ڕویێ خۆ و هه‌ردوو كه‌فێن ده‌ستێن خۆ ڤه‌مالین)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب:
✓ هه‌ر تشته‌كێ ده‌ستنڤێژێ د شكێنیت؛ ته‌یه‌ممومێ ژی د شكێنیت.
✓ ئه‌گه‌ر مرۆڤی ئاڤ په‌یداكر.

ب- خۆفكه‌: ئه‌و تشتن یێن مرۆڤ دكه‌ته‌ پێ خۆ و ژ چه‌رمی هاتینه‌ دروستكرن.
گۆره‌: ئه‌و تشتن یێن مرۆڤ دكه‌ته‌ پێ خۆ و ژ چه‌رمی نه‌هاتینه دروستكرن.
و دروسته‌ ل جهێ شویشتنا هه‌ردوو پێییان؛ مه‌سح ل سه‌ر وان بهێته‌كرن.
ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا موغیره‌یێ كوڕێ شوعبه‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ ده‌ستنڤێژ شويشت و مه‌سح ل سه‌ر هه‌ردوو گوره‌یان كر. ئه‌بو داوود و تیرمذی و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
- و د بۆخاری و موسلمێدا هاتییه‌. پێغه‌مبه‌رێ خودێ ده‌ستنڤێژ شويشت و مه‌سح ل سه‌ر هه‌ردوو خوفكێن خۆ كر.

ب- ب ساناهیكرن و سڤككرن ل سه‌ر مرۆڤان، ب تایبه‌تێ ل ده‌مێ دونیا یا ساڕ بیت و ل زڤستانێ و ل ده‌مێ مرۆڤ ل وه‌غه‌رێ بیت، چونكی د ڤان ده‌راڤاندا یا ب زه‌حمه‌ته‌ مرۆڤ وی تشتێ د پێیێن مرۆڤیدا هه‌ی ژ پێیێن خۆ بكه‌ت. خودێ گۆت: ئانكو: ((خودێ د شريعه‌تێ خۆدا تشتێ ب ساناهى و خۆش بۆ هه‌وه‌ دڤێت، و وى زه‌حمه‌ت و نه‌خۆشى بۆ هه‌وه‌ نه‌ڤێت)). [البقرة ١٨٥].

ب:
1- پێدڤییه‌ ل ده‌مێ ئه‌و یێ ب ده‌ستنڤێژ، خۆفكێن خۆ بكه‌ته‌ پێ خۆ.
ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا موغیره‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو گۆتییه‌: ئه‌ز ل گه‌شته‌كێ د گه‌ل پێغه‌مبه‌ری بووم، ڤێجا من خۆ چه‌ماند دا هه‌ردوو خوفكێن وی ژ پێیێن وی بكه‌م، ئینا گۆت: ((بهێله‌، چونكی من ئه‌و ب ده‌ستنڤێژییێ یێن كرینه‌ پێیێن خۆ)). ڤێجا مه‌سح ل سه‌ر هه‌ردووكان كر بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
2- پێدڤییه‌ خۆفكێن وی د پاقژبن، و هوسا مه‌سحا ل سه‌ر خۆفكێن پیس چێنابیت.
3- پێدڤییه‌ خۆفكه‌ وی جهێ كو دڤێت بهێته‌ شووشتن ب په‌چنن.
4- پێدڤییه‌ ئه‌ڤ مه‌سحه‌ د وی ده‌میدا بیت یێ بۆ هاتییه‌ دیاركرن، و ده‌م ژی یێ ب ڤی ڕه‌نگییه‌: بۆ وی مرۆڤێ ل مالا خۆ: شه‌ڤه‌ك و ڕۆژه‌كه‌، بۆ ڕێڤینگی: سێ شه‌ڤ و سێ ڕۆژن.
ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا عه‌لی (خودێ ژێ ڕازی بیت): پێغه‌مبه‌ری سێ ڕۆژ د گه‌ل شه‌ڤێن وان بۆ وی مرۆڤێ ل وه‌غه‌رێ بیت و ڕۆژه‌ك و شه‌ڤا وێ بۆ وی مرۆڤێ ل مالا خۆ بیت دانان. موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: شێوازێ مه‌سحێ یێ ب ڤی ڕه‌نگییه‌: دێ تبلێن ده‌ستێ خۆ ته‌ڕ كه‌ت و دانیته‌ سه‌ر تبلێن پێیێن خۆ و دێ ڤێڕا هێت ب پێیێ خۆ دا ئینیته‌ سه‌ری، دێ ب ده‌ستێ چه‌پێ پێیێ چه‌پێ مه‌سح كه‌ت و ب ده‌ستێ ڕاستێ دێ پێیێ ڕاستێ مه‌سح كه‌ت، و ده‌مێ ئه‌و مه‌سحێ دكه‌ت دێ تبلێن خۆ ژێكڤه‌ كه‌ت و جاره‌كێ دێ ڤی كاری كه‌ت و دووباره‌ ناكه‌ت.

ب: 1- ب سه‌رڤه‌چوونا ده‌مێ مه‌سحێ. له‌وا چێنابیت پشتی وی ده‌مێ ژ لایێ شه‌ریعه‌تیڤه‌ هاتییه‌ دیاركرن مه‌سحا ل سه‌ر خۆفكان بهێته‌ كرن، كو شه‌ڤه‌ك و ڕۆژه‌كه‌ بۆ وی مرۆڤێ ل مالا خۆ بیت و سێ شه‌ڤ و سێ ڕۆژن بۆ وی مرۆڤێ ل وه‌غه‌رێ بیت.
2. ژ پێكرنا خوفكان، ڤێجا هه‌رگاڤا مرۆڤی هه‌ردوو خوفك یان ئێك ژ وان ژ پێیێ خۆ كر پشتی مه‌سح ل سه‌ر كری؛ ئێدی چێنابیت ئه‌و مه‌سحێ ل سه‌ر وان بكه‌ت.

ب: نڤێژ: په‌رستنا خودێیه‌ ب هنده‌ك گۆتن و كریارێن دیاریكری، ب ته‌كبیرا ئیحرامێ ده‌ست پێ دكه‌ت، ب سڵاڤا ملان ب دویماهیك دهێت.

ب: نڤێژ فه‌ڕزه‌ ل سه‌ر هه‌می موسلمانان.
خودێ گۆت: ئانكو: ((هندیكه‌ نڤێژه‌؛ ئه‌و ل هنده‌ك ده‌مێن ده‌سنيشانكرى د شه‌ريعه‌تیدا يا هاتییه‌ واجبكرن)). [النساء: 103].

ب: هێلان و نه‌كرنا نڤێژان كوفره‌، پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانكو: ((ئه‌و سۆز و په‌یمانا د ناڤبه‌را مه‌ و واندا هه‌ی نڤێژه‌، ئه‌ڤجا هه‌ر كه‌سێ نڤێژان نه‌كه‌ت و بهێلیت؛ هنگی مسۆگه‌ر وی كوفر كر)). ئیمام ئه‌حمه‌د و تیرمذی و ژبلی وان ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: د شه‌ڤ و ڕۆژه‌كێدا پێنج نڤێژ فه‌ڕزن.
نڤێژا سپێدێ: دوو ڕوكاعه‌تن.
نڤێژا نیڤرۆ: چوار ڕوكاعه‌تن.
نڤێژا ئێڤاری: چوار ڕوكاعه‌تن.
و نڤێژا مه‌غره‌ب: سێ ڕوكاعه‌تن.
و نڤێژا عه‌یشا: چوار ڕوكاعه‌تن.

ب:
1- ئیسلام؛ ڤێجا نڤێژا كافری نه ‌یا دروسته‌ ، ژ بەر کو کاروکریار ب شرکێ پویج دبن.
خودێ گۆت: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر تۆ شريكه‌كى بۆ خودێ بدانى كارێ ته‌ دێ پويچ بیت)). [الزمر: ٦٥].
2- ئه‌قل؛ ڤێجا نڤێژا مرۆڤێ دین نه‌ یا دروسته‌.
3- جوداكرن و ژێك ڤاڤارتن؛ ڤێجا نڤێژا زارۆكه‌كێ تشتی ژێك جودا نه‌كه‌ت نه‌ یا دروسته‌.
ئه‌ڤه‌ ژی ژبه‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری : ئانكو: ((پێنۆس یێ ل سه‌ر سێ كه‌سان هاتییه‌ هه‌لگرتن و چ گونه‌ھ بۆ ناهێنه‌ نڤیسین: كه‌سێ نڤستی هه‌تا هشیار دبیت، كه‌سێ بچویك هه‌تا مه‌زن دبیت، كه‌سێ دین هه‌تا ئه‌قل دهێته‌ سه‌ری یان دهێته‌ سه‌ر هشێن خۆ)). خۆدانێن سونه‌نان ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن
4- ئنیه‌ت.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((كار هه‌می ب ئنیه‌تێنه، و هه‌ر كه‌سه‌كی ل دویڤ ئنیه‌تا وی دێ ب وی هێته‌دان)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
5- هاتنا ده‌می. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((هنديكه‌ نڤێژه‌ ئه‌و ل هنده‌ك ده‌مێن ده‌سنيشانكرى د شريعه‌تیدا يا هاتییه‌ واجبكرن ل سه‌ر باوه‌رداران)). [النساء: ١٠٣].
6- هه‌بوونا ده‌ستنڤێژێ. ژ به‌ر ڤێ فه‌رمووده‌يێ : ئانكو: ((خودێ نڤێژا ئێك ژ هه‌وه‌ قه‌بویل ناكه‌ت ئه‌گه‌ر ده‌ستنڤێژا وی كه‌ڤت؛ هه‌تا ئه‌و ده‌ستنڤێژا خۆ دگریت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
7- خۆ پاقژكرن ژ تشتێ پیس. ژ به‌ر گۆتنا خودێ: ئانكو: ((و جلكێن خۆ ژ هه‌مى ڕه‌نگێن پيساتییێ پاقژ بكه))‌. [المدثر: ٤].
8- په‌چنتنا عه‌وره‌تی. خودێ گۆت: ئانكو: ((ئه‌ى دوونده‌ها ئاده‌مى هوين ل ده‌مێ كرنا هه‌ر نڤێژه‌كێ ب وى كاروكۆكى بن يێ شريعه‌تى فه‌رمان پێ ل هه‌وه‌ كرى، كو جلكه‌ك بیت عه‌وره‌تێ هه‌وه‌ بڤه‌شێریت و يێ پاك و بژوين بیت)). [الأعراف: ٣١].
9- به‌رێخۆدانا قیبلێ. خودێ گۆت: ئانكو: ((ڤێجا تۆ به‌رێ خۆ ب لايێ وێ ڤه‌ بده‌ و ل هه‌چى جهێ هوين لێ بن و هه‌وه‌ ڤیيا نڤێژێ بكه‌ن هوين به‌رێ خۆ بده‌نه‌ مزگه‌فتا حه‌رام)). [البقرة: ١٤٤].

ب: نڤێژێ چوارده‌ ستوین یێن هه‌ین، ئه‌و ژی ئه‌ڤێن ل خوارێنه‌:
۞ ڕاوه‌ستیانا ژ پێرڤه‌ بۆ وی كه‌سێ د شیانێن ویدا هه‌بیت. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا عیمرانێ كوڕێ حوصه‌ینی (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو ژ پێغه‌مبه‌ری ڤه‌دگوهێزیت كو گۆتییه‌: ئانكو: ((نڤێژێ ژ پێرڤه‌ بكه‌، ئه‌گه‌ر تۆ نه‌شیای؛ ڕوینشتی بكه‌، ئه‌گه‌ر تۆ هه‌ر نه‌شیای؛ ل سه‌ر ته‌نشته‌كێ بكه‌)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
۞ ته‌كبیرا ئیحرامێ (الله أكبر). ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر تۆ ڕابوویه‌ڤه‌ بۆ كرنا نڤێژێ؛ تۆ ته‌كبیرێ لێده‌ و بێژه‌ (الله أكبر) )). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
۞ خواندنا سوڕه‌ت فاتیحه‌. ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری: ئانكو: ((چ نڤێژ بۆ وی نینن یێ سووڕه‌ت فاتیحه‌ تێدا نه‌خوینیت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
۞ چوونا ڕوكوعێ، و ل ده‌مێ ئه‌و ل ڕوكوعێ؛ دێ پشتا خۆ ڕاست كه‌ت و دێ سه‌رێ خۆ ژى ئينيته‌ ڕاستا وێ .
۞ ڕابوونه‌ڤه‌یا ژ ڕوكوعێ.
۞ خۆڕاستكرنا پشتی ڕوكوعێ. ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری: ئانكو: ((پاشی هه‌ڕه‌ ڕكوعێ هه‌تا تۆ تێدا ئارام دبی، پاشی ڕابه‌ڤه‌ هه‌تا جاره‌كا دی ڕاست دبی)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
۞ چوونا سوجدێ و دانانا ئه‌نییا خۆ و دفن و هه‌ردوو پانكێن ده‌ستێن خۆ و چۆكێن خۆ و سه‌رێ تبلێن خۆ ل سه‌ر وی جهێ سوجدێ لێ دبه‌ت.
۞ ڕابوونه‌ڤه‌یا ژ سوجدێ.
۞ ڕوینشتنا د ناڤبه‌را هه‌ردوو سوجده‌یاندا. ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری: ئانكو: ((پاشی هه‌ره‌ سوجدێ هه‌تا تۆ تێدا ئارام دبی، پاشی ڕابەڤە هەتا د ڕوینشتنا پشتی سوجدێدا ئارام دبی)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
سوننه‌ت ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ ل سه‌ر شێوازێ (ئیفتیراش)ـێ ب ڕوینیته‌ خوار، كو ئه‌و شێواز ژی یێ هوسایه‌: دێ پێیێ خۆ یێ چه‌پێ ڕازینیت و ل سه‌ر ڕوینیته‌ خوار و دێ پێیێ ڕاستێ ژی چوكلینیت و دێ به‌رێ سه‌رێن تبلان ده‌ته‌ قیبلێ. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا دایكا باوه‌رداران عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت): ئانكو: ((و دا پێیێ خۆ یێ چه‌پێ ڕازینیت و ل سه‌ر ڕوینیت و دا پێیێ خۆ یێ ڕاستێ چوكلینیت)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
۞ ئارامبوون و مانه‌ڤه‌یا بۆ ده‌مه‌كی ل هه‌می ستویناندا.
۞ ته‌حیاتا دویماهییێ. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا ئبن مه‌سعوودی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گوت: مه‌ ئه‌و د نڤێژێدا دگۆت به‌ری ته‌حیات تێدا فه‌ڕز بیت. نه‌سائی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت و بنیاتێ وێ یێ د هه‌ردوو صه‌حیحاندا هه‌ی.
۞ ڕوینشتنا بۆ خواندنا ته‌حیاتێ.
۞ هه‌ردوو سڵاڤدان، شێوازێ وێ ژی ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌و دوو جاران دێ بێژیت: ((السلام عليكم ورحمة الله)). ژ به‌ر فه‌رمووده‌يا: ئانكو: ((ئه‌وی ل لایێ خۆ یێ ڕاستێ و یێ چه‌پێ سلاڤا ملان ڤه‌ددا و دگۆت: السلام عليكم ورحمة الله، السلام عليكم ورحمة الله)). تیرمذی و هنده‌كێن دی فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
ب دویڤئێكدا هاتنا ڤان ستوینان - هه‌روه‌كی به‌ری نوكه‌ مه‌ به‌حس كری -، ئه‌ڤجا ئه‌گه‌ر به‌ری بچیته‌ ڕوكوعێ ب مه‌ره‌م چوو سوجدێ، دێ نڤێژا وی (به‌تال) بیت و دڤێت سه‌ر ژ نوی بكه‌ته‌ڤه‌، و ئه‌گه‌ر نه‌زانی و ب خه‌له‌تیڤه‌ ئه‌ڤ چه‌نده‌ كر؛ هنگی دڤێت جاره‌كا دی بزڤڕیت و بچیته‌ ڕوكوعێ و پاشی بچیته‌ سوجدێ.

ب: واجبێن نڤێژێ هه‌شتن، وه‌كی دێ نوكه‌ هێت:
1- ته‌كبیرات هه‌می؛ ژبلی ته‌كبیرا ئیحرامێ.
2- گۆتنا «سمع الله لمن حمده» بۆ پێشنڤێژی و وی كه‌سێ ب تنێ نڤێژا خۆ دكه‌ت.
3- گۆتنا «ربنا ولك الحمد».
4- گۆتنا «سبحان ربي العظيم» د ڕوكوعێدا بۆ جاره‌كا ب تنێ.
5- گۆتنا «سبحان ربي الأعلى» د سوجدێدا بۆ جاره‌كا ب تنێ.
6- گۆتنا «رب اغفر لي» د ناڤبه‌را هه‌ردوو سوجده‌یاندا.
7- ته‌حیاتا ئێكێ.
8- ڕوینشتن بۆ ته‌حیاتا ئێكێ.

ب: سوننه‌تێن نڤێژێ یازده‌نه‌، وه‌كی دێ نوكه‌ هێت:
1- كرنا ڤێ دوعایێ پشتی ته‌كبیرا ئیحرامێ: «سبحانك اللهم وبحمدك، وتبارك اسمك و تعالى جدك، و لا إله غيرك» و دبێژنێ: دوعایا ده‌ستپێكرنا نڤێژێ.
2- گۆتنا «أعوذ بالله من الشیطان الرجیم» كو خۆپاراستنه‌ ب خودێ ژ شه‌یتانی.
3- گۆتنا «بسم الله الرحمن الرحیم».
4- گۆتنا: «ئامین».
5- خواندنا سوڕه‌ته‌كێ پشتی سوڕه‌ت فاتیحه‌.
6- ده‌نگ بلندكرنا ب خواندنا قورئانێ بۆ پێشنڤێژی.
7- گۆتنا ڤی زكری «ملء السموات، وملء الأرض، وملء ما شئت من شيء بعد» پشتی دبێژیت: «سمع الله لمن حمده، ربنا ولك الحمد».
8- ئه‌گه‌ر ژ جاره‌كێ پتر ته‌سبیحێن ڕوكوعێ ببێژیت. ئانكو ئه‌گه‌ر دوو جاران یان سێ جاران یان پتر د ڕوكوعێدا ببێژیت: ((سبحان ربي العظيم)).
9- ئه‌گه‌ر ژ جاره‌كێ پتر ته‌سبیحێن سوجدێ ببێژیت. ئانكو ئه‌گه‌‌ر دوو جاران یان سێ جاران یان پتر د سوجدێ ببێژیت: ((سبحان ربي الأعلی)).
10- ئه‌گه‌ر ئه‌ڤێ گۆتنێ: «رب اغفر لي» ژ جاره‌كێ پتر د ناڤبه‌را هه‌ردوو سوجده‌یاندا ببێژیت.
11- صه‌له‌واتدانا ل سه‌ر مالبات و كه‌س و كارێن پێغه‌مبه‌ری  پشتی خواندنا ته‌حیاتا دویماهییێ، و دانا (به‌ره‌كاتان) ل سه‌ر وان و دوعاكرن پشتی وێ.
چوار: سوننه‌تێن كریاران، و دبێژنێ (هه‌یئات):
1- بلندكرنا ده‌ستان د گه‌ل ته‌كبیرا ئیحرامێ.
2- بلندكرنا ده‌ستان ل ده‌مێ چوونا ڕوكوعێ.
3- بلندكرنا ده‌ستان ل ده‌مێ ڕابوونه‌ڤه‌یا ژ ڕوكوعێ.
4- دانانا ده‌ستان پشتی ڤێ چه‌ندێ.
5- دانانا ده‌ستێ ڕاستێ ل سه‌ر ده‌ستێ چه‌پێ.
6- به‌رێخۆدانا وى بۆ جهێ سوجدێ.
7- ژێكڤه‌كرنا پێیان ل ده‌مێ ئه‌و ژ پێرڤه‌.
8- گرتنا هه‌ردوو چۆكان ب هه‌ردوو ده‌ستان د ڕوكوعێدا ب وی شێوازی كو تبلێن ده‌ستی ژێك د فڕ بن و پشتا خۆ تێدا ڕاست بكه‌ت و سه‌رێ خۆ بينيته‌ ڕاستا پشتا خۆ.
9- موكومكرنا ئه‌ندامێن سوجدێ ل سه‌ر ئه‌ردی و پێڤه‌ نوساندنا وان ب وی جهێ مرۆڤ سوجدێ لێ دبه‌ت.
10- دویركرنا هه‌ردوو زه‌ندكان ژ ته‌نشتێن خۆ‌ و زكی ژ هه‌ردوو ڕانان و ڕانێن خۆ ژ هه‌ردوو (ساقێن) خۆ و ژێكڤه‌كرنا وان دناڤبەرا هەردوو چۆکێن خۆدا و ڕاستكرنا هه‌ردوو پێیان و وه‌ لێ بكه‌ت پانكێن تبلێن پێیان بكه‌ڤنه‌ سه‌ر ئه‌ردی و د ژێك ڤه‌كری بن، هه‌روه‌سا دانانا هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ ل ڕاستا هه‌ردوو ملێن خۆ و تبلێن ده‌ستى بگه‌هینیته‌ ئێك.
11- ڕوینشتنا ل سه‌ر شێوازێ (ئیفتیراش)ـێ د ڕوینشتنا د ناڤبه‌را هه‌ردوو سوجده‌یاندا و د ته‌حیاتا ئێكێدا، و ڕوینشتنا ل سه‌ر شێوازێ (ته‌وه‌روك)ـێ د ته‌حیاتا دووێدا.
12- دانانا هه‌ردوو ده‌ستان كو دڤه‌كرى بن ل سه‌ر هه‌ردوو ڕانان د ناڤبه‌را هه‌ردوو سوجده‌یاندا ب وی شێوازی كو تبلێن ده‌ستی بگه‌هينيته‌ ئێك و ژێك دفڕ نه‌بن، هه‌روه‌سا د ته‌حیاتان ژیدا، به‌لێ پا د ته‌حیاتاندا دێ ژ دەستێ خۆ یێ ڕاستێ تبلا قێليچێ و يا بڕه‌خ ڤه‌ دێ گريت و ب تبلا ناڤێ و يا به‌رانى دێ گه‌هينيته‌ ئێك و وه‌كى بازنه‌كێ چێكه‌ت و تبلا شه‌هدێ ژی دێ بلند كه‌ت و زكرێ خودێ پێ كه‌ت.
13- زڤڕین بۆ لایێ ڕاستێ و لایێ چه‌پێ ل ده‌مێ دانا سڵاڤا ملان.

ب:
1- هێلانا ستوینه‌كی یان مه‌رجه‌كی ژ مه‌رجێن نڤێژێ.
2- ئاخڤتنا ب مه‌ره‌م.
3- خوارن و ڤه‌خوارن.
4- لڤینێن گه‌له‌ك و ب دویڤ ئێك.
5. هێلانا ب مه‌ره‌م بۆ ئێك ژ وان تشتێن پێدڤییه‌ د نڤێژێدا بهێنه‌ كرن.

ب: شێوازێ نڤێژێ ئه‌ڤه‌یه‌:
1- ب هه‌می ئه‌ندامێن له‌شێ خۆڤه‌ به‌رێ خۆ بده‌ته‌ قیبلێ، بێی خۆ خوار بكه‌ت یان به‌ره‌ڤ لایه‌كێ دیڤه‌ بزڤڕیت.
2- پاشی د دلێ خۆ دا ئنیه‌تا كرنا وێ نڤێژێ بینیت یا كو وی دڤێت بكه‌ت، بێی كو ب ده‌ڤێ خۆ ببێژیت.
3- پاشی دێ ته‌كبیرا ئیحرامێ لێده‌ت و دێ بێژیت: (الله أكبر)، و ل ده‌مێ ته‌كبیرێ دێ ده‌ستێن خۆ هه‌تا ڕاستا ملێن خۆ بلند كه‌ت.
4- پاشی دێ پانكا ده‌ستێ خۆ یێ ڕاستێ دانیته‌ سه‌ر پشتا ده‌ستێ خۆ یێ چه‌پێ و دێ هه‌ردوويا دانیته‌ سه‌ر سنگێ خۆ.
5- پاشی دێ دوعایا ڤه‌كرن و ده‌ستپێكرنا نڤێژێ کەت و دێ بێژیت: ((اللهم باعد بيني وبين خطاياي كما باعدت بين المشرق والمغرب، اللهم نقني من خطاياي كما ينقى الثوب الأبيض من الدنس، اللهم اغسلني من خطاياي بالماء والثلج والبرد)).
یان ژی دێ بێژیت: ((سبحانك اللهم وبحمدك، وتبارك اسمك، وتعالى جدك، ولا إله غيرك)).
6. پاشی دێ خۆ ب خودێ پارێزیت ژ شه‌یطانی و دێ بێژیت: (أعوذُ باللهِ من الشيطان الرجيم).
7- پاشی دێ بسمیلاهییێ كه‌ت و دێ سوڕه‌ت فاتیحه‌ خوینیت و دێ بێژیت: ئانكو: ((ب ناڤێ ئه‌للاهى ئه‌ز ده‌ست پێ دكه‌م، دا ئه‌و هاريكارییا من ل سه‌ر خواندنێ بكه‌ت وێ ژ من قه‌بویل بكه‌ت، (ئه‌للاهـ) ناڤێ خودايێ پاك وبلنده‌، يێ كو په‌رستن بۆ وى ب تنێ دهێته‌ كرن و ئه‌ڤه‌ تايبه‌تترين ناڤه‌ ژ ناڤێن وى و ژ بلى وى ئه‌و ل سه‌ر كه‌سێ دى ناهێته‌ دانان. (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى هه‌مى مرۆڤ ڤه‌گرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوه‌ران، ئه‌ڤ هه‌ردوو ناڤه‌ ژى ژ باشناڤێن خودێنه ١ ئه‌ڤه‌ مه‌دحه‌كه‌ خودێ بۆ خۆ كرى، هه‌ر وه‌سا فه‌رمانه‌كه‌ ل به‌نییان ژى كو ئه‌و مه‌دحێن وى پێ بكه‌ن؛ چونكى ئه‌و ب تنێ هێژايى هندێيه‌، ئه‌وه‌ يێ مرۆڤ چێكرين و ب كارێ وان ڕادبیت، يێ ب قه‌نجییا خۆ هه‌مى به‌نییێن خۆ ب خودان دكه‌ت ٢ (الرحمن) يێ دلۆڤانییا وى هه‌مى مرۆڤ ڤه‌گرتين، (الرحيم) يێ دلۆڤانكار ب خودان باوه‌ران ٣ و ئه‌و ب تنێ خودانێ ڕۆژا جزادانێ و دانوستاندنێيه‌، گرێدانا خوداینییێ ب ڕۆژا جزادانێڤه‌ ژ به‌ر هندێيه‌ چونكى كه‌سه‌ك هنگى نابێژیت تشته‌ك يێ منه‌، و بێ ده‌ستويرییا خودێ كه‌سه‌ك نائاخڤیت. خواندنا موسلمانى بۆ ڤێ ئايه‌تێ هه‌ر ڕۆژ د هه‌مى ڕكاعه‌تێن نڤێژێدا بيرئينانه‌كه‌ بۆ وى ل ڕۆژا دويماهییێ و پالڤه‌دانه‌كه‌ بۆ وى ل سه‌ر كرنا كارێ چاك و خۆدویركرنا ژ گونه‌هـ و خرابییان ٤ ئه‌م گوهدارییا ته‌ ب تنێ دكه‌ين وته‌ دپه‌رێسين، ئه‌م د هه‌مى كارێن خۆدا داخوازا هاريكارییێ ژ ته‌ ب تنێ دكه‌ين؛ چونكى كار هه‌مى د ده‌ستێ ته‌ دانه‌ و كه‌سێ تشته‌ك ژێ د ده‌ستدا نينه‌. د ڤێ ئايه‌تێدا نيشانه‌ك ل سه‌ر هندێ هه‌يه‌ كو چێنابیت عه‌بد تشته‌كى ژ په‌رستنێ بۆ ئێكێ دى ژبلى خودێ پێشكێش بكه‌ت و ده‌رمان ژى بۆ دلان تێدا هه‌يه‌ كو ژبلى خودێ خۆ ب تشته‌كیڤه‌ گرێ نه‌ده‌ت، يان تووشى نه‌خۆشییا ريمه‌تییێ و خۆمه‌زنكرنێ نه‌بیت ٥ تو به‌رێ مه‌ بده‌ ڕێكا ڕاست، و مه‌ ل سه‌ر موكوم بكه‌ هه‌تا ئه‌م دگه‌هينه‌ ته‌، ڕێكا ڕاست كو ئيسلامه‌ ئه‌و ڕێكا ئاشكه‌را يا مرۆڤى دگه‌هينیته‌ ڕازيبوونا خودێ و به‌حه‌شتا وى، ئه‌وا پێغه‌مبه‌رێ وى يێ دويماهییێ موحه‌ممه‌دى سلاڤ لێ بن به‌رێ مه‌ دايێ؛ چونكى مرۆڤى ڕێیه‌كا دلخۆشییێ نينه‌ ژبلى كو ڕاست به‌رێ خۆ بده‌ته‌ ڤێ ڕێكێ ٦ ڕێكا وان يێن ته‌ قه‌نجى د گه‌ل كرى ژ پێغه‌مبه‌ر و ڕاستگۆ و شه‌هيد و چاكان؛ چونكى خودانێن هيدايه‌تێ هه‌ر ئـه‌ون و تو مه‌ نـه‌كـه‌ ژ وان يێن غه‌زه‌ب لێ هاتییه‌ كرن، ئه‌وێن ڕاستى زانى و كار پێ نه‌كرى، كو جوهينه‌، و هه‌چییێ وه‌كى وان بیت و يێن به‌رزه‌بوويى، ئه‌و ئه‌ون يێن ڕێ نه‌نیاسى، ڤێجا ڕێ ل به‌ر خۆ به‌رزه‌كرى و ئه‌و فه‌له‌نه‌ و هه‌چییێ دويكه‌ڤتنا ڕێكا وان كرى. يا باشه‌ بۆ خوانده‌ڤانى كو پشتى خواندنا فاتیحێ ئه‌و بێژیت: (آمين)، ڕامانا وێ ئه‌ڤه‌يه‌: ئه‌ى خودا تۆ د به‌رسڤا مه‌ وه‌ره‌، ئه‌ڤ په‌يڤه‌ ب گۆتنا هه‌مى زانايان نه‌ ئايه‌ته‌كه‌ ژ سووڕه‌تا فاتیحێ، ژ به‌ر ڤێ چه‌ندێ ئه‌و هه‌مى ل سه‌ر وێ ئێكێ كۆم بووينه‌ كو وێ د قورئانێدا نه‌نڤيسن ٧)). [الفاتحة: 1-7].
پاشی دێ بێژیت: (ئامین). ڕامانا په‌یڤا ئامین ژی ئانكو: یا ڕه‌ب تو قه‌بویل كه‌ی.
8- پاشی هندی بۆ وی ب ساناهی بیت دێ قورئانێ خوینیت، و د نڤێژا سپێدێدا دێ خواندنا قورئانێ درێژ كه‌ت و دێ گه‌له‌كێ ژێ خوینیت.
9- پاشی دێ چیته‌ ڕوكوعێ، ئانكو: دێ پشتا خۆ خواركه‌ت وه‌ك مه‌زن ڕاگرتنه‌ك بۆ خودێ، و ل ده‌مێ دێ چیته‌ ڕوكوعێ دێ ته‌كبیره‌كێ لێده‌ت و بێژیت (الله أكبر) و دێ هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ هه‌تا ڕاستا ملێن خۆ بلند كه‌ت. و سوننه‌ت ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌و د ڕوكوعێدا پشتا خۆ ڕاست بكه‌ت و سه‌رێ خۆ بينيته‌ ڕاستا پشتا خۆ، و دێ هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ دانیته‌ سه‌ر هه‌ردوو چۆكێن خۆ و دێ تبلێن ده‌ستێ خۆ ژێكڤه‌كه‌ت.
10- پاشی د ڕوكوعێدا، سێ جاران دێ بێژیت: ((سبحان ربي العظيم))، و ئه‌گه‌ر ئه‌ڤه‌ ژی ل سه‌ر زێده‌كر: ((سبحانك اللهم وبحمدك، اللهم اغفر لي)) دێ هێشتا باشتر بیت.
11- پاشی دێ سه‌رێ خۆ ژ ڕوكوعێ بلند كه‌ت و دێ بێژیت: ((سمع الله لمن حمده))، د ڤی ده‌می ژیدا دێ هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ هه‌تا ڕاستا ملێن خۆ بلند كه‌ت. ئه‌و كه‌سێ ل پشت پێشنڤێژی نڤێژێ دكه‌ت نابێژیت: ((سمع الله لمن حمده))، به‌لكی ل جهێ وێ دێ بێژیت: ((ربنا ولك الحمد)).
12- پاشی پشتی ژ ڕوكوعێ ڕادبیتەڤە‌ و زكرێ به‌ری نوكه‌ مه‌ گۆتی دخوینیت؛ دێ بێژیت: ((ربنا ولك الحمد، ملء السماوات والأرض، وملء ما شئت من شيء بعد)).
13- پاشی دێ چیته‌ سوجدێ و دێ سوجدا ئێكێ به‌ت، و ده‌مێ دچیته‌ سوجدێ دێ بێژیت: ((الله أكبر))، و د سوجێدا دێ حه‌فت ئه‌ندامێن له‌شێ خۆ دانیته‌ سه‌ر ئه‌ردی: ئه‌نیا خۆ و دفنا خۆ، ئه‌و هه‌ردوو ب ئێكێ دهێنه‌ هژمارتن. هه‌ردوو پانكێن ده‌ستان، هه‌ردوو چۆكان، سه‌رێ تبلێن پێیان، و دێ هه‌ردوو زه‌ندكێن خۆ ژ ته‌نشتێن خۆ فڕكه‌ت و دویر ئێخیت، و زه‌ندكێن ده‌ستێن خۆ ب ئه‌ردیڤه‌ نانوسینیت، و دێ به‌رێ سه‌رێن تبلێن ده‌ستێن خۆ ده‌ته‌ قیبلێ.
14- هه‌ر جارا دچیته‌ سوجدێ؛ دێ سێ جاران بێژیت: ((سبحان ربي الأعلى))، و ئه‌گه‌ر ئه‌ڤه‌ ژی ل سه‌ر زێده‌كر: ((سبحانك اللهم ربنا وبحمدك، اللهم اغفر لي)) دێ باش بیت.
15- پاشی دێ سه‌رێ خۆ ژ سوجدێ ڕاكه‌ت و دێ بێژیت: ((الله أكبر)).
16- پاشی دێ د ڕوینشتنا د ناڤبه‌را هه‌ردوو سوجده‌یاندا ل سەر پێیێ خۆ یێ چەپێ ڕوینیته‌ خوار، و دێ پێیێ خۆ یێ ڕاستێ چوكلینیت و دێ ده‌ستێن خۆ دانیته‌ سه‌ر ڕان و چوكێن خۆ.
17- د ڕوینشتنا د ناڤبه‌را هه‌ردوو سوجده‌یاندا دێ بێژیت: ((رب اغفر لي، وارحمني، واهدني، وارزقني، واجبرني، وعافني)).
18- پاشی دێ د سوجده‌یا دووێ ژیدا وه‌كی یا ئێكێ بێژیت و كه‌ت، و ل ده‌مێ دچیته‌ سوجدێ دێ بێژیت: ((الله أكبر)).
19- پاشی دێ ژ سوجده‌یا دووێ ڕابیته‌ڤه‌ و دێ بێژیت: ((الله أكبر)) و دێ ڕوكاعه‌تا دووێ ژی وه‌كی یا ئێكێ كه‌ت و بێژیت، به‌لێ پا ده‌مێ ئه‌و ده‌ست ب ڕوكاعه‌تا دووێ دكه‌ت؛ ئه‌و دوعایا ده‌ستپێكرنا نڤێژێ ناخوینیت.
20- پشتی ژ ڕوكاعه‌تا دووێ ب دویماهیك دهێت؛ دێ ڕوینیته‌ خوارێ و دێ بێژیت: ((الله أكبر))، و كا چاوا د ناڤبه‌را هه‌ردوو سوجده‌یان دا د ڕوینیته‌ خوارێ؛ ل ڤێرێ ژی دێ وه‌سا ڕوینیته‌ خوارێ.
21- ده‌مێ د ڕوینیته‌ خوارێ دێ ته‌حیاتێ خوینیت و دێ بێژیت: ((التحيات لله والصلوات والطيبات، السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته، السلام علينا وعلى عباد الله الصالحين، أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمدا عبده ورسوله، اللهم صل على محمد وعلى آل محمد، كما صليت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم، إنك حميد مجيد، وبارك على محمد وعلى آل محمد، كما باركت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم، إنك حميد مجيد. أعوذ بالله من عذاب جهنم، ومن عذاب القبر، ومن فتنة المحيا والممات، ومن فتنة المسيح الدجال)). پاشی دێ دوعا ژ خودایێ خۆ كه‌ت ب وی تشتێ وی دڤێت ژ خێر و باشییا دونیا و ئاخره‌تێ.
22- پاشی دێ سڵاڤا ملا ڤه‌ده‌ت و دێ سه‌رێ خۆ بۆ لایێ ڕاستێ زڤڕینیت و بێژیت: ((السلام عليكم ورحمة الله))، پاشی دێ بۆ لایێ چه‌پێ ژی زڤڕینیت و دێ هه‌مان گۆتن بێژیت.
23- ئه‌گه‌ر نڤێژ سێ ڕوكاعه‌ت یان چوار ڕوكاعه‌ت بن، د ته‌حیاتا ئێكێدا دێ ل ده‌ڤ شه‌هده‌دانێ ڕاوه‌ستیت كو ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌: ((أشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن محمدا عبده ورسوله)).
24- پاشی دێ ڕابیته‌ڤه‌ و دێ بێژیت: ((الله أكبر))، د ڤی ده‌میدا دێ هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ هه‌تا ڕاستا ملێن خۆ بلند كه‌ت.
25- پاشی دێ ڕوكاعه‌تێن مایین ژی ل سه‌ر شێوازێ ڕوكاعه‌تا دووێ كه‌ت، به‌لێ پا د وان ڕوكاعه‌تاندا ب تنێ دێ سوڕه‌ت فاتیحه‌ خوینیت و پشتی وێ چ سوڕه‌تێن دی ناخوینیت.
26- پاشی د ته‌حیاتا دووێدا دێ ل سه‌ر شێوازێ (ته‌وه‌روك)ـێ ڕوینیته‌ خوارێ، ئه‌و ژی ب ڤی ڕه‌نگییه‌: دێ پێیێ خۆ یێ ڕاستێ چوكلینیت و دێ پێیێ خۆ یێ چه‌پێ ل بن (ساقێ) پێیێ خۆ یێ ڕاستێ ڕا به‌ت، و دێ كماخا خۆ دانیته‌ سه‌ر ئه‌ردی و پێڤه‌ نوسینیت، و دێ ده‌ستێن خۆ دانیته‌ سه‌ر ڕانێن خۆ ل سه‌ر شێوازێ ته‌حیاتا ئێكێ.
27- پاشی د ڤێ ڕوینشتنێدا دێ ته‌حیاتێ هه‌مییێ خوینیت.
28- پاشی دێ سڵاڤا ملا ڤه‌ده‌ت و دێ سه‌رێ خۆ بۆ لایێ ڕاستێ زڤڕینیت و بێژیت: ((السلام عليكم ورحمة الله))، پاشی دێ بۆ لایێ چه‌پێ ژی زڤڕینیت و دێ هه‌مان گۆتن بێژیت.

ب- دێ سێ جاران بێژی: ((أسـتغفر الله)).
«اللّهُـمَّ أَنْـتَ السَّلامُ، وَمِـنْكَ السَّلام، تَبارَكْتَ يا ذا الجَـلالِ وَالإِكْـرام».
«لا إلهَ إلاّ اللّهُ وحدَهُ لا شريكَ لهُ، لهُ المُـلْكُ ولهُ الحَمْد، وهوَ على كلّ شَيءٍ قَدير، اللّهُـمَّ لا مانِعَ لِما أَعْطَـيْت، وَلا مُعْطِـيَ لِما مَنَـعْت، وَلا يَنْفَـعُ ذا الجَـدِّ مِنْـكَ الجَـد».
«لا إلهَ إلاّ الله، وحدَهُ لا شريكَ لهُ، لهُ الملكُ ولهُ الحَمد، وهوَ على كلّ شيءٍ قدير، لا حَـوْلَ وَلا قـوَّةَ إِلاّ بِاللهِ، لا إلهَ إلاّ الله، وَلا نَعْـبُـدُ إِلاّ إيّـاه، لَهُ النِّعْـمَةُ وَلَهُ الفَضْل وَلَهُ الثَّـناءُ الحَـسَن، لا إلهَ إلاّ الله مخْلِصـينَ لَـهُ الدِّينَ وَلَوْ كَـرِهَ الكـافِرون».
- ((سـبحان الله)) سیھ و سێ جاران.
- ((الحمـد لله)) سیھ و سێ جاران.
- ((الله أكـبر)) سیھ و سێ جاران.
پاشی بۆ جارا سه‌دێ، دێ بێژیت: «لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهو على كل شيء قدير».
- و پشتی نڤێژا سپێدێ و مه‌غره‌ب دێ سێ جاران سوڕه‌ت ئیخلاص (قل هو الله أحد) و هه‌ردوو موعه‌ویزاتان (قل أعوذ برب الفلق، و قل أعوذ برب الناس) خوینیت، و پشتی نڤێژێن دی، دێ جاره‌كێ خوینیت.
- و دێ ئایه‌تا كورسییێ ژی جاره‌كێ خوینیت.

ب: دوو ڕوكاعه‌ت به‌ری نڤێژا سپێدێ.
چوار ڕوكاعه‌ت به‌ری نڤێژا نیڤرۆ.
دوو ڕوكاعه‌ت پشتی نڤێژا نیڤرۆ.
دوو ڕوكاعه‌ت پشتی نڤێژا مه‌غره‌ب.
دوو ڕوكاعه‌ت پشتی نڤێژا عه‌یشا.
خێرا وێ: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ د شه‌ڤ و ڕۆژه‌كێدا دوازده‌ ڕوكاعه‌تێن سوننه‌ت بكه‌ت، خودێ دێ ماله‌كێ بۆ وی ل به‌حه‌شتێ ئاڤاكه‌ت)). ئیمام موسلم و ئیمام ئه‌حمه‌د و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ب خێرترین ڕۆژ د حه‌فتییێدا ڕۆژا ئه‌ینییێیه‌، پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((ب خێرترین ڕۆژێن هه‌وه‌؛ ڕۆژا ئه‌ینییێیه‌، د وێ ڕۆژێدا ئاده‌م یێ هاتییه‌ ئافراندن و هه‌ر د وێ ڕۆژێدا ڕوحا وی یا هاتییه‌ كێشان، و پفكرنا بۆقێ ژی د وێ ڕۆژێدایه‌ و كه‌ڤتن و كه‌فتن و مرنا هه‌مى خه‌لكى ژی هه‌ر د وێ ڕۆژێدایه‌، ڤێجا د وێ ڕۆژێدا گه‌له‌ك صه‌له‌واتان بده‌نه‌ سه‌ر من، چونكی صه‌له‌واتێن هه‌وه‌ دگه‌هنه‌ من)). ڤه‌گوهێزه‌رێ فه‌رمووده‌یێ دبێژیت: ئینا صه‌حابییان گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ چاوا دێ صه‌له‌واتێن مه‌ گه‌هنه‌ ته‌ و ئاخێ له‌شێ ته‌ یێ خواری و نه‌مایه‌؟ گۆت: ((خودایێ مه‌زن له‌شێن پێغه‌مبه‌ران ل سه‌ر ئه‌ردی حه‌رام كرییه‌)). ئه‌بو داوود و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: نڤێژا ئه‌ینییێ فه‌ڕزه‌ ل سه‌ر هه‌ر موسلمانه‌كێ نێر و بالق و ئاقل و ل مالا خۆ بیت و نەچووبیتە وەغەرێ.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى و دويكه‌فتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى، ئه‌گه‌ر بانگهلدێرى ل ڕۆژا ئه‌ينییێ بۆ نڤێژێ بانگدا، هوين بۆ گوهدانا خوتبێ و كرنا نڤێژێ له‌زێ بكه‌ن، كڕين و فرۆتنێ و هه‌ر تشته‌كێ هه‌وه‌ موژيل بكه‌ت بهێلن، ئه‌ڤ كاره‌ يێ فه‌رمان پێ ل هه‌وه‌ هاتییه‌ كرن بۆ هه‌وه‌ چێتره‌؛ ژ به‌ر وێ خێر و گونه‌هـ ژێبرنا دێ گه‌هته‌ هه‌وه‌، ئه‌گه‌ر هوين مفايێ خۆ بزانن وێ چه‌ندێ بكه‌ن. ئه‌ڤ ئايه‌ته‌ ده‌ليله‌ كو واجبه‌ مرۆڤ بچیته‌ نڤێژا ئه‌ينییێ و گوهدارییا خوتبێ بكه‌ت)). [الجمعة: ٩].

ب: نڤێژا ئه‌ینییێ دوو ڕوكاعه‌ته‌‌، د هه‌ردوو ڕوكاعه‌تاندا پێشنڤێژ دێ قورئانێ ب ده‌نگه‌كێ بلند خوینیت، و دوو گۆتار به‌ری وێ دهێن كو ئه‌ڤه‌ ژی تشته‌كێ دیاره‌ و هه‌می موسلمان دزانن.

ب: چێنابیت مرۆڤ بێی ئه‌گه‌ر و عوزره‌كا شه‌رعی ژ نڤێژا ئه‌ینییێ ڤه‌مینیت و نه‌چیتێ، ب تنێ بۆ وی دروسته‌ نه‌چیت یێ شه‌ریعه‌تی هێجه‌ته‌ك بۆ دانای و بۆ دروستكری، و گۆتنه‌ك ژ پێغه‌مبه‌ری هاتییه‌ ڤه‌گوهاستن كو دبێژیت: ((هه‌ر كه‌سه‌كێ سێ ئه‌ینییان ژبه‌ر بێخیره‌تی و سست و خاڤیيێ بهێلیت، خودێ دێ مۆهره‌كێ ل سه‌ر دلێ وی ده‌ت)). ئه‌بو داوود و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ١- سه‌رشویشتن. ژ به‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری: ئانكو: ((سه‌رشويشتنا ڕۆژا ئه‌ینییێ واجبه‌ ل سه‌ر هه‌ر موسلمانه‌كێ بالغ بیت)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
٢. ل خۆ كرنا بێهنخۆشییێ (گۆلاڤێ). ژ به‌ر ڤێ فه‌رمووده‌يێ : ئانكو: ((ئه‌ركه‌ ل سه‌ر هه‌می موسلمانان ئه‌و ل ڕۆژا ئه‌ینییێ سه‌رێ خۆ بشوون و بلا ئێك ژ وان ژ بێهنخۆشییێن مالا خۆ ل خۆ بكه‌ت)). ئیمام ئه‌حمه‌د و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
٣. ل به‌رخۆكرنا جوانترین و تازه‌ترین جلك. ژ به‌ر ڤێ فه‌رمووده‌يێ : ئانكو: ((چ گونه‌ھ ل سه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ نینه‌ ئه‌گه‌ر ده‌ستێ وی یێ به‌رفره‌ھ بیت ئه‌و دوو جلكێن تایبه‌ت بۆ ڕۆژا ئه‌ینییێ ته‌ڕخان بكه‌ت، ژ بلی هه‌ردوو جلكێن ئه‌و بۆ كارێ خۆ دكه‌ته به‌ر خۆ)). ئبن ماجه ڤه‌دگوهێزيت و مالك د (موطأ)ـێدا ڤه‌دگوهێزيت.
٤. زوی چوونا مزگه‌فتێ.
٥. چوونا مزگه‌فتێ ب پێیان. ژ به‌ر ڤێ فه‌رمووده‌يێ : ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ ب ڕه‌نگه‌كێ ته‌مام سه‌رێ خۆ ل ڕۆژا ئه‌ینییێ بشووت و ل ده‌مه‌كێ زوی بهێته‌ مزگه‌فتێ و خۆ نێزیكی گوتارخوینی بكه‌ت و گوهدارییا وی بكه‌ت و خۆ بێده‌نگ بكه‌ت، هنگی بۆ هه‌ر پێنگاڤه‌كا ئه‌و دهاڤێژیت دێ خێرا ساله‌كێ د گه‌ل گرتنا ڕۆژییێن وێ و ڕابوونا شه‌ڤنڤێژێن وێ هێته‌ نڤیسین)). تیرمذی و نه‌سائی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
٦. گه‌له‌ك صه‌له‌واتدان ل سه‌ر پێغه‌مبه‌ری . پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانكو: ((ل ڕۆژا ئه‌ینییێ گه‌له‌ك صه‌له‌واتان بده‌نه‌ سه‌ر من، چونكی مه‌لائیكه‌ت ل ڕۆژا ئه‌ينى ئاماده‌ دبن و دبنه‌ شاهد ل سه‌ر وان صه‌له‌واتدانان، و هه‌ر گاڤا ئێك ژ هه‌وه‌ صه‌له‌واتان بده‌ته‌ سه‌ر من؛ ئه‌و صه‌له‌وات دێ بۆ من هێنه‌ نیشاندان هه‌تا ئه‌و ژ گۆتنا وان ب دویماهیك دهێت)). ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
۷. خواندنا سوڕه‌تا (الكهف). ژ به‌ر ڤێ فه‌رمووده‌يێ : ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ ل ڕۆژا ئه‌ینییێ سووڕه‌ت كه‌هف بخوینیت؛ دێ د ناڤبه‌را هه‌ردوو ئه‌ینییاندا بۆ وی بیته‌ ڕوناهی)). حاكم و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
۸. لێگه‌ڕیان ل وێ ده‌مژمێرا دوعا تێدا قه‌بویل دبن. ژ به‌ر وێ فه‌رمووده‌یا ژ ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت) ژ پێغه‌مبه‌رێ خودێ ڤه‌گوهاستی كو وی به‌حسێ ڕۆژا ئه‌ینییێ كر و گۆت: ئانكو: ((ده‌مژمێره‌ك یا د وێ ڕۆژێدا هه‌ی؛ هه‌ر موسلمانه‌كێ د وێ ده‌مژمێرێدا یێ ڕابه‌هی بیت و نڤێژێ بكه‌ت و داخوازا تشته‌كی بۆ خۆ تێدا ژ خودێ بكه‌ت، خودێ دێ وی تشتی ده‌ته‌ وی)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.

ب: ژ عه‌بدوڵڵاهێ كوڕێ عومه‌ری (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ((نڤێژا ب جه‌ماعه‌ت بیست و حه‌فت جاران ژ نڤێژا ب تنێ ب خێرتره‌)) موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: (خوشوع)ـا د نڤێژێدا ئه‌ڤه‌یه‌ دل یێ ئاماده‌ بیت و ئه‌ندام تێدا د ئارامبن.
خودێ كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((ب ڕاستى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى و كـار ب شريـعه‌تێ وى كرى سـه‌ركه‌ڤتن (1) ئه‌وێن ژ سالۆخه‌تێن وانه‌ ئه‌و د نڤێژێن خۆدا ب ترسن، دلێن خۆ بۆ خالی دكه‌ن)). [المؤمنون: 1-2].

ب: زه‌كات: مافه‌كێ واجبه‌ د ماله‌كێ تایبه‌تدا كو یێ ته‌خه‌كا دیاركرییه‌ و د ده‌مه‌كێ دیاركریدا.
- زه‌كات ستوینه‌كه‌ ژ ستوینێن ئیسلامێ، و خێر و سه‌ده‌قه‌یه‌كا واجبه‌؛ ژ زه‌نگینان دهێته‌ وه‌رگرتن و ب هه‌ژاران دهێته‌ دان.
خودێ كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((زه‌كاتا مالێ خۆ بده‌ن)). [البقرة: 43].

ب: خێر و سه‌ده‌قه‌یا سوننه‌ت ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌گه‌ر نه‌ زه‌كات بیت، وه‌كی: دانا هه‌ر تشته‌كی د ڕێكا خودێ و ب خێر د هه‌ر ده‌مه‌كیدا.
خودێ كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا ب مه‌زێخن)). [البقرة: 195].

ب: ڕۆژی: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ ژبه‌ر خودێ خۆ ژ هه‌می وان تشتێن ڕۆژى پێ دكه‌ڤيت دویر بێخیت هه‌ر ژ ده‌مێ سپێدێ و هه‌لاتنا سپێدێ هه‌تا ڕۆژ ئاڤا دبیت، د گه‌ل هه‌بوونا ئنیه‌تێ، و ڕۆژی دوو جۆرن:
1. ڕۆژیگرتنه‌كا واجب و پێدڤی: وه‌كی ڕۆژییێن هه‌یڤا ڕه‌مه‌زانێ كو ئه‌ڤه‌ ژی ستوینه‌كه‌ ژ ستوینێن ئیسلامێ.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((گه‌لى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى و كار ب شه‌ريعه‌تێ وى كرى، خودێ ڕۆژى ل سه‌ر هه‌وه‌ نڤيسییه‌ كانێ چاوا ل سه‌ر ملله‌تێن به‌رى هه‌وه‌ نڤيسى بوو؛ دا به‌لكى هوين ته‌قوا خودايێ خۆ بكه‌ن، و - ب گوهدارى و په‌رستنا وى ب تنێ - په‌رژانه‌كى بكه‌نه‌ د ناڤبه‌را خۆ و گونه‌هاندا)). [البقرة: 183].
2. ڕۆژیگرتنه‌كا نه‌ واجب و پێدڤی: وه‌كی ڕۆژیگرتنا ڕۆژا دووشه‌مبی و پێنج شه‌مبییێ د هه‌می حه‌فتییاندا، و ڕۆژیگرتنا سێ ڕۆژان ژ هه‌می هه‌یڤان، و باشترین ڕۆژێن هه‌یڤێ ژی كو مرۆڤ تێدا ڤان سێ ڕۆژييا بگريت ، ڕۆژیگرتنا ڕۆژێن سپینه‌ كو ئه‌و ژی ڕۆژێن (13، 14، 15)ـنه‌ ژ هه‌مى هه‌یڤێن ئه‌سمانی.

ب: ژ ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ((هه‌ر كه‌سێ هه‌یڤا ڕه‌مه‌زانێ یێ ب ڕۆژی بیت، باوه‌ری پێ هه‌بیت و بۆ خۆ ب خێر بهژمێریت، گونه‌هێن وی یێن بووری هه‌می دێ هێنه‌ ژێبرن)) بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.

ب: ژ ئه‌بو سه‌عیدێ خودری (خودێ ژ وی ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ئانكو: ((هه‌ر عه‌بده‌كێ ڕۆژه‌كێ بۆ خودێ بگریت، خودێ دێ ژ به‌ر ڤێ ڕۆژێ حه‌فتێ پایزان ڕۆیێ وی ژ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ دویر ئێخیت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
- ((حه‌فتێ پاییزان))، ئانكو: حه‌فتێ سالان.

ب: 1- خوارن و ڤه‌خوارن ب مه‌ره‌م.
2- هه‌لاڤێتن ب مه‌ره‌م.

ب: ١. له‌زكرن د فتارێدا.
٢. خوارنا پاشیڤێ و گیرۆكرنا وێ.
٣. زێده‌كرن د كارێن باشدا و گه‌له‌ك عیباده‌تكرن.
٤. ئه‌گه‌ر كه‌سه‌كی خه‌به‌ر گۆتنه‌ ڕۆژیگری، سوننه‌ته‌ ئه‌و ببێژیت: ئه‌ز یێ ب ڕۆژیمه‌.
٥. دوعاكرن ل ده‌مێ فتارێ.
٦. فتارەكرن ب هنده‌ك ڕوته‌بان یان قه‌سپان، و ئه‌گه‌ر ب ده‌ست وی نه‌كه‌ڤتن، هنگی ب ئاڤێ.

ب- حه‌ج: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ عیباده‌تێ خودێ بكه‌ت، ئه‌ڤه‌ ژی ب چوونا بۆ مالا خودێ بۆ كرنا هنده‌ك كارێن دیاركری و د هنده‌ك ده‌مێن دیاركریدا.
خودێ كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((و خودێ ل سه‌ر مرۆڤێ شيان هه‌بن ل هه‌چى جهێ ئه‌و لێ بیت قه‌ستكرنا ڤێ مالێ فه‌ركرییه‌ بۆ كرنا حه‌جێ و هه‌چییێ باوه‌رییێ ب فه‌ربوونا حه‌جێ نه‌ئينيت ئه‌و كافره‌، خودێ يێ ده‌وله‌مه‌نده و‌ چ مننه‌ت ب وى و حه‌جا وى و كارێ وى نينه‌)). [آل عمران: 97].

ب: ١. ئیحرام ل به‌ركرن.
٢. ڕاوه‌ستیانا ل عه‌ره‌فێ.
٣. طه‌وافا (ئیفاضێ).
٤. چوونا د ناڤبه‌را صه‌فا و مه‌روه‌یێدا.

ب- ژ ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: من گوھ ل پێغه‌مبه‌رێ خودێ بوو  دگۆت: ((هه‌ر كه‌سێ ژبه‌ر خودێ بچیته‌ حه‌جێ و چ گۆتن و كریارێن كرێت تێدا نه‌بێژیت و ئه‌نجام نه‌ده‌ت و چ گونه‌ھ و بێ فه‌رمانییان ژی نه‌كه‌ت، وی ده‌می دێ زڤڕیت وه‌كی وێ ڕۆژا ژ دایكا خۆ بووی)) بۆخاری و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
- ((وه‌كی وێ ڕۆژا ژ دایكا خۆ بووی)): ئانكو دێ بێ گونه‌ھ زڤڕیت.

ب: عومره‌: په‌رستنا خودێیه‌ ب سه‌ره‌دانا مالا خودێ ل مزگه‌فتا حه‌رام ل مه‌كه‌هێ بۆ كرنا هنده‌ك كاروبارێن تایبه‌ت ل هه‌ر ده‌مه‌كێ هه‌بیت.

ب: ١. ئیحرام ل به‌ركرن.
٢. طه‌وافا ل دۆر كه‌عبێ.
٣. چوونا د ناڤبه‌را صه‌فا و مه‌روه‌یێدا.

ب- ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ خۆ ب وه‌ستینیت بۆ به‌لاڤكرنا ئیسلامێ و به‌ڕه‌ڤانیكرنا ژ ئیسلامێ و موسلمانان، یان كرنا شه‌ڕی د گه‌ل دوژمنێن ئیسلامێ و خه‌لكێ وێ.
خودێ دبێژیت: ((هوين - گه‌لى خودان باوه‌ران - گه‌نج و پير ل خۆشى و نه‌خۆشییێ بۆ جيهادا د ڕێكا خودێدا ده‌ركه‌ڤن، هوين مالێ خۆ د ڕێكا خودێدا ب مه‌زێخن، ب ده‌ستێن خۆ شه‌ڕى بۆ بلندكرنا په‌يڤا خودێ بكه‌ن، ئه‌و ده‌ركه‌ڤتن و مه‌زاختن ژ خۆگرانكرنێ و پاشڤه‌لێدان و ده‌ستگرتنێ چێتره‌، ئه‌گه‌ر هوين قه‌در و بهايێ جيهادێ ل ده‌ڤ خودێ بزانن پا دێ وێ بكه‌ن)). [التوبة: 41].
*******

ب: ژ ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ گۆت: ئانكو: ((ئه‌رێ هوین چ دبێژن ئه‌گه‌ر ڕویباره‌ك د به‌ر ده‌رگه‌هێ مالا ئێك ژ هه‌وه‌ڕا ببوریت و هه‌می ڕۆژان ئه‌و پێنج جاران خۆ پێ بشووت، ئه‌رێ هوین دبێژن پیساتییه‌ك ب ویڤه‌ بمینیت؟)) گۆتن: نه‌خێر چ پیساتی ب ویڤه‌ نامینن. گۆت: ((ئاها مه‌ته‌لا هه‌ر پێنج نڤێژان ژی یا ب ڤی ڕه‌نگییه‌، خودێ گونه‌هان پێ ژێدبه‌ت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
- الدرن: پیساتییه‌.

ب: نه‌سه‌با وی ئه‌ڤه‌یه‌: موحه‌ممه‌دێ كوڕێ عه‌بدوڵڵاهێ كوڕێ عه‌بدولموطه‌لیبێ كوڕێ هاشمی، هاشم قوره‌یشییه‌، قوره‌یشی عه‌ره‌بن، عه‌ره‌ب ژ دوونده‌ها ئیسماعیلینه‌ و ئیسماعیل كوڕێ ئیبراهیمییه‌ (باشترین سه‌لات و سه‌لام ل سه‌ر وی و پێغه‌مبه‌رێ مه‌ بن).

ب: ئامینه‌یا كچا وه‌هه‌بی.

ب: بابێ وی ل مه‌دینێ یێ مری و وی ده‌می هێشتا ئه‌و  د زكێ دایكا خۆ دا بوو و نه‌هاتبوو سه‌ر دونیایێ.

ب: ل سالا فیلی ل ڕۆژا دوو شه‌مبییێ ژ هه‌یڤا ڕه‌بیعا ئێكێ یا مشه‌ختی.

ب: ل باژێرێ مه‌كه‌هێ.

ب: - دایكا ئه‌یمه‌نی كو مه‌ولایا بابێ وی بوو.
- سوه‌یبه‌ كو مه‌ولایا مامێ وی ئه‌بو له‌هه‌بی بوو.
- حه‌لیمه‌یا سه‌عدی.

ب: دایكا وی مر و هێشتا ژییێ وی شه‌ش سال بوون، پشتی دایكا وی؛ باپیرێ وی عه‌بدولموطه‌لیبی ئه‌ركێ ب خۆدانكرنا وی ب ملێ خۆڤه‌ گرت.

ب: ده‌مێ باپیرێ وی مری؛ ژییێ وی هه‌شت سال بوون، پشتی باپیری؛ مامێ وی ئه‌بو طالبی ئه‌ركێ ب خۆدانكرنا وی ب ملێ خۆڤه‌ گرت.

ب: د گه‌ل مامێ خۆ چوو شامێ و هێشتا ژییێ وی دوازده‌ سال بوون.

ب: گه‌شتا وی یا دووێ ب مه‌ره‌ما بازرگانیكرنێ بوو ب مال و سامانێ خه‌دیجایێ (خودێ ژ وێ ڕازی بیت)، و ده‌مێ ژ گه‌شتا خۆ زڤڕی، خه‌دیجایێ شوی پێ كر، و ڤی ده‌می ژییێ پێغه‌مبه‌ری  بیست و پێنج سال بوون.

ب: قوره‌یشییان دووباره‌ كه‌عبه‌ ئاڤاكر، و ڤی ده‌می ژییێ پێغه‌مبه‌ری  سیھ و پێنج سال بوون.
ده‌مێ هه‌ڤڕكی كه‌ڤتییه‌ د ناڤبه‌را واندا كا كی دێ به‌رێ ڕه‌ش دانیته‌ جهێ وی و ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ ڤێكنه‌كری، وان داخواز ژ پێغه‌مبه‌ری  كر كو ببیته‌ دادوه‌ر د ناڤبه‌را واندا و ئه‌و حوكمی د ناڤبه‌را واندا بكه‌ت، پێغه‌مبه‌ری ژی  ئه‌و به‌ر كره‌ د ناڤ جلكه‌‌كیدا، پاشی فه‌رمان كر كو هه‌ر عه‌شیره‌ته‌ك لایه‌كێ جلكی بگریت، و ئه‌و چوار عه‌شیره‌ت بوون، پاشی ده‌مێ وان هه‌ر چواران ئه‌و به‌ر بلندكری؛ پێغه‌مبه‌ری  ب ده‌ستێن خۆ دانا جهێ وی.

ب: ده‌مێ وه‌حی بۆ هاتی ژییێ وی چل سال بوون، و ئه‌و بۆ هه‌می مرۆڤان هاته‌ هنارتن دا كو مزگینییێ ب چوونا به‌حه‌شتێ بده‌ته‌ وان و وان هشیار بكه‌ت ژ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ.

ب: ئێكه‌م تشتێ وه‌حییێ پێ ده‌ستپێكری خه‌ونا ڕاستگۆ بوو، ڤێجا هه‌ر گاڤا وی خه‌ونه‌ك دیتبا؛ پشتی هنگی ئه‌و خه‌ون وه‌كی ده‌ركه‌ڤتنا سپێدێ دهاته‌ڤه‌.

ب: به‌ری وه‌حی بۆ بهێته‌ خوار؛ دا چیته‌ شكه‌فتا حیرائێ و ل وێرێ عیباده‌تێ خودێ دكر، و وی ئه‌ڤ كاره‌ گه‌له‌ك ئه‌نجام ددا.
و ده‌مێ ئێكه‌م جار وه‌حی بۆ وی هاتییه‌ خوارێ؛ ئه‌و ل شكه‌فتا حیرائێ بوو و عیبادەتێ خودێ دکر.

ب: ئه‌ڤ گۆتنا خودێ بوو: ئانكو: ((تو - ئه‌ى موحه‌ممه‌د - وێ يا بۆ ته‌ هاتییه‌ خوارێ ژ قورئانێ ب ناڤێ خودايێ خۆ يێ د ئافراندنێدا ئێكانه‌ بخوينه (1) ئه‌وێ هه‌مى مرۆڤ ژ خوينه‌كا هشك و ته‌ڕ ئافراندين (2) تو وێ بخوينه‌ يا بۆ ته‌ هاتییه‌ خوارێ، و هندى خودايێ ته‌يه‌ مه‌ردينییا وى يا به‌رفره‌هه (3) ئه‌وێ به‌نییێن خۆ فێرى نڤيسينا ب قه‌له‌مى كرين (4) مرۆڤ فێرى وى تشتى كر يێ كو وى نه‌دزانى)). [العلق: 1-5].

ب: ژ زه‌لامان: ئه‌بو به‌كرێ ڕاستگۆ بوو.
ژ ژنان: خه‌دیجه‌یا كچا خوه‌یلیدی بوو.
ژ زارۆكان: عه‌لییێ كوڕێ ئه‌بو طالبی بوو.
ژ عه‌بدان: زه‌یدێ كوڕێ حاریسه‌ی بوو.
ژ وان عه‌بدێن هاتینه‌ ئازاكرن: بیلالێ حه‌به‌شی بوو‌ (خودێ ژ هه‌مییان ڕازی بیت).

ب: بۆ ده‌مێ سێ سالان گازی یا نهێنی بوو، پاشی پێغه‌مبه‌ری  فه‌رمان كر كو ئه‌ڤ گازییه‌ بهێته‌ ئاشكه‌را كرن و به‌لاڤكرن.

ب: موشركان پێغه‌مبه‌ر  و موسلمان گه‌له‌ك ئێشاندن و نه‌خۆشی بۆ دروستكر، هه‌تا پێغه‌مبه‌ری  ده‌ستویری دایه‌ موسلمانان بۆ لایێ نەجاشی ل حه‌به‌شەیێ‌ مشه‌خت بن.
هه‌روه‌سا موشرك هه‌می ل سه‌ر ئێشاندن و كوشتنا پێغه‌مبه‌ری  كۆم بوون، به‌لێ خودێ ئه‌و پاراست و مامێ وی كره‌ مه‌تاله‌ك ل دۆرێن وی دا پێغه‌مبه‌ری  ژ نه‌خۆشی و مه‌ترسییا وان ب پارێزیت.

ب: مامێ وی ئه‌بو طالبی وه‌غه‌ركر، هه‌ڤژینا وی خه‌دیجایێ ژی وه‌غه‌ركر (خودێ ژ وێ ڕازی بیت).

ب: ڕویدانا ئیسرا و میعراجێ وی ده‌می چێبوو ده‌مێ ژییێ پێغه‌مبه‌ری  بوویه‌ پێنجی سال، و د وێ ڕویدانێدا هه‌ر پێنج نڤێژ ل سه‌ر هاتنه‌ فه‌ڕزكرن.
ئیسرا (الإسراء): ژ مزگه‌فتا حه‌رام چوو مزگه‌فتا ئه‌قسایێ.
میعراج: ژ مزگه‌فتا ئه‌قسایێ به‌ره‌ڤ ئه‌سمانانڤه‌ بلندبوو و ژ وێرێ ژی هه‌تا (سیدره‌تول مونته‌ها) چوو كو دویماهیك خاله‌ بۆ ده‌ڤ خودایێ ئه‌رد و ئه‌سمانان.

ب: پێغه‌مبه‌ری  گازی د گه‌ل خه‌لكێ طائیفێ دكر، و ل وه‌رزێن كۆمبوونا خه‌لكی و عه‌شیره‌تان خۆ نیشا وان ددا و گازییا خۆ پێشكێشی وان دكر، هه‌تا خه‌لكێ مه‌دینێ ژ ئه‌نسارییان هاتین و باوه‌ری ب پێغه‌مبه‌ری  ئینا و به‌یعه‌ت دا وی كو دێ وی پارێزن و ب سه‌رئێخن.

ب: سێزده‌ سالان ل مه‌كه‌هێ ماڤه‌.

ب: ژ مه‌كه‌هێ چوو مه‌دینێ.

ب: ده‌ھ سالان.

ب: زه‌كات، ڕۆژی، حه‌ج، جیهاد، بانگ و ژبلی وان ژ عیباده‌ت و شه‌ریعه‌تێن ئیسلامێ ل مه‌دینێ ل سه‌ر وی هاتنه‌ فه‌ڕزكرن.

ب: شه‌ڕێ به‌درێ یێ مه‌زنتر: ل سالا دووێ ژ مشه‌ختبوونێ.
- شه‌رێ ئوحودێ: ل سالا سێیێ ژ مشه‌ختبوونێ.
- شه‌ڕێ ئه‌حزابێ: ل سالا پێنجێ ژ مشه‌ختبوونێ.
- شه‌رێ ڤه‌كرنا مه‌كه‌هێ: ل سالا هه‌شتێ ژ مشه‌ختبوونێ.

ب: ئه‌ڤ گۆتنا خودێ بوو: ئانكو: ((و هوين ژ ڕۆژه‌كێ بترسن كو ڕۆژا قيامه‌تێ يه‌، هوين تێدا دێ زڤڕنه‌ ده‌ڤ خودێ، دا ئه‌و حسێبێ د گه‌ل هه‌وه‌ بكه‌ت، ڤێجا ئه‌و دێ جزايێ هه‌ر ئێكى ل دويڤ كريارێن وى ده‌تێ بێى زۆردارییێ ل كه‌سێ بكه‌ت)). [البقرة: 281].

ب: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  ل هه‌یڤا ڕه‌بیعا ئێكێ ژ سالا یازدێ مشه‌ختی وه‌غه‌را دویماهییێ كر، و وی ده‌می ژییێ وی شێست و سێ سال بوون.

ب: ١. خەدیجایا کچا خوەیلیدی(خودێ ژ وێ ڕازی بیت).
٢. سەودەیا کچا زەمعەی (خودێ ژ وێ ڕازی بیت).
3. عائیشا كچا ئه‌بو به‌كرێ ڕاستگۆ (خودێ ژێ ڕازی بیت)
4. حه‌فصایا كچا عومه‌ری (خودێ ژێ ڕازی بیت)
5. زه‌ینه‌با كچا خوزه‌یمه‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
6. ئوم سه‌له‌مه‌ هیندا كچا ئه‌بو ئومه‌یه‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
7. ئوم حه‌بیبه‌ ڕه‌مله‌یا كچا ئه‌بو سوفیانی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
8. جوه‌یره‌یا كچا حارسی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
9. مه‌یمونه‌یا كچا حارسی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
10. صه‌فیایا كچا حویه‌یی (خودێ ژێ ڕازی بیت)
11. زه‌ینه‌با كچا جه‌حشی (خودێ ژێ ڕازی بیت)

ب: پێغه‌مبه‌ری سێ كوڕ هه‌بوون:
قاسم، و هه‌ر ب ڤی كوڕی دهاته‌ گازی كرن و كونیا وی ئه‌ڤه‌بوو (بابێ قاسمی).
عه‌بدوڵڵاھ.
ئیبراهیم.
ژ كچان ژی:
فاتیما.
ڕوقه‌ییا.
دایكا كه‌لسوومێ.
زه‌ینه‌ب.
زارۆكێن وی هه‌می ژ خه‌دیجایێ بوون (خودێ ژێ ڕازی بیت)، ب تنێ ئیبراهیم نه‌بیت كو ژ ماریایا قبطی بوو، و هه‌می زارۆكێن وی به‌ری وی مرن ب تنێ فاتیما نه‌بیت كو ب شه‌ش هه‌یڤان پشتی وی مر.

ب: پێغه‌مبه‌ر  ژ لایێ درێژی و كورتییێڤه‌ زه‌لامه‌كێ ناڤنجی بوو، نه‌ یێ كورت بوو و نه‌یێ درێژ، به‌لكی د ناڤبه‌را ڤان‌ هه‌ردووكاندا بوو. زه‌لامه‌كێ سپی بوو و سۆڕاتییه‌ك ژی د له‌شێ ویدا هه‌بوو (وه‌كی ئه‌م ب كوردی دبێژین: كه‌سه‌كێ سۆڕ و سپی بوو)، ڕیهێن وی د بۆش بوون، چاڤێن وی د مه‌زن بوون، ده‌ڤێ وی یێ مه‌زن بوو، پرچا وی گه‌له‌ك یا ڕه‌ش بوو، ملێن وی د پان و مه‌زن بوون، بێهنه‌كا خۆش ژێ دهات، و ژبلی ڤان ژ سالۆخه‌تێن ئافراندنێ یێن جوان و تازه‌ (سه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر خۆشتڤییێ دلان بن).

ب: پێغه‌مبه‌رێ خودێ ئوممه‌تا خۆ ل سه‌ر ڕێكه‌كا ڕوهن و ئاشكه‌را هێلا، شه‌ڤا وێ وه‌كی ڕۆژا وێ یا ڕوهنه‌، ژبلی كه‌سه‌كێ ژ ناڤچوویی و ب سه‌رداچوویی؛ كه‌سه‌ك د وێ ڕێكێدا به‌رزه‌ نابیت، هه‌ر خێر و باشییه‌كا هه‌بیت؛ وی به‌رێ ئوممه‌تا خۆ یا دایێ، هه‌ر خرابییه‌كا هه‌بیت؛ وی ئوممه‌تا خۆ یا ژێ هشیار كری.
*******
هشیاركرنه‌ك: ئه‌ڤ پشكه‌ بۆ ژبه‌ركرنا ئایه‌تان و تێگه‌هشتنا ڕامانێن وانه‌.

ب: سوڕه‌ت (الفاتحة) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 ﴿بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ 1 🎧 الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ 2 🎧 الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ 3 🎧 مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ 4 🎧 إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ 5 🎧 اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ 6 🎧 صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ
عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ 7﴾. [الفاتحة: 1 - 7].
ته‌فسیر:
ناڤێ وێ كرییه‌ فاتیحه‌، ژبه‌ركو په‌ڕتووكا خودێ یا پێ ده‌ستپێكری.
1- ﴿بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ 1﴾ ب ناڤێ خودێ دێ ده‌ست ب خواندنا قورئانێ كه‌م، دێ داخوازا هاریكارییێ ژ خودێ كه‌م و دێ ئینانا ناڤێ وی كه‌مه‌ توبه‌ڕك و پیرۆزی.
﴿الله﴾ ئانكو: ﴿الله﴾ ئانكو: ئه‌وێ ب حه‌قی و ژ هه‌ژیاتی په‌رستن بۆ دهێته‌ كرن، و نابیت ژبلی خودێ ناڤێ كه‌سه‌كێ دی بكه‌نه‌ (ئه‌ڵڵاھ).
﴿الرَّحْمَن﴾ ئانكو خۆدانێ دلۆڤانییا به‌رفره‌ھ، ئه‌وێ دلۆڤانییا وی هه‌می تشت ڤه‌گرتین.
﴿الرَّحِيم﴾ ئانكو: خۆدانێ دلۆڤانییێ ب باوه‌رداران.
2- ﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ 2﴾ ئانكو: هه‌می جۆرێن سوپاسی و ته‌مامه‌تییان بۆ خودێ ب تنێنه‌.
3- ﴿الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ 3﴾ ئانكو: خۆدانێ دلۆڤانییا بەرفرەهــ، ئەوا هەمی تشت ب خۆڤە گرتین و تێرا هەمی تشتان دکەت، خۆدانێ وێ دلۆڤانییا دگەهیتە باوەرداران.
4- ﴿مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ 4﴾: ئه‌و‌ ژی ڕۆژا قیامه‌تێیه‌.
5- ﴿إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ 5﴾ ئانكو: ئه‌م ته‌ ب تنێ د په‌ڕێسین و داخوازا هاریكارییێ ژ ته‌ ب تنێ دكه‌ین.
6- ﴿اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ 6﴾: ئه‌و ژی هیدایه‌ت و ڕێنیشاندانه‌ بۆ ئیسلام و سوننه‌تێ.
7- ﴿صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ 7﴾ ئانكو: ڕێكا عه‌بدێن خودێ یێن چاككار، ژ پێغه‌مبه‌ران و دویكه‌ڤتییێن وان، نه‌ كو ڕێكا فه‌ڵه‌ و جوهییان.
- و سوننه‌ته‌ مرۆڤ پشتی خواندنا وێ بێژیت: ئامین، ئانكو: تۆ د به‌رسڤا مه‌ وه‌ره‌.

ب: سوڕه‌ت (الزلزلة) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
🎧 ﴿إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا 1 🎧 وَأَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا 2 🎧 وَقَالَ الْإِنْسَانُ مَا لَهَا 3 🎧 يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا 4 🎧 بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا 5 🎧 يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ 6 🎧 فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ 7 🎧 وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ 8﴾. [الزلزلة: 1-8].
ته‌فسیر:
1- ﴿إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا 1﴾: ئه‌گه‌ر ئه‌رد هژییا، هژیانه‌كا دژوار ئه‌وا كو ژبه‌ر وێ ڕۆژا قیامه‌تێ په‌یدا دبیت.
2- ﴿وَأَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا 2﴾: ئه‌ردی ژی ئه‌و تشتێن د زكێ وێدا ژ مری و تشتێن دی ده‌رئێخستین.
3- ﴿وَقَالَ الْإِنْسَانُ مَا لَهَا 3﴾: مرۆڤی ژی ب مەندەهۆشیڤە‌ گۆت: ئه‌ڤه‌ ئه‌ردی خێره‌ یێ دهژهژیت و یێ تێك دچیت؟!
4- ﴿يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا 4﴾: د ڤێ ڕۆژا مه‌زندا ئه‌رد دێ وان هه‌می كار و كریارێن باش و خراب به‌حس كه‌ت یێن ل سه‌ر ڕویێ وی هاتینه‌ ئه‌نجام دان.
5- ﴿بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا 5﴾: ئه‌ڤه‌ ژی چونكی خودێ ئه‌ڤ چه‌نده‌ نیشا وێ دا و فه‌رمان ب ڤێ چه‌ندێ ب وێ كر.
6- ﴿يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ 6﴾: د ڤێ ڕۆژا مه‌زندا؛ ئه‌وا ئه‌رد تێدا د هژییێت، خه‌لك كۆم كۆمه‌ دێ بۆ حیسابێ ده‌ركه‌ڤن، دا كو بچن كار و كریارێن خۆ یێن وان د دونیایێدا كرین ببینن.
7- ﴿فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ 7﴾: ئه‌ڤجا هه‌ر كه‌سێ ب ته‌مه‌ت سه‌نگا مێرییه‌كا بچویك كار و كریارێن خێر و باشییێ بكه‌ت، دێ ل به‌را خۆ بینیت.
8- ﴿وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ 8﴾: و هه‌ر كه‌سێ ب ته‌مه‌ت سه‌نگا مێرییه‌كا بچویك كار و كریارێن خراب بكه‌ت، دێ ل به‌را خۆ بینیت.

ب: سوڕه‌ت (العادیات) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
🎧 ﴿وَالْعَادِيَاتِ ضَبْحًا 1 🎧 فَالْمُورِيَاتِ قَدْحًا 2 🎧 فَالْمُغِيرَاتِ صُبْحًا 3 🎧 فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعًا 4 🎧 فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعًا 5 🎧 إِنَّ الْإِنْسَانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ 6 🎧 وَإِنَّهُ عَلَى ذَلِكَ لَشَهِيدٌ 7 🎧 وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ 8 🎧 أَفَلَا يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ 9 🎧 وَحُصِّلَ مَا فِي الصُّدُورِ 10 🎧 إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ 11﴾ [العاديات: ١-١١].
ته‌فسیر:
١. ﴿وَالْعَادِيَاتِ ضَبْحًا 1﴾: خودێ ب وان هه‌سپان سویند خوار ئه‌وێن دبه‌زن، و ژبه‌ركو هندی هند بله‌ز دبه‌زن؛ ده‌نگه‌ك ژ هه‌ناسه‌یا وان ده‌ردكه‌ڤیت.
٢. ﴿فَالْمُورِيَاتِ قَدْحًا 2﴾: خودێ ب وان هه‌سپان سویند خوار یێن ب سمێن خۆ ئاگری هه‌لدكه‌ن ده‌مێ ئه‌ڤ سمه‌ ب به‌ران دكه‌ڤن، ئه‌ڤه‌ ژی ژبه‌ركو ئه‌و گه‌له‌ك بله‌ز دچن.
٣. ﴿فَالْمُغِيرَاتِ صُبْحًا 3﴾: خودێ ب وان هه‌سپان ژی سویند خوار یێن ل ده‌مێ سپێدێ هێرشێ دبه‌نه‌ سه‌ر دوژمنان.
٤. ﴿فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعًا 4﴾: ڤێجا ب وێ به‌زا خۆ تۆزێ ڕادكه‌ن.
٥. ﴿فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعًا 5﴾: د گه‌ل خۆدانێن خۆ‌ دچنه‌ د نیڤا كۆما دوژمناندا.
٦. ﴿إِنَّ الْإِنْسَانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ 6﴾: ب ڕاستی مرۆڤ گه‌له‌ك وێ خێر و قه‌نجییێ ڤه‌دشێریت یا كو خودایێ وی ژ وی دڤێت.
٧. ﴿وَإِنَّهُ عَلَى ذَلِكَ لَشَهِيدٌ 7﴾: ئه‌و ل سه‌ر ڤێ ڤه‌شارتنا خۆ بۆ قه‌نجییێ شاهد و دیده‌ڤانه‌، و ژبه‌ر ڕوهنییا ڤێ چه‌ندێ ئه‌و نه‌شێت ڤێ چه‌ندێ ڕه‌د بكه‌ت.
٨. ﴿وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ 8﴾: ئه‌و گه‌له‌ك حه‌ز ژ مال و سامانی دكه‌ت و یێ چڕویك و به‌خیله‌ ، وی مالی د ڕێكا خودێدا نا مه‌زێخیت.
٩. ﴿أَفَلَا يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ 9﴾: ئه‌رێ ما ئه‌ڤ مرۆڤێ ب ژیانا دونیایێ ب سه‌رداچووی نزانیت ئه‌گه‌ر خودێ ئه‌و مرۆڤێن د ناڤ قه‌براندا ڕاكرنه‌ڤه‌ و ئینانه‌ سه‌ر ئه‌ردی بۆ هندێ دا حیسابێ د گه‌ل وان بكه‌ت و جزایێ وان بده‌تێ، ئه‌رێ ما ئه‌ڤ مرۆڤه‌ نزانیت كو بابه‌ت یێ وه‌سا نه‌بوو وه‌كی وی هزر ژێ دكر؟!
١٠. ﴿وَحُصِّلَ مَا فِي الصُّدُورِ 10﴾: هه‌ر تشته‌كێ د دلاندا هه‌ی ژ مه‌ره‌م و بیروباوه‌ران و تشتێن دی هاتنه‌ ئاشكه‌را كرن و ده‌رئێخستن.
١١. ﴿إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ 11﴾: ب ڕاستی خودایێ وان وێ ڕۆژێ ب وان و كریارێن وان یێ زانا و شاڕه‌زایه‌، تشته‌ك ژ كاروبارێن عه‌بدێن وی ل به‌ر وی به‌رزه‌ نابیت، و دێ سه‌را كار و كریارێن وان جزا ده‌ت.

ب: سوڕه‌ت (القارعة) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
🎧 ﴿الْقَارِعَةُ 1 🎧 مَا الْقَارِعَةُ 2 🎧 وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ 3 🎧 يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَرَاشِ الْمَبْثُوثِ 4 🎧 وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ 5 🎧 فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ 6 🎧 فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ 7 🎧 وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ 8 🎧 فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ 9 🎧 وَمَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ 10 🎧 نَارٌ حَامِيَةٌ 11﴾ [القارعة: ١-١١].
ته‌فسیر:
١. ﴿الْقَارِعَةُ 1﴾: ڕۆژا قیامه‌تێ؛ ئه‌وا دلێن مرۆڤان ژ ترساندا د هژینیت.
٢. ﴿مَا الْقَارِعَةُ 2﴾: ئه‌رێ ئه‌ڤه‌ چ ڕۆژه‌، ئه‌وا دلێن مرۆڤان ژ ترساندا د هژینیت؟
٣. ﴿وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ 3﴾: ما تو چ دزانی - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - كا ئه‌ڤ ڕۆژه‌ چیه‌ ئه‌وا دلێن مرۆڤان ژ ترساندا د هژینیت؟! ئه‌و ڕۆژا قیامه‌تێیه‌.
٤. ﴿يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَرَاشِ الْمَبْثُوثِ 4﴾: وێ ڕۆژا دلێن مرۆڤان ژ ترساندا دهژییێن؛ خه‌لك به‌لاڤه‌ دبن وه‌كی به‌لاتینكێن به‌لاڤه‌نه‌ ل ڤێرێ و وێرا هه‌.
٥. ﴿وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ5﴾: چیا ژی دێ وه‌كی هرییا شه‌كری لێ هێن، ژبه‌ر چوون و لڤینا وان یا سڤك.
٦. ﴿فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ 6﴾: ئه‌ڤجا هه‌ر كه‌سێ كریارێن وی یێن باش ب سه‌ر كریارێن وی یێن خراب كه‌ڤتن.
٧. ﴿فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ 7﴾: هنگی ئه‌و یێ د ژیانه‌كێدا دژیت كو ئه‌و پێ ڕازى ببيت كو دێ ل به‌حه‌شتێ ب ده‌ست خۆڤه‌ ئینیت.
٨. ﴿وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ 8﴾: هه‌ر كه‌سێ كریارێن وی یێن خراب ب سه‌ر كریارێن وی یێن باش كه‌ڤتن.
٩. ﴿فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ 9﴾: هنگی ل ڕۆژا قیامه‌تێ مالا وی و جهێ ڤه‌حه‌ویانا وی جه‌هنه‌مه‌.
١٠. ﴿وَمَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ 10﴾: ما تو چ دزانی - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - كا ئه‌و چیه‌؟
١١. ﴿نَارٌ حَامِيَةٌ 11﴾: ئه‌و ئاگره‌كێ گه‌رم و شاراندییه‌.

ب: سوڕه‌ت (التكاثر) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
🎧 ﴿أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ 1 🎧 حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ 2 🎧 كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ 3 🎧 ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ 4 🎧 كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ 5 🎧 لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ 6 🎧 ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ 7 🎧 ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ 8﴾ [سورة التكاثر: ١ - ٨].
ته‌فسیر:
١. ﴿أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ 1﴾: شانازیبرنا ب گه‌له‌كییا مال و عه‌یالی - گه‌لی مرۆڤان - هوین ژ عیباده‌تێ خودێ مژویل كرن.
٢. ﴿حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ 2﴾: هه‌تا هوین مرین و چووینه‌ د ناڤ گورستانێ دا و هاتینه‌ ڤه‌شارتن.
٣. ﴿كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ 3﴾: ڤیابا شانازیبرنا ب گه‌له‌كییا مال و عه‌یالی هوین ژ عیباده‌تێ خودێ مژویل نه‌كربان، پاشی هوین دێ دویماهییا ڤێ مژویلاهییا خۆ زانن.
٤. ﴿ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ 4﴾: پاشی هوین دێ دویماهییا ڤێ مژویلاهییا خۆ زانن.
٥. ﴿كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ 5﴾: ب ڕاستی ژی ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ ب پشتڕاستی زانیبا كو هوین دێ بۆ لایێ خودایێ خۆڤه‌ زڤڕن، و ئه‌و دێ هه‌وه‌ جزا ده‌ت سه‌را كار و كریارێن هه‌وه‌، هوین نه‌دمانه‌ ب شانازیبرنا ب مال و عه‌یالیڤه و ڤێ چه‌ندێ هوین مژویل نه‌دكرن‌.
٦. ﴿لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ 6﴾: سویند ب خودێ ل ڕۆژا قیامه‌تێ هوین دێ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ ب چاڤێن خۆ بینن.
٧. ﴿ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ 7﴾: پاشی هوین دێ وی ئاگری ب یه‌قین و پشتڕاستی بینن كو چ گومان تێدا نه‌مینیت.
٨. ﴿ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ﴾: پاشی د ڤێ ڕۆژێدا خودێ دێ پرسیارا وان هه‌می قه‌نجی و نیعمه‌تێن ساخله‌می و زه‌نگینی و ژبلی وان ژ هه‌وه‌ كه‌ت یێن وی د دونیایێدا د گه‌ل هه‌وه‌ كرین.

ب: سوڕه‌ت (العصر) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
🎧 ﴿وَالْعَصْرِ 1 🎧 إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ 2 🎧 إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ 3﴾ [العصر: 1-3].
ته‌فسیر:
1. ﴿وَالْعَصْرِ 1﴾: خودایێ مه‌زن سویند ب ده‌می خوار.
2. ﴿إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ 2﴾: ئانكو: هه‌می مرۆڤ د خۆساره‌تمه‌ند و ژ ناڤچووینه‌.
3. ﴿إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ 3﴾: ئه‌و تێنه‌بن یێن باوه‌ری ئینای و كاره‌كێ باش و قه‌نج ئه‌نجام دایی، د گه‌ل ڤێ چه‌ندێ ژی گازی بۆ حه‌قییێ كرییه‌ و سه‌بڕ و هه‌دار ل سه‌ر كێشایه‌، ڤێجا ئه‌ڤه‌ ئه‌ون یێن ژ ڤێ خۆساره‌تمه‌ندییێ ڕزگار دبن و ب سه‌ر دكه‌ڤن.

ب: سوڕه‌ت (الهمزة) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
🎧 ﴿وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ 1 🎧 الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ 2 🎧 يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ 3 🎧 كَلَّا لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ 4 🎧 وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ 5 🎧 نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ 6 🎧 الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ 7 🎧 إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ 8 🎧 فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ 9﴾ [الهمزة: ١-٩].
ته‌فسیر:
١. ﴿وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ 1﴾: تێچوون و عه‌زابا دژوار بۆ وی كه‌سی بیت یێ گه‌له‌ك غه‌یبه‌تا خه‌لكی دكه‌ت و عه‌یبان ژ وان دئینیته‌ ده‌ر.
٢. ﴿الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ 2﴾: ئه‌وێ كو خه‌م و خه‌یالا وی كۆمكرنا مالی و هژمارتنا وییه‌، ژبلی ڤێ چ خه‌مێن دی نینن.
٣. ﴿يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ 3﴾: هزر دكه‌ت ئه‌و مالێ وی كۆمكری؛ دێ وی ژ مرنێ ڕزگار كه‌ت، و ب ڤی مالی دێ هه‌تا هه‌تا د ڤێ ژیانا دونیایێدا مینیت.
٤. ﴿كَلَّا لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ 4﴾: بابه‌ت وه‌سا نینه‌ وه‌كی ڤی كه‌سێ نه‌زان هزر ژێ كری، مسۆگه‌ر ئه‌و دێ هێته‌ هاڤێتن د وی ئاگریدا یێ هه‌ر تشته‌كێ دهێته‌ هاڤێتن بۆ ناڤ وی د په‌لخینیت و ژ ناڤ دبه‌ت ، ئەڤە ژ بەر کو ئەو ئاگرەکێ گەلەک ب هێز و دژوارە.
٥. ﴿وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ 5﴾: ما تو چ دزانی - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - كا ئه‌ڤ ئاگره‌ یێ چاوایه‌ یێ كو هه‌ر تشته‌كێ دهێته‌ هاڤێتن بۆ ناڤ وی د په‌لخینیت؟!
٦. ﴿نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ 6﴾: ئه‌و ئاگرێ خودێ یێ خۆشكرييه‌.
٧. ﴿الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ 7﴾: ئه‌وێ كو ژ به‌ر گه‌رم و دژوارییا خۆ له‌شێن مرۆڤان د سمیت و ده‌ڕباز دكه‌ت و خۆ ل دلان دده‌ت.
٨. ﴿إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ 8﴾: دەرگەهێن جەهنەمێ ل سەر وان جەهنەمییێن تێدا دهێنە عەزابدان د گرتینە.
٩. ﴿فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ 9﴾: ئه‌ڤ ده‌رگه‌هه‌ ب هنده‌ك عاموده‌ و ستوینان د درێژكرینه‌ دا ئه‌ڤ ده‌رگه‌هێن هه‌نێ باش ئاسێ و موكوم ببن و ب چ ڕێكان ڤه‌نه‌بن.

ب: سوڕه‌ت (الفیل) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
🎧 ﴿أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ 1 🎧 أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ 2 🎧 وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ 3 🎧 تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ 4 🎧 فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ 5﴾ [الفيل: ١-٥].
ته‌فسیر:
١. ﴿أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ 1﴾: ئه‌رێ ما تو نزانی - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - كا خودایێ ته‌ چ ب سه‌رێ ئه‌بره‌هه‌ی و هه‌ڤالێن وی كو خۆدانێن فیلی بوون ئینا ده‌مێ ڤیایی كه‌عبێ خراب بكه‌ن و ب هه‌ڕفینن؟!
٢. ﴿أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ 2﴾: ب ڕاستی خودێ پلانا وان یا خراب بۆ خرابكرنا كه‌عبێ ژناڤبر و پویچكر، ڤێجا نه‌شیان وی تشتێ وان هیڤی دكر ب ده‌ست خۆڤه‌ بینن كو ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌بوو به‌رێ خه‌لكی ژ كه‌عبێ ڤه‌كه‌ن، و تشته‌ك ژ وێ ژی ب ده‌ست خۆڤه‌ نه‌ئینا.
٣. ﴿وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ 3﴾: خودێ بالنده‌یه‌ك بۆ وان هنارت كو كۆم كۆمه‌ ب سه‌ر واندا هاتن.
٤. ﴿تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ 4﴾: ڤان بالنده‌یان هنده‌ك به‌رێن ژ ته‌قنا هشككری هاتینه‌ ئاماده‌كرن د وان وه‌ركرن و ب سه‌ر واندا به‌ردانه‌ خوارێ.
٥. ﴿فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ 5﴾: ئینا خودێ ئه‌و وه‌كی وی به‌لگی و كایێ لێكرن یێ گیانه‌وه‌ر دخۆن و پاشی پێ لێ ددانن.

ب: سوڕه‌ت (القریش) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
🎧 ﴿لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ 1 🎧 إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ 2 🎧 فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ 3 🎧 الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ 4﴾ [قريش: ١-٤].
ته‌فسیر:
١. ﴿لِإِيلَافِ قُرَيْشٍ 1﴾: مه‌ره‌م ژ ڤێ چه‌ندێ ئه‌و گه‌شتێن زڤستان و هاڤینێنه‌‌ یێن ئه‌و ل سه‌ر كرنا وان ڕاهاتین.
٢. ﴿إِيلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاءِ وَالصَّيْفِ 2﴾: گه‌شتا زڤستانێ بۆ یه‌مه‌نێ و گه‌شتا هاڤینێ بۆ شامێ، و ئه‌و د ته‌نا و ئارامن.
٣. ﴿فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ 3﴾: ڤێجا بلا ئه‌و عیباده‌تێ خودایێ ڤێ مالا حه‌رامكری ب تنێ بكه‌ن، ئه‌و خودایێ ئه‌ڤ گه‌شته‌ ل به‌ر وان ب ساناهی لێ كرى، و چ شریك و هه‌ڤپشكان بۆ وی چێنه‌كه‌ن.
٤. ﴿الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ 4﴾: ئه‌و خودایێ ئه‌و ژ برسێ تێر كرین و خوارن دایێ، و ئه‌و ژ ترسێ ته‌نا و ئارام كرین، ئه‌ڤه‌ ژی ب وێ مه‌زنكرنا خودێ كرییه‌ د دلێ عه‌ره‌باندا ده‌رباره‌ی كه‌عبێ و مه‌زنكرنا ئاكنجییێن وێ.

ب: سوڕه‌ت (الماعون) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
🎧 ﴿أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ 1 🎧 فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ 2 🎧 وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ 3 🎧 فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ 4 🎧 الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ 5 🎧 الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ 6 🎧 وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ 7﴾ [سورة الماعون: ١ - ٧].
ته‌فسیر:
١. ﴿أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ 1﴾: ئه‌رێ ته‌ ئه‌و كه‌س نیاسییه‌ یێ دره‌وێ ب جزادانا ڕۆژا قیامه‌تێ دكه‌ت؟!
٢. ﴿فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ 2﴾: ئه‌ڤه‌ ئه‌وه‌ یێ ب دژواری ئێتیمی ژ ماف و پێدڤیاتییا وی پاشڤه‌ دبه‌ت.
٣. ﴿وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ 3﴾: نه‌ خۆ و نه‌ خه‌لكی پالناده‌ت كو خوارنێ بده‌نه‌ هه‌ژاران.
٤. ﴿فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ 4﴾: ڤێجا تێچوون و عه‌زاب بۆ وان نڤێژكه‌ران بیت.
٥. ﴿الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ 5﴾: ئه‌وێن خۆ ژ نڤێژا خۆ مژویل دكه‌ن و ژێ بێ ئاگه‌ھ دمینن، چ پویته‌ و گرنگییێ پێ ناده‌ن هه‌تا ده‌مێ وێ دچیت و نامینیت.
٦. ﴿الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ 6﴾: ئه‌وێن نڤێژ و كریارێن خۆ یێن باش بۆ ڕویمه‌تییا مرۆڤان دكه‌ن و كار و كریارێن خۆ ب دلسۆزی بۆ خودێ ناكه‌ن.
٧. ﴿وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ 7﴾: ئه‌و هاریكارییا خه‌لكی ژی ناكه‌ن ب داناڤه‌یا وی تشتێ چ زیان بۆ وان چێنابیت ئه‌گه‌ر ب وی تشتی هاریكارییا خه‌لكی بكه‌ن.

ب: سوڕه‌ت (الكوثر) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
🎧 ﴿إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ 1 🎧 فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ 2 🎧 إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ 3﴾ [الكوثر: ١-٣].
ته‌فسیر:
١. ﴿إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ 1﴾: مه‌ خێره‌كا بووش و مه‌زن دا ته‌ - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - ، و ئێك ژ ڤان خێران ژی ڕویبارێ كه‌وسه‌ره‌ د به‌حه‌شتێدا.
٢. ﴿فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ 2﴾: ڤێجا سه‌را ڤێ نیعمه‌تێ سوپاسییا خودێ بكه‌، ئه‌ڤه‌ ژی ب وێ چه‌ندێ كو تو بۆ وی ب تنێ نڤێژان بكه‌ی و بۆ وى ب تنێ قوربانی ڤه‌كوژی، به‌روڤاژی وی كارێ موشرك ئه‌نجام دده‌ن، ده‌مێ ب ڤه‌كوشتنا قوربانییان؛ خۆ نێزیكی بۆت و صه‌نه‌مێن خۆ دكه‌ن.
٣. ﴿إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ 3﴾: مسۆگه‌ر ئه‌و كه‌سێ كه‌رب ژ ته‌ ڤه‌دبن، ئه‌وه یێ ژ هه‌می خێر و باشییان بێبه‌هر، ئه‌وێ هاتییه‌ ژبیركرن و ئه‌گه‌ر به‌حسێ وی هاته‌ كرن ژی دێ ب خرابی هێته‌ به‌حسكرن.

ب: سوڕه‌ت (الكافرون) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
🎧 ﴿قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ 1 🎧 لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ 2 🎧 وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ 3 🎧 وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ 4 🎧 وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ 5 🎧 لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ 6﴾ [الكافرون: ١-٦].
ته‌فسیر:
١. ﴿قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ 1﴾: تو - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - ببێژه‌: ئه‌ی ئه‌وێن هه‌وه‌ كوفر ب خودێ كری.
٢. ﴿لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ 2﴾: نه‌ نوكه‌ و نه‌ ل پاشه‌ڕۆژێ ئه‌ز عیباده‌تێ وان بۆت و صه‌نه‌مان ناكه‌م یێن هوین د په‌رێسن.
٣. ﴿وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ 3﴾: هوین ژی عیباده‌تێ وی خودایی نا‌كه‌ن یێ ئه‌ز د په‌رێسم، كو ئه‌و ژی خودایێ ئێكانه‌یه‌.
٤. ﴿وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ 4﴾: ئه‌ز ژی عیباده‌تێ وان صه‌نه‌مان ناكه‌م یێن هوین د په‌رێسن.
٥. ﴿وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ 5﴾: هوین ژی عیباده‌تێ وی خودایی نا‌كه‌ن یێ ئه‌ز د په‌رێسم، كو ئه‌و ژی خودایێ ئێكانه‌یه‌.
٦. ﴿لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ 6﴾: ئایینێ هه‌وه‌ یێ كو هه‌وه‌ بۆ خۆ داهێنایی بۆ هه‌وه‌، ئایینێ من ژی بۆ من یێ كو خودێ بۆ من ئینایه‌ خوارێ.

ب: سوڕه‌ت (النصر) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
🎧 ﴿إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ 1 🎧 وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا 2 🎧 فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا 3﴾ [النصر: ١-٣].
ته‌فسیر:
١. ﴿إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ 1﴾: ئه‌گه‌ر سه‌ركه‌ڤتن و بهێزکرنا خودێ بۆ ئایینێ ته‌ - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - پێك هات، و مه‌كه‌ھ ل به‌ر ته‌ ڤه‌بوو.
٢. ﴿وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا 2﴾: ته‌ دیت خه‌لك كۆم كۆمه‌ و شاند شاند یێن دهێنه‌ د ناڤ ئیسلامێدا.
٣. ﴿فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا 3﴾: وی ده‌می تو بزانه‌ كو ئه‌ڤه‌ نیشانه‌كه‌ بۆ نێزیكبوونا ب دویماهیك هاتنا وی ئه‌ركێ تو پێ هاتییه‌ هنارتن، و ل سەر نێزیکبوونا ب دویماهیک هاتنا ژییێ تە و گەهشتنا تە ب دیدارا خودایێ تە، ڤێجا تو گه‌له‌ك ته‌سبیحاتێن خودایێ خۆ بكه‌ وه‌ك سوپاسییه‌ك ل سه‌ر نیعمه‌ت و قه‌نجییا ب سه‌رئێخستنێ و ڤه‌كرنێ و داخوازێ ژێ بكه‌ ئه‌و گونه‌هێن ته‌ ژێببه‌ت، هندی ئه‌وه‌؛ ئه‌و خودایه‌كه‌ ته‌وبێ ژ عه‌بدێن خۆ وه‌ردگریت و گونه‌هێن وان ژێ دبه‌ت.

ب: سوڕه‌ت (المسد) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
🎧 ﴿تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ 1 🎧 مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ 2 🎧 سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ 3 🎧 وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ 4 🎧 فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ 5﴾ [المسد: ١-٥].
ته‌فسیر:
١. ﴿تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ 1﴾: هه‌ردوو ده‌ستێن ئه‌بو له‌هه‌بێ كوڕێ عه‌بدولموطه‌لیبێ مامێ پێغه‌مبه‌ری  ب زیان بن ده‌مێ كارێ وی ب زیان چوویی، ئه‌ڤه‌ ژی چونكی وی پێغه‌مبه‌ر  د ئێشاند و بۆ وی نه‌خۆش دكر، و ماندیبوونا وی ب هه‌ده‌ر چوو و چ مفا نه‌گه‌هاندێ.
٢. ﴿مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ 2﴾: ما چ تشتی ژ مال و عه‌یالێ وی مفا ل وی كر؟ مال و عه‌يالێ وى عه‌زاب ژ وی پاشڤه‌ نه‌بر، و دلۆڤانی بۆ نه‌ئینا.
٣. ﴿سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ 3﴾: ل ڕۆژا قیامه‌تێ دێ چیته‌ د ناڤ ئاگره‌كێ هه‌لكریدا كو گه‌رما وی یا دژواره‌.
٤. ﴿وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ 4﴾: هه‌ڤژینا وی (دایكا جه‌میلی) ژی دێ چیته‌ د ناڤ ئاگرێ جه‌هنه‌مێدا، ئه‌و ژنا كو ب هاڤێتنا سترییان ل سه‌ر ڕێكا پێغه‌مبه‌ری ؛ ئه‌و د ئێشاند.
٥. ﴿فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ 5﴾: وه‌ریسه‌كێ موكوم و شدیایی د ستویێ وێ دایه‌ و دێ ب وی وه‌ریسی بۆ ناڤ ئاگری هێته‌ ڕاكێشان.

ب: سوڕه‌ت (الإخلاص) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
🎧 ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ 1 🎧 اللَّهُ الصَّمَدُ 2 🎧 لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ 3 🎧 وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ 4﴾ [الإخلاص: 1-4].
ته‌فسیر:
1. ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ 1﴾: تو - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - ببێژه‌: ئه‌و خودێیه‌ و ژبلی وی چ خودێ يێن هه‌ژى په‌رستنێ نینن.
2. ﴿اللَّهُ الصَّمَدُ 2﴾: ئانكو: پێدڤیاتییێن چێكرییان بۆ لایێ وی بلند دبن.
3. ﴿لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ 3﴾: وی نه‌ چ زارۆك هه‌نه‌ و نه‌ دایباب.
4. ﴿وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ 4﴾: وی چ هه‌ڤكویڤ ژی نینن ژ چێكرییێن وی.

ب: سوڕه‌ت (الفلق) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
🎧 ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ 1 🎧 مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ 2 🎧 وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ 3 🎧 وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ 4 🎧 وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ 5﴾ [الفلق: 1-5].
ته‌فسیر:
1. ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ 1﴾: تو - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - ببێژه‌: ئه‌ز خۆ ب خودایێ سپێدێ د پارێزم و پشتا خۆ ب وی گه‌رم دكه‌م.
2. ﴿مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ 2﴾: ژ خرابییا وی تشتێ زیانێ دگه‌هینیت ژ چێكرییان.
3. ﴿وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ 3﴾: هه‌روه‌سا ئه‌ز خۆ ب خودێ د پارێزم ژ وان خرابییێن شه‌ڤێ ژبه‌ر گیانه‌وه‌ر و دزیكه‌ران په‌یدا دبن.
4. ﴿وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ 4﴾: و ئه‌ز خۆ ب وی د پارێزم ژ خرابییا وان ژنێن سێربه‌ند یێن پف دكه‌نه‌ وان گرێیێن ئه‌و گرێدده‌ن.
5. ﴿وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ 5﴾: و ژ خرابییا وی حه‌سویدێ كه‌ربگرتی یێ چاڤێن وی ب وێ قه‌نجییا خودێ د گه‌ل ئێكی كری ڕانه‌بن، و دڤێت ئه‌و قه‌نجی ل ده‌ڤ وی نه‌مینیت و زیان و خرابی بگه‌هیتێ.

ب: سوڕه‌ت (الناس) و ته‌فسیرا وێ:
🎧 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
🎧 ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ 1 🎧 مَلِكِ النَّاسِ 2 🎧 إِلَهِ النَّاسِ 3 🎧 مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ 4 🎧 الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ 5 مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ 6﴾ [الناس: 1-6].
ته‌فسیر:
1. ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ 1﴾: تو - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - ببێژه‌: ئه‌ز خۆ ب خودایێ مرۆڤان د پارێزم و پشتا خۆ ب وی گه‌رم دكه‌م.
2. ﴿مَلِكِ النَّاسِ 2﴾: خودێ وه‌كی وی بڤێت سه‌ره‌ده‌رییێ د گه‌ل وان دكه‌ت، وان ژبلی خودێ چ خۆدانێن دی نینن.
3. ﴿إِلَهِ النَّاسِ 3﴾: ئه‌و خودایێ وانێ حه‌قه‌، وان ژبلی وی چ خودێ نینن كو ژ هه‌ژی په‌رستنێ بن.
4. ﴿مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ 4﴾: ژ خرابیيا وی شه‌یتانێ وه‌سواسێ بۆ مرۆڤی چێدكه‌ت.
5. ﴿الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ 5﴾: ئه‌وێ وه‌سواسێ دئێخیته‌ د دلێ مرۆڤاندا.
6. ﴿مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ 6﴾ ئانكو: ئه‌وێ وه‌سواسێ چێدكه‌ت ژ مرۆڤان ژی هه‌نه‌ و ژ ئه‌جنه‌یان ژی هه‌نه‌.
*******

ب: ژ میرێ باوه‌رداران، بابێ حه‌فصایێ عومه‌رێ كوڕێ خه‌طابی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: من گوهـ ل پێغه‌مبه‌رێ خودێ بوو  دگۆت: ئانكو: ((كار هه‌می ب ئنیه‌تێنه، و هه‌ر كه‌سه‌كی ل دویڤ ئنیه‌تا وی دێ خه‌لاتێ وی هێته‌دان، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ مشه‌ختبوونا وی بۆ خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وی بیت، هنگی مشه‌ختبوونا وی دێ بۆ خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وی هێته‌ هژمارتن، و هه‌ر كه‌سێ مشه‌ختبوونا وی ژبه‌ر تشته‌كێ دونیایێ بیت كو بگه‌هیتێ، یان بۆ ژنه‌كێ بیت ل خۆ مه‌هر بكه‌ت؛ هنگی دێ مشه‌ختبوونا وی بۆ وی تشتی بیت یێ ژبه‌ر وی مشه‌ختبووی)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
هنده‌ك مفایێن فه‌رمووده‌یێ:
1- هه‌ر كاره‌كێ هه‌بیت، پێدڤییه‌ ئنیه‌ت د گه‌لدا بیت. وه‌كی نڤێژێ، ڕۆژیێ، حه‌جێ، و ژبلی وان كاران.
2- پێدڤییه‌ ئیخلاص و دلسۆزی د ئنیه‌تا مرۆڤیدا هه‌بیت، ئانكو ب تنێ بۆ خودێ بیت.

ب: ژ عائیشایێ دا‌یكا عه‌بدوڵڵاهی كو دا‌یكا باوه‌ردارانه‌ (خودێ ژ وێ ڕازی بیت) گۆت: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ تشته‌كێ نوی ل ڤی دینێ مه‌ زێده‌ بكه‌ت؛ ئه‌و كار ژێ ناهێته‌ وه‌رگرتن و دێ ل وی هێته‌ زڤراندن)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
هنده‌ك مفایێن فه‌رمووده‌یێ:
1- پاشڤه‌لێدان ژ كرنا بیدعه‌یان د دینیدا.
2- هه‌ر عیباده‌ته‌كێ ژ نوی بهێته‌ ده‌رئێخستن، ئه‌و عیباده‌ت ناهێته‌ قه‌بویل كرن.

ب: ژ عومه‌رێ کوڕێ خەطابی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: ئانكو: ((ڕۆژه‌كێ ئه‌م ل ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری صلى الله عليه وسلم د ڕوینشتی بووین، مه‌ هند دیت زه‌ڵامه‌ك هاته‌ ده‌ڤ مه‌، جلكێن وی گه‌له‌ك د سپی بوون و مویێن سه‌رو ڕيهێن وی گه‌له‌ك د ڕه‌ش بوون، نیشانێن وه‌غه‌رێ (سه‌فه‌رێ) ل سه‌ر نه‌دهاتنه‌ دیتن و كه‌سێ ژ مه‌ ئه‌و نه‌دنیاسی. هات هه‌تا ل ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری صلى الله عليه وسلم ڕوینشتی و چۆكێن خۆ ب چۆكێن وی ڤه‌ناین و ده‌ستێن خۆ داناینه ل‌ سه‌ر ڕانێن وى . گۆت: ئه‌ی موحه‌ممه‌د، بۆ من به‌حسێ ئیسلامێ بكه‌. پێغه‌مبه‌ری صلى الله عليه وسلم گۆت: ئیسلام ئه‌وه‌ تۆ شه‌هده‌ییێ بده‌ی كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و كو موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌ و تۆ نڤێژێ بكه‌ی و زه‌كاتێ بده‌ی و ڕه‌مه‌زانێ یێ ب ڕۆژی بی و بچییه‌ حه‌جێ ئه‌گه‌ر ڕێكا ته‌ هه‌بیت و ته‌ شیان هه‌بن. وی گۆت: تۆ ڕاست دبێژی. عومه‌ری گۆت: ئینا ئه‌م ژێ عه‌جێبگرتی بووین، ئه‌و یێ پرسیارێ دكه‌ت و دبێژیتێ: تۆ ڕاست دبێژی! پاشی جبڕیلی گۆت: پا به‌حسێ باوه‌رییێ بۆ من بكه. گۆت: باوه‌ری ئه‌وه‌ تۆ باوه‌رییێ ب خودێ بئینی، و ب ملیاكه‌تێن وی، و په‌ڕتووكێن وی و پێغه‌مبه‌رێن وی و ب ڕۆژا دووماهیێ و تۆ باوه‌رییێ ب قه‌ده‌رێ بئینی ب باشی و خرابییا وێڤه‌. گۆت: تۆ ڕاست دبێژی. پاشی گۆت: پا به‌حسێ قه‌نجییێ (ئيحسانێ) بۆ من بكه‌. گۆت: قه‌نجی ئه‌وه‌ تۆ وه‌سا په‌رستنا خودێ بكه‌ی هه‌ر وه‌كی تۆ وی دبینی؛ چونكی ئه‌گه‌ر تۆ وی نه‌بینی ژی، ئه‌و ته‌ دبینیت. گۆت: پا به‌حسێ قیامه‌تێ بۆ من بكه‌. گۆت: ئه‌وێ پرسیار ژێ دهێته‌ كرن ژ وی چێتر نزانیت یێ پرسیارێ دكه‌ت. گۆت: پا به‌حسێ نیشانێن وێ بۆ من بكه‌. گۆت: كو ژنێ خاتوینا خۆ‌ ببیت و كو تۆ ببینی پێخواس و ڕویس و هه‌ژار، شڤانێن بزنان ئاڤاهییان بلند بكه‌ن. عومه‌ری گۆت: پاشی ئه‌و چوو و ئه‌ز بێهنه‌كا خۆش مام، پاشی پێغه‌مبه‌ری گۆته‌ من: ئه‌ی عومه‌ر، تۆ دزانی ئه‌و كی بوو پرسیار كری؟ من گۆت: خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وی چێتر دزانن. گۆت: ئه‌و جبڕیل بوو هاتبوو دینێ هه‌وه‌ نیشا هه‌وه‌ بده‌ت)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
هنده‌ك مفایێن فه‌رمووده‌یێ:
1. ستوینێن ئیسلامێ پێنجن، ئه‌و ژی:
- شه‌هده‌دان كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌.
- كرنا نڤێژێ.
- دانا زه‌كاتێ.
- گرتنا ڕۆژییێن هه‌یڤا ڕه‌مه‌زانێ.
- سه‌ره‌دانا مالا خودێ یا حه‌رام بۆ ئه‌نجامدانا حه‌جێ.
2. ستوینێن باوه‌رییێ شه‌شن، ئه‌و ژی:
- باوه‌ری ئینان ب خودێ.
- ب مه‌لائیكه‌تێن وی.
- ب په‌ڕتووكێن وی.
- ب پێغه‌مبه‌رێن وی.
- ب ڕۆژا دویماهییێ.
- ب قه‌ده‌رێ ب باشی و خرابییێن وێڤه‌.
ستوینا قه‌نجی و چاكه‌كارییێ (ئيحسانێ) ژی ئێكه‌، ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ تۆ وه‌سا خودێ ب په‌رێسی هه‌روه‌كی تۆ وی دبینی، و ئه‌گه‌ر تۆ وی نه‌بینی؛ بزانه‌ مسۆگه‌ر ئه‌و ته‌ دبینیت.
4. ده‌مێ ڕابوونا قیامه‌تێ ژ خودێ پێڤه‌تر كه‌س نزانیت.

ب: ژ ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت : ئانكو: باوه‌ردارێ باوه‌رییا وی ژ یا هه‌مییان ته‌مامتر ئه‌ڤه‌یه‌ یێ ڕه‌وشتێ وی ژ یێ هه‌مییان جوانتر بیت)). تیرمذی ئه‌ڤ فه‌رمووده‌یه‌ ڤه‌گوهاستییه‌ و گۆتییه‌: (ئه‌ڤه‌ فه‌رمووده‌یه‌كا دروست و باشه‌).
هنده‌ك مفایێن فه‌رمووده‌یێ:
1. هاندان بۆ ڕه‌وشتێ جوان.
2. ڕه‌وشتێ ته‌مام و بلند ژ ته‌مامه‌تییا باوه‌رییێیه‌.
3. باوه‌ری زێده‌ دبیت و كێم ژی دبیت.

ب: ژ عه‌بدوڵڵاهێ كوڕێ عومه‌ری (خودێ ژ هه‌ردووكان ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ ژبلی خودێ ب تشته‌كێ دی سویند بخۆت، ئه‌ڤه‌ وی كوفر كر یان شرك كر )). تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
هنده‌ك مفایێن فه‌رمووده‌یێ:
1- چێنابیت مرۆڤ ژبلی خودێ ب تشته‌كێ دی سویند بخۆت.
2- سویند خوارنا ب تشته‌كێ دی ژبلی خودێ ژ شركا بچویكه‌.

ب: ژ ئه‌نه‌سی (خودێ ژێ رازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ئانكو: ((باوه‌ریا ئێك ژ هه‌وه‌ ته‌مام نابیت؛ هه‌تا ئه‌ز ل ده‌ڤ وی خۆشتڤیتر نه‌بم ژ بابێ وی و زارۆكێن وی و خه‌لكی هه‌مییێ)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
:ژ مفایێن فه‌رموودێ
1- پێدڤیه‌ حه‌زژێكرنا پێغه‌مبه‌ری  د دلێن مه‌ دا پتر بیت ژ یا خه‌لكی هه‌مییێ.
2- ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژ ته‌مامه‌تییا باوه‌رییێیه‌.

ب: ژ ئه‌نه‌سی (خودێ ژێ رازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ئانكو: ((ئیمانا ئێك ژ هه‌وه‌ ته‌مام نابیت؛ هه‌تا ئه‌وا وی بۆ خۆ دڤێت بۆ برایێ خۆ ژی بڤێت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
:ژ مفایێن فه‌رموودێ
- پێدڤییه‌ ل سه‌ر مرۆڤێ باوه‌ردار، كا چا‌وا باشی بۆ خۆ دڤێت، وه‌سا بۆ باوه‌ردارێن دی ژی بڤێت.
- ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژ ته‌مامه‌تییا باوه‌رییێیه‌.

ب: ژ ئه‌بو سه‌عیدی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو پێغه‌مبه‌ری  گۆتییه‌: ئانكو: ((ئه‌ز ب وی كه‌مه‌ یێ نه‌فسا من د ده‌ستیدا! سوڕه‌تا ئیخلاص (قل هو الله أحد) دهێته‌ به‌رامبه‌ری سێئێكا قورئانێ)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
هنده‌ك مفایێن فه‌رمووده‌یێ:
1- خێر و بهایێ سوڕه‌تا (ئیخلاص).
2- خێرا وێ هندی خێرا خواندنا سێئێكا قورئانێیه‌.

ب: ژ ئه‌بو مووسای (خودێ ژ وی ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆتییه‌: ئانكو: ((گۆتنا (لا حول ولا قوة إلا بالله) گه‌نجینه‌یه‌كه‌ ژ گه‌نجینه‌یێن به‌حه‌شتێ)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
:ژ مفایێن فه‌رموودێ
1- خێرا ڤێ گۆتنێ، و كو هندیكه‌ ئه‌وه‌؛ ئه‌و گەنجینەیەكه‌ ژ گه‌نجینه‌یێن به‌حه‌شتێ.
2- ب ڤێ گۆتنێ مرۆڤ بێچاره‌یی و بێشیانییا خۆ دیار دكه‌ت و خۆ د هێلیته‌ ب هیڤییا خودێ ب تنێڤه.

ب: ژ نوعمانێ كوڕێ به‌شیری (خودێ ژ هه‌ردووكان ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: من گوهـ ل پێغه‌مبه‌رێ خودێ بوو  دگۆت: ئانكو: ((هوین د ئاگه‌هداربن كو پارچه‌یه‌ك یا د له‌شێ مرۆڤیدا هه‌ی، ئه‌گه‌ر باشبوو دێ له‌ش هه‌می باش بیت، و ئه‌گه‌ر خراب بوو، دێ له‌ش هه‌می خراب بیت، ئه‌و پارچه‌ ژی دله‌)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
هنده‌ك مفایێن فه‌رمووده‌یێ:
1- ئه‌گه‌ر دل یێ باشبیت؛ دێ ب سه‌رڤه‌ و ژ ناڤداهیێن مرۆڤی ژی د باشبن.
2- گرنگیدان ب باشییا دلی، چونكی ب باشبوونا دلی مرۆڤ ژی باش دبیت.

ب- ژ موعازێ كوڕێ جه‌به‌لی خودێ ژێ رازی بیت گۆت: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ئانكو: هه‌ر كه‌سێ دویماهیك ئاخڤتنا وی: (لا إله إلا الله)ـا بیت؛ دێ چیته‌ به‌حه‌شتێ)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
هنده‌ك مفایێن فه‌رمووده‌یێ:
1- خێر و بهایێ (لا إله إلا الله)، مرۆڤ ب گۆتنا وێ دێ چیته‌ به‌حه‌شتێ.
2- پله‌ و بهایێ وی كه‌سێ دویماهیك ئاخڤتنا وی ژ دونیایێ (لا إله إلا الله) بیت.

ب- ژ عه‌بدوڵڵاهێ كوڕێ مه‌سعوودی (خودێ ژێ رازی بیت) گۆت: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ئانكو: ((مرۆڤێ باوه‌ردار نه‌ یێ تان هاڤێژه‌ و نه‌ یێ نفرینكه‌ره و نه ‌یێ تۆره ‌پیسه‌ و نه‌ یێ ئه‌زمان ڕه‌شه‌)). تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
:ژ مفایێن فه‌رموودێ
1- پاشڤه‌لێدان ژ هه‌می ئاخڤتنێن خراب و كرێت.
2- مرۆڤێ باوه‌ردار ئه‌زمانێ وی ژ ڤان جۆره‌ سالوخه‌تان یێ پاراستییه‌.

ب: ژ ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت : ئانكو: ((ژ تازه‌تی و جوانییا ئیسلاما خودانییه‌ كو ئه‌و تشتێ مایێ وی تێ نه‌چیت بهێلیت و مایێ خۆ تێ نه‌كه‌ت)). تیرمذی و هنده‌كێن دی فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
:ژ مفایێن فه‌رموودێ
1- هێلانا وی تشتێ مایێ مرۆڤی تێ نه‌چیت، ژ دین و دونیایا خه‌لكه‌كێ دی.
2- ده‌مێ ئه‌و وی تشتێ مایێ وی تێنه‌چیت دهێلیت، ئه‌ڤه‌ ژ ته‌مامه‌تییا ئیسلاما وییه‌.

ب- ژ عه‌بدوڵڵاهێ كوڕێ مه‌سعوودی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) گۆت: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ پیته‌كێ ژ قورئانێ بخوینیت؛ دێ بۆ وی خێره‌ك هێته‌ نڤیسین، و هه‌ر خێره‌ك ژی ب ده‌هێن وه‌كی خۆ یه‌. ئه‌ز نابێژم: ئه‌لیف لام میم ئه‌ڤه‌ هه‌می پیته‌كه‌، به‌لكی ئه‌لیف ب تنێ پیته‌كه‌ و لام پیته‌كه‌ و میم ژی پیته‌كه‌)). تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
هنده‌ك مفایێن فه‌رمووده‌یێ:
١. خێرا خواندنا قورئانێ.
٢. بۆ هەر پیتەکا تۆ دخوینی دێ خێر بۆ تە هێنە نڤیسین.
*******

ب: 1- ب مه‌زن ڕاگرتنا خودێ. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و ڤان بوتپه‌رێسان خودێ ب دورستى مه‌زن نه‌كرییه‌ وه‌كى ئه‌و يێ ژ هه‌ژى؛ چونكى وان د گه‌ل وى په‌رستنا وى تشتى كر يێ نه‌ مفاى و نه‌ زيانێ نه‌گه‌هينیت، ڤێجا وان ئه‌و ئافراندى ئينا ڕێزا ئافرانده‌رى، ئه‌وێ ژ شيانا خۆ يا مه‌زن ڕۆژا قيامه‌تێ ئه‌ردى هه‌مییێ ب مسته‌كێ دگریت، و ئه‌سمان د ده‌ستێ وى يێ ڕاستێدا دپێچاينه‌، خودێ يێ پاك و پيرۆز بیت ژ وێ شركا ئه‌ڤ بوتپه‌رێسه‌ پێ دكه‌ن. ئه‌ڤ ئايه‌ته‌ ده‌ليله‌ ل سه‌ر هه‌بوونا مستێ و ده‌ستێ ڕاستێ و پێچانێ بۆ خودێ ب ڕه‌نگه‌كێ بابه‌تى وى بیت، بێى چاوانییه‌ك يان وه‌كهه‌ڤییه‌ك بۆ بهێته‌ ده‌سنيشانكرن)). [الزمر: ٦٧].
2- په‌رستنا وی ب تنێ و نه‌دانانا چ هه‌ڤالان بۆ وی. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و د هه‌مى شريعه‌تاندا فه‌رمان ب تشته‌كى ل وان نه‌هاتبوو كرن ژ بلی هندێ كو ئه‌و په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ن و ب عيباده‌تى قه‌ستا كنارێ وى بكه‌ن، ڕوییێ خۆ ژ شركێ وه‌رگێڕنه‌ باوه‌رییێ)). [البينة: ٥].
3- گوهداریكرنا وی. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((گه‌لى ئه‌وێن باوه‌ری ئیناى، د به‌رسڤا فه‌رمانێن خودێ وه‌رن و بێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن)). [محمد: ٣٣].
4- هێلانا بێ فه‌رمانییا وی. خودێ دبێژیت: و هه‌چییێ گوهدارییا خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى نه‌كه‌ت، كو باوه‌رییێ ب ئه‌حكامێن وى نه‌ئينیت و پێ ل وى شريعه‌تى بدانیت يێ وى بۆ به‌نییێن خۆ داناى چ ب گوهۆڕينێ بیت چ ب ڕاوه‌ستاندنا كارى بیت پێ، خودێ دێ وى كه‌ته‌ د ئاگریدا هه‌روهه‌ر دێ تێدا مينیت، و عه‌زابه‌كا وى ڕه‌زيل بكه‌ت و بشكێنیت بۆ وى هه‌يه‌)). [النساء: ١٤].
5- حه‌مد و سوپاسیكرنا خودێ ل سه‌ر قه‌نجی و نیعه‌مه‌تێن وی یێن نه‌هێنه‌ هژمارتن. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و هوين سوپاسییا خودێ بكه‌ن سه‌را قه‌نجییا وى، كو دانپێدانێ پێ بكه‌ن و گوهدارییا وى بكه‌ن، ئه‌گه‌ر هوين ژ دل په‌رستنا وى دكه‌ن)). [النحل: ١١٤].
6- بێهنفره‌هی ل سه‌ر قه‌ده‌رێن وی. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و ل ده‌مێ هوين دچنه‌ به‌رامبه‌ر دوژمنى هوين دبێهن فره‌هـ بن. هندى خودێیه‌ - ب هاريكارى وپشته‌ڤانییێ - يێ د گه‌ل بێهن فره‌هان، و ئه‌و وان شه‌رمزار ناكه‌ت)). [الأنفال: ٤٦].

ب: 1. دویڤچوون و چاڤلێكرنا وی. خودێ دبێژیت: ئانكو : ((ب ڕاستى بۆ هه‌وه‌ - گه‌لی خودان باوه‌ران - د گۆتن و كريار و سه‌روبه‌رێ پێغه‌مبه‌رێ خودێدا  چاڤلێكرنه‌كا باش هه‌بوويه‌ هوين چاڤ لێ بكه‌ن، ڤێجا هوين پێگيرییێ ب ڕێبازا وى بكه‌ن، و هه‌ما ئه‌و پێگيرییێ ب سوننه‌تا وى دكه‌ت يێ ژ خودێ و ڕۆژا دويماهییێ يێ ب هيڤى بیت و گه‌له‌ك زكرێ خودێ كربیت)). [الأحزاب: ٢١].
2. گوهداریكرنا وی.
3. هێلانا بێ فه‌رمانییا وی. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((هه‌چییێ گوهدارییا پێغه‌مبه‌رى - سلاڤ لێ بن - بكه‌ت، و كارى ب دينێ وى بكه‌ت، ئه‌و وى گوهدارییا خودێ كر و كار ب فه‌رمانا وى كر، هه‌چییێ پشت بده‌ته‌ گوهدارییا خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى مـه‌ تۆ - ئه‌ى موحه‌ممه‌د - نه‌هنارتى دا ل سه‌ر وان يێن پشت دده‌ن ببییه‌ زێره‌ڤان، كارێن وان بهژمێرى و حسێبا وان سه‌را بكه‌ى، حسێبا وان ل سه‌ر مه‌يه‌)). [النساء: ٨٠].
4. باوه‌ركرنا ئه‌وان ده‌نگ و باسێن ئه‌و دبێژیت. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و ئه‌و ژ ده‌ڤ خۆ نائاخڤیت (3) به‌لكی ئه‌و ئاخڤتنا ئه‌و دبێژیت كو قورئان و فه‌رمووده‌نه‌؛ وه‌حییه‌ ژ ده‌ڤ خودێ)). [النجم: ٣-٤].
5- ده‌رنه‌ئێخستنا تشتێن نوی د سوننه‌تا ویدا. پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ تشته‌كێ نوی ل ڤی دینێ مه‌ زێده‌ بكه‌ت؛ ئه‌و كار ژێ ناهێته‌ وه‌رگرتن و دێ ل وی هێته‌ زڤراندن)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
6- حه‌زژێكرنا وی پتر ژ خۆ و خه‌لكی هه‌مییێ. پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانكو: ((باوه‌ریا ئێك ژ هه‌وه‌ ته‌مام نابیت؛ هه‌تا ئه‌ز ل ده‌ڤ وی خۆشتڤیتر نه‌بم ژ ده‌يك و بابێن وی و زارۆكێن وی و خه‌لكی هه‌مییێ)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
7- مه‌زندانانا وی و بسه‌رئێخستنا وی و بسه‌رئێخستنا سوننه‌تا وی. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((دا هوين باوه‌رییێ ب خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى بينن، و دا هوين ب ڕێكا سه‌ركه‌ڤتنا دينێ خودێ وى ب سه‌ربێخن و مه‌زن بكه‌ن)). [الفتح: ٩].

ب: 1- گوهدانا دا‌یك و بابان ژبلی گونه‌هێ.
2- خزمه‌تكرنا دا‌یك و بابان .
3- هاریكاریكرنا دا‌یك و بابان.
4- بجهئینانا پێدڤیاتییێن دا‌یك و بابان.
5- دوعاكرن بۆ دا‌یك و بابان.
6- ئاخڤتنه‌كا ب ئه‌ده‌ب د گه‌ل وان، هه‌تا نابیت گۆتنا (ئوف) ژی د گه‌ل وان بهێته‌ بكارئینان كو بچویكترین گۆتنه‌.
7- گڕنژین ل به‌رامبه‌ری دا‌یك و بابان و ناڤچاڤێن خۆ نه‌كه‌مه‌ گرێ.
8- ده‌نگێ خۆ ل سه‌ر یێ دایك و بابێن خۆ بلند ناكه‌م، و دێ گوهێ خۆ ده‌مه‌ وان، ئاخڤتنا وان نابڕم، ب ناڤێ وان گازی ناكه‌مه‌ وان، به‌لكی دێ بێژمێ : "بابێ من"، "دا‌یكا من".
9- ئه‌گه‌ر ئه‌و د ژووره‌كێڤه ‌بن به‌ری بچمه ژوور دێ ل ده‌رگه‌هی ده‌م و ده‌ستویریێ ژێ خوازم.
10- ماچیكرنا ده‌ست و سه‌رێ دایك و بابان.
خودێ گۆت: ئانكو: ((و خودايێ ته‌ - ئه‌ى مرۆڤ - فه‌رمان دايه‌ كو په‌رستنا وى ب تنێ بهێته‌كرن و فه‌رمان ب قه‌نجییا د گه‌ل باب و دايكێ كرییه‌، و ب تايبه‌تى ده‌مێ ئه‌و پير دبن، ڤێجا ئه‌گه‌ر ته‌ تشته‌ك ژ ئێك ژ وان يان ژ هه‌ردووان گوهـ لێ بوو تو بێهنا خۆ ته‌نگ نه‌كه‌ و وان حسێب نه‌كه‌ باره‌كێ گران، گۆتنا نه‌خۆش نه‌بێژه‌ وان، خۆ تو نه‌بێژێ: ئۆف، كو كێمترين په‌يڤا نه‌خۆش ئه‌وه‌، كاره‌كێ كرێت د ده‌رحه‌قا واندا بلا ژ ته‌ ده‌رنه‌كه‌ڤیت، به‌لێ د گه‌ل وان يێ نه‌رم به‌ و هه‌رده‌م ب گۆتنه‌كا نه‌رم و جوان دگەل وان باخڤه‌ (23) ئانكو: ((و تۆ چه‌نگێ خۆ بۆ دايك و بابێن خۆ بشكێنه‌ و ڕه‌حمێ ب وان ببه‌، و ل ساخى و مرنا وان تۆ داخوازێ ژ خودايێ خۆ بكه‌ كو ب دلۆڤانییه‌كا به‌رفره‌هـ دلۆڤانییێ ب وان ببه‌ت، كانێ چاوا وان صه‌بر ل سه‌ر په‌روه‌رده‌كرنا ته‌ كێشايه‌ ده‌مێ تۆ زارۆكه‌كێ بێ هێز و شيان)). [الإسراء: ٢٣-٢٤].
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌ كو زه‌لامه‌ك هاته‌ ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری و داخواز ژێ كر ده‌ستورییێ بده‌ته‌ وی بچیته‌ جیهادێ، ئینا گۆته‌ وی: ئانكو: ((ئه‌رێ ته‌ دایك و باب هه‌نه‌؟)) گۆت: به‌لێ. گۆت: ((پا هه‌ره‌ جیهادێ د پێخه‌مه‌ت ڕازیكرنا واندا بكه‌)). تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: 1. سه‌ره‌دانا مرۆڤێن نێزیكی مرۆڤی، ژ برای، خویشكێ، مامی، مه‌تێ، خالی، خاله‌تێ و هه‌می مرۆڤێن مرۆڤی.
2. كرنا باشییێ د گه‌ل وان، ب گۆتن و كریار و هاریكاریكرنا وان.
3. ژ وان باشییان ژی؛ په‌یوه‌ندیكرنه‌ ب وان و پرسیاركرنا ڕه‌وش و سه‌روبه‌رێ وانه‌.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ڤێجا به‌لكى ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ پشت ددا كيتابا خودێ و ســونــنـه‌تا پێغه‌مبه‌رێ وى مـوحــه‌مــمـه‌دى - سلاڤ لێ بن - هوين بێ ئه‌مرییا خودێ د ئه‌ردیدا بكه‌ن، ڤێجا هوين كوفرێ ب خودێ بكه‌ن و خوينێ بڕێژن و مرۆڤاينییێ د ناڤبه‌را خۆدا ببڕن)). [محمد: ٢٢].
- و د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((ناچیته‌ به‌حه‌شتێ ئه‌و كه‌سێ به‌ندكێ مرۆڤاینییێ دپڕچینیت)) موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: 1- هه‌ڤالینییا مرۆڤێن باش بكه‌م و حه‌ز ژ وان بكه‌م.
2- خۆ ژ هه‌ڤالینییا كه‌سێن خراب بپارێزم و ژ وان دویر بكه‌ڤم. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((ژ مرۆڤێ باوه‌دار پێڤه‌تر هه‌ڤالینییا كه‌سێ دی نه‌كه‌، و بلا ژ مرۆڤێ ته‌قوادار پێڤه‌تر كه‌سه‌ك خوارنا ته‌ نه‌خۆت)). تیرمذی و ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
3- سڵاڤ بكه‌مه‌ برایێن خۆ و بچمه‌ ده‌ستێ وان. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((هه‌ر گاڤا دوو موسلمان گه‌هشتنه‌ ئێك و چوونه‌ ده‌ستێ ئێك، به‌ری ئه‌و ژێك ڤه‌بن؛ خودێ دێ گونه‌هێن وان ژێبه‌ت)). ئه‌بو داوود و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
4- ئه‌گه‌ر نه‌خۆش بوون، سه‌را وان بده‌م و دوعایێن سلامه‌تییێ بۆ بكه‌م.
5- ئه‌وێ دبێهنشیت، به‌رسڤا وی بده‌م.
6- به‌رسڤا گازییا وی بده‌م، ئه‌گه‌ر ئه‌ز بۆ مالا خۆ گازی كرم. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((مافێن موسلمانی ل سه‌ر موسلمانی پێنجن: به‌رسڤدانا سلاڤێ، سه‌ره‌دانا نه‌ساخی، دویكه‌ڤتنا جه‌نازه‌ی، د به‌رسڤ چوونا گازییێ و به‌رسڤدانا وی كه‌سێ بێهنشی و گۆتی (الحمدلله))). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
7- شیره‌تان ل وی بكه‌م. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ به‌رێ برایێ خۆ بده‌ته‌ تشته‌كی و ئه‌و دزانیت كو باشی و خێر یا د تشته‌كێ دیدا؛ ئه‌ڤه‌ وی خیانه‌ت ل وی كر)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
8- ئه‌گه‌ر زۆڕداری لێ هاته‌كرن؛ وی ب سه‌ربێخم و وی ژ كرنا زۆڕدارییێ بده‌مه ‌پاش. پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆتییه‌: ئانكو: ((برایێ خۆ ب سه‌ربێخه‌، چ زۆڕدار بیت یان زۆڕیلێكری بیت)) ئینا زه‌لامه‌كی گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ، ئه‌ز دێ وی ب سه‌رئێخم ئه‌گه‌ر زۆڕی لێ بهێته‌ كرن، به‌لێ ما دێ چاوا وی ب سه‌رئێخم ئه‌گه‌ر زۆڕدارییێ بكه‌ت؟ گۆت: ((دێ ڕێكێ ل وی گری و ناهێلی ئه‌و زۆڕدارییێ بكه‌ت، ئاها ئه‌ڤه‌ ب سه‌رئێخستنا وییه‌)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
9- ئه‌و تشتێ من بۆ خۆ بڤێت، من بۆ برایێ خۆ یێ موسلمان ژی بڤێت. د فه‌رمووده‌یه‌كێدا كو ژ ئه‌نه‌سی (خودێ ژێ ڕازی بیت) هاتییه‌ ڤه‌گوهاستن كو تێدا پێغه‌مبه‌ر دبێژیت: ئانكو: ((ئیمانا ئێك ژ هه‌وه‌ ته‌مام نابیت؛ هه‌تا ئه‌وا وی بۆ خۆ دڤێت بۆ برایێ خۆ ژی بڤێت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
10- هاریكارییا وی بكه‌م، ئه‌گه‌ر پێدڤی ب هاریكارییا من بوو. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((و خودێ دێ هاریكارییا عه‌بدی كه‌ت هندی عه‌بد هاریكارییا برایێ خۆ بكه‌ت)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
11- نه‌خۆشیێ نه‌گه‌هینمێ، نه ‌ب گۆتن و نه ‌ب كریار. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((موسلمانێ دروست ئه‌وه‌ یێ موسلمانێن دی ژ ئه‌زمان و ده‌ستێ وی ته‌نا و دپاراستی دبن)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
12- نهێنییێن وی بپارێزم. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر تشته‌ك بۆ ئێكی هاته‌ گۆتن و پاشی پشتا خۆ دا خه‌لكی و ئه‌و تشت به‌لاڤ نه‌كر، ئه‌ڤه‌ ده‌ستپاكییه‌)). تیرمذی و ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
13- خه‌به‌را نا‌بێژمه‌ وی، غه‌یبه‌تا وی ناكه‌م، وی بكێم نادانم، حه‌سویدییێ ب وی نابه‌م، سیخۆری و جاسوسییێ ل سه‌ر وی ناكه‌م، غشێ لێ ناكه‌م.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((موسلمان برایێ موسلمانییه‌، نه‌ زۆڕدارییێ لێ دكه‌ت، نه‌ پشتا وی به‌ردده‌ت و هاریكارییا وی ناكه‌ت، و نه‌ وی كێم دكه‌ت، ئه‌و خرابی ب تنێ تێرا مرۆڤی هه‌یه‌ كو مرۆڤ برایێ خۆ یێ موسلمان كێم بكه‌ت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: 1- دێ ب گۆتن و كریاران باشییێ د گه‌ل جیرانێ خۆ كه‌م، ئه‌گه‌ر پێدڤی ب هاریكاریا من ‌بوو؛ دێ هاریكارییا وی كه‌م.
2- ده‌مێ كه‌یفه‌ك بۆ چێدبیت ل جه‌ژنێ یان پێكئینانا هه‌ڤژینییێ یان كه‌یفه‌كا دی، دێ پیروزباهییێ لێ كه‌م.
3- ئه‌گه‌ر نه‌خۆش بوو؛ دێ سه‌ره‌دانا وی كه‌م، ئه‌گه‌ر موسیبه‌ته‌ك بۆ چێبوو؛ دێ سه‌ره‌خوشییێ لێ كه‌م.
4- ل دویڤ شیانان ئه‌و خوارنێن ئه‌م چێدكه‌ین دێ بۆ وی ژی به‌م.
5- چ نه‌خۆشییان ناگه‌هینمێ، نه‌ ب گۆتن و نه‌ ب كریار.
6- ب چ ده‌نگێن بلند ئارامییا وی تێك ناده‌م، سیخۆرییێ ل سه‌ر ناكه‌م، دێ بێهنا خۆ د گه‌ل فره‌هـ كه‌م.
خودێ گۆت: ئانكو: ((و هوين په‌رستنا خودێ ب تنێ بكه‌ن و خۆ ب ده‌ست ویڤه‌ به‌رده‌ن، و چو هه‌ڤپشكان بۆ وى د خوداينی و په‌رستنێدا چێ نه‌كه‌ن، قه‌نجییێ د گه‌ل دايبابێن خۆ بكه‌ن و مافێن وان ب دروستى بده‌نێ، مافێ مرۆڤێن خۆ يێن نێزيك و ئێتيم و هه‌ژار و ئه‌و هه‌ڤسوییێ مرۆڤێ هه‌وه‌ يێ نێزيك بیت يان يێ دوير بیت، هه‌ڤالێ هه‌وه‌ يێ سه‌فه‌رێ، يێ ل خۆجهییێ، ڕێڤنگێ پێدڤى، ئه‌وێن ل به‌ر ده‌ستێ هه‌وه‌ ژ عه‌بد و جارییان، مافێن ڤان ژى بده‌نێ. هندى خودێیه‌ حه‌ز ژ وان به‌نییێن خۆ ناكه‌ت ئه‌وێن خۆ مه‌زن دكه‌ن، حه‌ز ژ وان ناكه‌ت ئه‌وێن مه‌دحێن خۆ د ناڤ خه‌لكیدا دكه‌ن)). [النساء: ٣٦].
دیسان پێغه‌مبه‌رێ خودێ صلی الله علیه وسلم دبێژیت: ئانكو: ((ئه‌بو زه‌ڕ، ئه‌گه‌ر ته‌ ئافكەك‌ چێكر؛ تۆ ئاڤا وێ زێده‌كه‌ و بۆ جیرانێن خۆ ژی ببه‌)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
- فه‌رمووده‌یه‌ك ژ پێغه‌مبه‌ری دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ باوه‌ری ب خودێ و ڕۆژا دویماهیكێ هه‌بیت؛ بلا نه‌خۆشییێ بۆ جیرانێ خۆ چێنه‌كه‌ت)) بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.

ب: 1- دێ ل دویڤ گازییا وی كه‌سی چم یێ من داخواز بكه‌ته‌ مێهڤانداریه‌كێ.
2- ئه‌گه‌ر من ڤیا سه‌ره‌دانا ئێكی بكه‌م؛ دێ ده‌ستویرییێ ژێ خوازم و ژڤانه‌كی بۆ خۆ ژێ وه‌رگرم.
3- به‌ری بچمه‌ د ژوورڤه؛‌ دێ ده‌ستویرییێ خوازم.
4- سه‌ره‌دانا خۆ درێژ ناكه‌م و خۆ گیرو ناكه‌م.
5- دێ چاڤێ خۆ ژ به‌رێخۆدانا كه‌س و كارێن وی گرم.
6- دێ بخێرهاتنێ ل مێهڤانی كه‌م و دێ ب جوانترین شێوه‌ پێشوازیێ لێ كه‌م، ب ڕویه‌كێ گه‌ش و جوانترین په‌یڤێن بخێرهاتنێ.
7- دێ باشترین جھ بۆ مێهڤانێ خۆ دیار كه‌م كو لێ ب ڕوینیته‌ خوار.
8- د مێهڤاندارییا ویدا دێ ڕێزێ لێ گرم و خوارنێ و ڤه‌خوارنێ بۆ ئينم.
خودێ گۆت: ئانكو: ((ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى و دويكه‌ڤتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى، ژبلی مالێن خۆ هوين نه‌چنه‌ د چ مالێن دیڤه‌ هه‌تا هوين ده‌ستويرییێ ژ خودانێ مالێ دخوازن و سلاڤ دكه‌نێ. ڕه‌نگێ سلاڤێ وه‌كى د سوننه‌تێدا هاتى ئه‌ڤه‌يه‌: سلاڤ ل وه‌ بن بێمه‌ ژۆر؟ ئه‌ڤ ده‌ستويرییه‌ بۆ هه‌وه‌ چێتره‌؛ دا به‌لكى هــويــن - ب كرنا وێ - فه‌رمانێن خودێ ل بيرا خۆ بينن و گوهدارییا وى بكه‌ن)). [النور: ٢٧].
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((هه‌ما ده‌ستویری وه‌رگرتن ژ به‌ر چاڤ و دیتنێ یا هاتییه‌ دانان)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
- و گۆتنا وی ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ باوه‌ری ب خودێ و ڕۆژا دویماهیكێ هه‌بیت؛ بلا قه‌درێ مێهڤانێ خۆ بگریت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.

ب: 1- ده‌مێ ئه‌ز هه‌ست ب ئێشه‌كێ بكه‌م؛ دێ ده‌ستێ خۆ یێ ڕاستێ دانمه‌ سه‌ر وی جهێ دئێشیت، پاشی دێ سێ جاران بێژم: «بسم الله»، و دێ حه‌فت جاران بێژم: «أعوذ بعزة الله وقدرته من شر ما أجد وأحاذر»، ئانكو: (ئه‌ز خۆ ب مه‌زنی و شیانێن خودێ دپارێزم ژ نه‌خۆشییا ڤێ ئێشێ و ئه‌و تشتێ ئه‌ز ژێ دترسم).
2- ئه‌ز دێ ڕازی بم ب وێ قه‌ده‌را خودێ بۆ من ئینای و دێ یێ بێهنفره‌ھ بم ل سه‌ر وێ. د فه‌رمووده‌یه‌كێدا هاتییه‌ كو ئوم عه‌لاء (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: پێغه‌مبه‌رێ خودێ سه‌ره‌دانا من كر و ئه‌ز یا نه‌ساخ بووم، ئینا گۆت: ئانكو: ((مزگینی ل ته‌ بیت ئوم عه‌لاء، چونكی ب ڕاستی كا چاوا ئاگر پیساتییێ زێر و زیڤان دبه‌ت و ناهێلیته‌ پێڤه‌، ئاها وه‌سا ئه‌و نه‌ساخییا ب سه‌رێ موسلمانی دهێت؛ خودێ ب وێ؛ گونه‌هێن موسلمانی ژێدبه‌ت و ناهێلیت)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
3- بله‌ز ئه‌ز دێ سه‌ره‌دانا برایێ خۆ یێ نه‌خۆش كه‌م و دێ دوعایان بۆ كه‌م و ڕوينشتنێ ل سه‌ر وى درێژ ناكه‌م .
4- دێ پێڤه‌خوینم، بێی كو ئه‌و داخوازییێ ژ من بكه‌ت.
5- دێ شیره‌تێ ل وی كه‌م كو هندی ژ وی بهێت و ل دویڤ شیانان یێ بێهنفره‌ھ بیت و بۆ خۆ دوعا و نڤێژان بكه‌ت و پاقژییا خۆ ڕاگریت.
6- بلا ئه‌و دوعایا مرۆڤ بۆ نه‌خوشی دكه‌ت ئه‌ڤه‌ بیت: حه‌فت جاران. ئانكو: (ئه‌ز داخوازێ ژ خودایێ مه‌زن، خودانێ عه‌رشێ مه‌زن دكه‌م كو ئه‌و سلامه‌تییێ بۆ ته فڕێكه‌ت.)

ب: 1- ئنیه‌ته‌كا پاقژ بیت و ب تنێ بۆ خودێ بیت. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ خۆ فێری زانینێ بكه‌ت دا ل هه‌مبه‌ری زانایان خۆ مه‌زن بكه‌ت و شانازییێ ب خۆ ببه‌ت و دانوستاندنێ پێ د گه‌ل كه‌سێن نه‌زان بكه‌ت و دا به‌رێ خه‌لكی بده‌ته‌ خۆ؛ خودێ دێ وی به‌ته‌ جه‌هنه‌مێ)). ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
2- ئه‌و زانینا من وه‌رگرتی دێ كار پێ كه‌م. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((ل ڕۆژا قیامه‌تێ پێیێن عه‌بدی ڕانابن و چ پێنگاڤان ناهاڤێژیت هه‌تا پرسیارا چار تشتان ژ وی نه‌هێته‌ كرن: - و ئێك ژ وان چار تشتێن به‌حس ژێ كری ئه‌ڤه‌بوو - و دێ پرسیارا وێ زانینا وی وه‌رگرتی ژێ هێته‌ كرن كا وی بۆ خۆ چ كار پێ كرییه‌)). تیرمذی و داریمی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
3- دێ ڕێزێ ل ماموستایێ خۆ گرم، دێ د چاڤێن مندا یێ مه‌زن بیت، چ یێ ئاماده‌ بیت یان نه‌.
4- دێ ب ئه‌ده‌ب و ڕێزگرتن ل به‌رامبه‌ری وی ڕوینمه‌ خوار.
5- دێ باش گوهدارییا وی كه‌م و د وانێدا وی نابڕم.
6- ده‌مێ پرسیاره‌كێ دكه‌م دێ ب ئه‌ده‌ب و ڕێزڤه‌ كه‌م.
7- ب ناڤێ وی گازی ناكه‌مێ.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((مسۆگه‌ر ژ مه‌زنڕاگرتنا خودێیه‌ ده‌مێ مرۆڤ ڕێزێ ل كه‌سێ دانعه‌مر و هه‌لگرێ قورئانێ دگریت)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: 1- دێ سڵاڤ كه‌مه‌ وان كه‌سێن ل وێ جڤاتێ د ڕوینشتی.
2- ڕێزا جڤاتـێ ل كیڤه‌ ب دویماهیك دهێت؛ دێ ل وێرێ ڕوینمه‌ خوار و ئه‌ز كه‌سێ ژ جهێ وی ڕاناكه‌م و ل جهێ كه‌سێ نا ڕوینمه‌ خوار و دناڤبه‌را دوو كه‌ساندا ناروینمه‌ خوار بێی ده‌ستویریا وان.
3- دێ جڤاتێ به‌رفره‌هـ كه‌م، دا كو ئه‌وێ ژ نوی دهێت جهێ وی ژى بكه‌ت بۆ ڕوینشتنێ.
4- ئه‌ز ئاخڤتنا جڤاتێ نابڕم.
5- به‌ری ژ جڤاتێ بچم دێ ده‌ستویرییێ خوازم و سڵاڤ كه‌م، پاشی دێ چم.
- ژ عەبدولڵاهێ کوڕێ عومەری (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێتە ڤەگوهاستن کو پێغەمبەری گۆتییە: ئانکو: ((وی پاشڤەلێدان ژ وێ ئێکێ کر زەلام ژ جهێ وی بهێتە ڕاکرن و زەلامەکێ دی ل جهێ وی ڕوینیت، بەلکی دڤێت جهێ خۆ فرەهــ بکەن و جهێ ئێکودوو بکەن)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ چوو دیوانه‌كێ؛ بلا سلاڤ بكه‌ت و ئه‌گه‌ر ڤیا ژ وێ دیوانێ ڕابیت؛ بلا جاره‌كا دی سلاڤ بكه‌ت پاشی بچیت، چونكی سلاڤكرنا ئێكێ ژ هه‌ژیتر نینه‌ ژ سلاڤكرنا دویماهیكێ)). تیرمذی و ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
6- ده‌مێ جڤات ب دویماهیك دهێت؛ دێ دوعایا كه‌فاره‌تا جڤاتێ كه‌م، ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌: ئانكو: ((خودایێ من؛ پاقژی و دویراتی ژ هه‌می كێماسییان بۆ ته‌ بیت و ئه‌م سوپاسییا ته ‌دكه‌ین و ته‌ مه‌زن ددانین، ئه‌ز شه‌هده‌ییێ دده‌م كو چ خودایێن هه‌ژی په‌رستنێ نین ژبلی ته‌، ئه‌ز داخوازا ژێبرنا گونه‌هان ژ ته‌ دكه‌م و تۆبه‌ دكه‌م)).

ب: 1- دێ زوی نڤم. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ((ژ ئه‌بو به‌رزه‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ حه‌ز ژ نڤستنا به‌ری نڤێژا عه‌یشا و ئاخڤتنا پشتی وێ نه‌دكر)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
2- دێ ب ده‌ستنڤێژڤه‌ نڤم.
3- ل سه‌ر زكێ خو نانڤم.
4- دێ ل سه‌ر ته‌نشتا خۆ يا ڕاستێ نڤم و ده‌ستێ ڕاستێ دێ دانمه‌ بن ڕوییێ خو یێ ڕاستێ.
5- دێ نڤینێن خۆ داقوتم.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ژ به‌ڕائێ كوڕێ عازبی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: پێغه‌مبه‌ری گۆت: ((ئه‌گه‌ر تۆ هاتییه‌ سه‌ر نڤینا خۆ یا نڤستنێ؛ هنگی تۆ ده‌ستنڤێژا خۆ بشوو وه‌كی تۆ بۆ نڤێژێ دشووی؛ پاشی خۆ درێژكه‌ سه‌ر ته‌نشتا خۆ یا ڕاستێ و وه‌سا بنڤه‌)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
- ژ ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: پێغه‌مبه‌رێ خودێ زه‌لامه‌ك دیت یێ خۆ ل سه‌ر زكێ خۆ درێژكری و نڤستی، ئینا گۆت: ئانكو: ((ب ڕاستی ئه‌ڤه‌ ڕوینشتنه‌كه‌؛ خودێ حه‌ز ژێ ناكه‌ت)). تیرمذی و ئه‌حمه‌د ڤه‌دگوهێزن.
- پێغه‌مبه‌ری ژی گۆتییه‌: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ چوو سه‌ر نڤینا خۆ یا نڤستنێ، بلا ده‌ستپێكێ جلكێ خۆ بده‌ته‌ به‌ر ده‌ستێ خۆ و نڤینا خۆ ب داقوتیت، چونكی ئه‌و نزانیت كا پشتی وی چ تشت چوویه‌ د ناڤ نڤینا ویدا)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
6- دێ زكرێن نڤستنێ و ئایه‌تا كورسییێ و سوره‌تا (الإخلاص) و هه‌ردوو (قول ئه‌عوزا) سێ جاران خوینم و دێ بێژم: ئانكو: ((خودایێ من ب ناڤێ ته‌ ئه‌ز دێ مرم (نڤم) و ساخبمه‌ڤه‌ (ژ خه‌و هشیار بمه‌ڤه‌).
7- دێ بۆ نڤێژا سپێدێ ڕابمه‌ڤه‌.
8- پشتی ژ خه‌و ڕادبم، دێ بێژم: ئانكو: ((سوپاسی و مه‌زنی بۆ وی خودای بیت یێ ئه‌م ساخكرین پشتی كو ئه‌م مراندین، و زڤڕین هه‌ر بۆ لایێ وی یه‌)).

ب: 1- ئنیه‌تا من ب وێ خوارنێ و ڤه‌خوارنێ دێ ئه‌ڤه‌بیت دا كو ئه‌ز ل سه‌ر په‌رستنا خودایێ مه‌زن بهێز بكه‌ڤم.
2- به‌ری خوارنێ بخۆم، دێ هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ شووم.
- ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا عائیشایێ دایكا باوه‌رداران (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ: ((ئه‌گه‌ر ڤیابا بخۆت و ڤه‌خۆت، به‌ری هنگی دا ده‌ستێن خۆ شووت، پاشی دا خۆت و ڤه‌خۆت)). ئیمام ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
3- دێ بێژم "بسم الله"، و دێ ب ده‌ستێ خۆ یێ ڕاستێ خۆم و دێ ژ به‌رێ خۆ خۆم، ژ نیڤه‌كا سێنیكێ ناخۆم و ل به‌رێ هه‌ڤالێ خۆ ژی ناخۆم.
ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((كوركۆ، ناڤێ خودێ بینه‌ و ب ده‌ستێ خۆ یێ ڕاستێ بخۆ و ژ به‌را خۆ بخۆ)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
4- ئه‌گه‌ر من (بسم الله)ـی ژبیركر، دێ بێژم: (باسم الله أوله و آخره), ئانكو: (ب ناڤێ خودێ ل ده‌ستپێكێ و دویماهیكێ).
ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا دایكا باوه‌رداران عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو گۆتییه‌: پێغه‌مبه‌رێ خودێ گۆت: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ خوارنه‌ك خوار، بلا به‌ری خوارنێ بێژیت (بسم الله)، ئه‌گه‌ر ژبیركر ده‌ستپێكێ بێژیت، بلا بێژیت: (بسم الله في أوله وآخره))). تیرمذی و ئه‌حمه‌د ڤه‌دگوهێزن.
5- چ خوارن هه‌بیت دێ پێ ڕازی بم و گازنده‌یان ژ چ خوارنان ناكه‌م، ئه‌گه‌ر ئه‌و خوارن بۆ من یا خۆش بوو دێ خۆم، ئه‌گه‌ر یا نه‌خۆش بوو دێ هێلم.
- ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) كو گۆتییه‌: ئانكو: ((پێغه‌مبه‌ری چ جاران گازنده‌ ژ خوارنان نه‌كرینه‌، ئه‌گه‌ر ڤیابا دا خۆت و ئه‌گه‌ر نه‌ڤیابا دا هێلیت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
6- دێ هنده‌ك پارییان خۆم و گه‌له‌كێ ناخۆم.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((مرۆڤی چ ئامان و تویركێن خرابتر ژ زكی تژی نه‌كرینه‌، هنده‌ك پارییێن كێم ژ خوارنێ تێرا مرۆڤی هه‌نه‌ كو خۆ پێ ڕاگریت و پشتا وی پێ ڕاست بیت، به‌لێ ئه‌گه‌ر دێ هه‌ر ژ ڤێ چه‌ندێ پترێ خۆت، هنگی بلا سێئێكه‌ك بۆ خوارنێ و سێئێكه‌ك بۆ ڤه‌خوارنێ و سێئێكه‌ك بۆ هه‌ناسه‌كێشانێ بیت)). تیرمذی و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
7- ئه‌ز پف ناكه‌مه‌ چ خوارن و ڤه‌خوارنان ئه‌گه‌ر ئه‌و دگه‌رم بن، به‌لكی دێ هێلم هه‌تا ئه‌و ب خۆ ساڕ دبیت.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((پێغه‌مبه‌رێ خودێ پاشڤه‌لێدان ژ پفكرنا ل خوارن و ڤه‌خوارنێ كرییه‌)). ئیمام ئه‌حمه‌د و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
8- دێ د گه‌ل مال و مێهڤانان ل سه‌ر خوارنێ ئاماده‌بم و دێ پێكڤه‌ خۆین.
- فه‌رمووده‌یا كو تێدا هاتی زه‌لامه‌كی گۆته‌ پێغه‌مبه‌ری: ئه‌م خوارنێ دخوین و تێر نابین، گۆت: ئانكو: ((دیاره‌ هوین جۆداجۆدا و ب تنێ خوارنێ دخۆن، ل سه‌ر سفرا خوارنێ كۆمبن و ناڤێ خودێ ل سه‌ر بینن، دێ به‌ره‌كه‌ت بۆ هه‌وه‌ كه‌ڤیته‌ د وێ خوارنێدا)). ئه‌بو داوود و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن
9- به‌ری كه‌سێن ژ خۆ مه‌زنتر ده‌ست ب خوارنێ ناكه‌م.
10- ده‌مێ ئاڤێ ڤه‌دخۆم، دێ ناڤێ خودێ ئینم و دێ ڕوینشتی ڤه‌خۆم و دێ ب سێ جاران ڤه‌‌خۆم و ئه‌ز د ناڤ ئامانیدا هه‌ناسێ هه‌لناكێشم.
ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ تشته‌ك ڤه‌خوار، بلا د ناڤ ئامانیدا هه‌ناسێ نه‌كێشیت (پف نه‌كه‌ته‌ تێدا))). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
و ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا ئه‌نه‌سی (خودێ ژێ ڕازی بیت)، ئانكو: ((پێغه‌مبه‌ری پاشڤه‌لێدان ژ ڤه‌خوارنا ژ پێرڤه‌ كرییه‌)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
ژ به‌ر فه‌رمووده‌يا: ئانكو: ((ده‌مێ پێغه‌مبه‌رێ خودێ تشته‌ك ڤه‌خواربا؛ دا سێ هه‌ناسه‌یان كێشیت (د سێ قورچاندا ڤه‌خۆت و ب جاره‌كێ نه‌ڤه‌دخوار))). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
11- ده‌مێ ئه‌ز ژ خوارن و ڤه‌خوارنێ ب دویماهیك دهێم؛ دێ سوپاسییا خودێ كه‌م و دێ بێژم (الحمدلله).
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((ب ڕاستی خودێ ژ عه‌بدی ڕازی دبیت ده‌مێ تشته‌كی دخۆت و سوپاسییا خودێ دكه‌ت ل سه‌ر وی تشتی یان تشته‌كی ڤه‌دخۆت و سوپاسییا خودێ دكه‌ت ل سه‌ر وی تشتی)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: 1- ده‌مێ ئه‌ز جلكێ خۆ دكه‌مه‌ به‌ر خۆ، دێ ژ ڕه‌خێ ڕاستێ ده‌ستپێكه‌م و دێ سه‌را ڤێ چه‌ندێ سوپاسییا خودێ كه‌م.
- ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو گۆتییه‌: پێغه‌مبه‌رێ خودێ گۆت: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ تشته‌ك كره‌ به‌رخۆ یان هه‌وه‌ ده‌ستنڤێژا خۆ گرت، هوین ژ لایێ خۆ یێ ڕاستێ ده‌ستپێبكه‌ن)). ئه‌بو داوود و ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
2- ناهێلم جلكێ من بكه‌ڤیته‌ د بن گوزه‌كێدا.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((هندی تشته‌ك ژ قه‌دا بنی یا جلكی د بن هه‌ردوو گوزه‌كاندا بیت؛ دێ چیته‌ د ناڤ ئاگرێ جه‌هنه‌مێدا)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت. هه‌ردوو گوزه‌ك ژی: ئه‌و هه‌ردوو هه‌ستیكن یێن ل لایێ پێیی دیار دبن.
3- كوڕ جلكێن كچان ناكه‌نه‌ به‌ر خۆ، كچ جلكێن كوڕان ناكه‌نه‌ به‌ر خۆ.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((پێغه‌مبه‌رێ خودێ نه‌فره‌ت ل وی زه‌لامی كرینه‌ یێ جلكێ ژنكان دكه‌ته‌ به‌رخۆ و نه‌فره‌ت ل وێ ژنكێ ژی كرینه‌ یا جلكێ زه‌لامی دكه‌ته‌ به‌رخۆ)). ئه‌بو داوود و ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
4- ئه‌ز وان جلكێن تایبه‌ت ب كافر و فاسقانڤه‌ ناكه‌مه‌ به‌ر خۆ.
ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ خۆ وه‌كی هنده‌كێن دی لێبكه‌ت، ئه‌و ژ وانه‌)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
5- ده‌مێ جلكێ خۆ ژبه‌ر خۆ دكه‌م، دێ ناڤێ خودێ ئینم.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((ئه‌و په‌رده‌ و ستاره‌یێ دكه‌ڤیته‌ د ناڤبه‌را عه‌وره‌تێ مرۆڤی و ئه‌جنه‌یان و ناهێلیت ئه‌جنه‌ عه‌وره‌تێ مرۆڤی ببینن ئه‌گه‌ر جلكێ خۆ ژ به‌ر خۆ كر، ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌و بێژیت: ب ناڤێ خودێ (بسم الله))). طه‌به‌رانی و ئبن ئه‌بی شه‌یبه‌ ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
6- ده‌مێ پێلاڤا خۆ یان ژی نه‌عالا خۆ دكه‌مه‌ پێ خۆ؛ دێ ژ یا ڕاستێ ده‌ستپێكه‌م، ده‌مێ ژ پێ خۆ دكه‌م؛ دێ ژ یا چه‌پێ ده‌ستپێكه‌م.
ئه‌ڤه‌ ژی ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: دایكا باوه‌رداران عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو گۆتییه‌: ئانكو: ((پێغه‌مبه‌ری حه‌زدكر ژ لایێ ڕاستێ ده‌ستپێبكه‌ت د پێلاڤ ل پێكرنا خۆ و شه‌كرنا پرچا سه‌رێ خۆ و پاقژكرنا خۆ و هه‌می كاروبارێن خۆدا)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: 1- دێ بێژم: «بسم الله، الحمد لله»، ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ، سوپاسی و مه‌زناهی بۆ خودێ، دویراتی ژ هه‌می كێماسییان بۆ وی بیت یێ ئه‌ڤه‌ بۆ مه‌ سه‌رچه‌میایی لێ كری و د بنیاتدا مه‌ شیانێت ڤێ چه‌ندێ نه‌بوون (13) و ئه‌م هه‌ر دێ زڤرینه‌ لایێ خودێ)). [الزخرف: 13-14].
2- ئه‌گه‌ر ئه‌ز د به‌ر موسلمانه‌كیڕا بووریم؛ دێ سڵاڤ كه‌مێ.

ب: 1- دێ خۆ ڕاست كه‌م و د ڕێڤه‌چوونا خۆ دا خۆ مه‌زن ناكه‌م. خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و تۆ ب خۆمه‌زنكرنڤه‌ ل ئه‌ردى نه‌گه‌ڕه‌؛ چونكى تۆ ب ڕێڤه‌چوونا خۆ ل سه‌ر ئه‌ردى نه‌شێى ئەردى بكه‌لێشى و تۆ ب خۆمه‌زنكرنێ ناگه‌هییه‌ بلندییا چيايان)). [الإسراء: ٣٧].
2- هه‌ر كه‌سێ ئه‌ز ب گه‌همێ؛ دێ سڵاڤ كه‌مێ.
- پرسیار ژ پێغه‌مبه‌ری كر: باشترین ئیسلامه‌تی كیژكه‌؟ گۆت: ئانكو: ((ئه‌ڤه‌یه‌ تۆ خوارنێ بده‌ی و سلاڤ بكه‌یه‌ وی كه‌سێ تۆ دنیاسی و یێ تۆ نه‌نیاسی)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
3- دێ چاڤێن خۆ ژ حه‌رامی گرم و زیانێ ناگه‌هینمه‌ چ كه‌سان.
4- دێ فه‌رمانێ ب باشییێ كه‌م و خه‌لكی ژ خرابییێ ده‌مه‌ پاش. د فه‌رمووده‌یه‌كێدا ژ پێغه‌مبه‌ری هاتییه‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: ئانكو: ((ڤێجا هوین مافێ ڕێكێ بده‌نێ)). گۆتن: و ما مافێ ڕێكێ چییه‌؟ گۆت: ((گرتنا چاڤان ژ به‌رێخۆدانا حه‌رام، ده‌ستگرتن ژ نه‌خۆشی دروستكرنێ بۆ خه‌لكی، به‌رسڤدانا سلاڤێ، فه‌رمانكرنا ب باشییێ و پاشڤه‌لێدانا ژ خرابییێ)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
5- ئه‌گه‌ر من تشته‌كێ ب زیان دیت؛ دێ ژ ڕێكێ ڕاكه‌م.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((و ده‌مێ وی تشتێ نه‌خۆشییێ بۆ خه‌لكی دروست دكه‌ت ژ سه‌ر ڕێكێ ڕادكه‌ت؛ بۆ وی خێر و صه‌ده‌قه‌یه‌)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.

ب: 1- دێ پێ خۆ یێ ڕاستێ هاڤێژم و بێژم: ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ، من خۆ هێلا ب هیڤییا خودێڤه‌، بێی خودێ من چ چاره‌ و هێز و شیان نینن. خودایێ من؛ ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم كو ئه‌ز ئێكی ژ ڕێكێ به‌رزه‌ بكه‌م یان ئێك من به‌رزه‌ بكه‌ت، یان ئه‌ز گونه‌هه‌كێ بكه‌م یان ئێك ب من بده‌ته‌ كرن، یان ئه‌ز زۆڕدارییێ ل ئێكێ بكه‌م یان زۆڕداری ل من بهێته‌كرن، یان ئه‌ز كاره‌كێ نه‌زانان بكه‌م، یان ئێك كاره‌كێ نه‌زانان ل به‌رامبه‌ری من بكه‌ت)).
2- ده‌مێ دچمه‌ د مالڤه‌؛ دێ پێ خۆ یێ ڕاستێ هاڤێژم و بێژم: ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ ئه‌م ب ژوور كه‌ڤتین، و ب ناڤێ خودێ ئه‌م ده‌ركه‌ڤتین، و مه‌ خۆ هێلا ب هیڤییا خودایێ خۆڤه))‌.
3- ئێكه‌مین تشتێ ده‌مێ ئه‌ز دهێمه‌ د مالڤه ئه‌نجام بده‌م ئه‌ڤه‌یه‌‌ ئه‌ز دێ سیواكی بكارئینم، پاشی دێ سڵاڤ كه‌مه‌ كه‌س و كارێن خۆ.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((ده‌مێ دهاته‌ ژوور، ب سیواكی ده‌ستپێدكر)). ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: 1- ده‌مێ دچمه‌ د ده‌ستئاڤێڤه؛‌ دێ پێ خۆ یێ چه‌پێ هاڤێژم.
2- به‌ری بچمه‌ ژوور؛ دێ بێژم: ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ، خودایێ من؛ ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم ژ شه‌یتانێن نێر و مێ)).
3- ئه‌ز چ تشتان د گه‌ل خۆ نابه‌مه‌ ژوور كو زكرێ خودێ ل سه‌ر بیت.
- ژ ئه‌نه‌سی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: ئانكو: ((ده‌مێ پێغه‌مبه‌ر دچوو تاره‌تێ؛ گوستیركا خۆ ژ تبلا خۆ دكر و ددانا)). ئه‌بو داوود و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن
4- ده‌مێ ئه‌ز پێدڤیاتییا خۆ دقه‌تینم؛ دێ خۆ باش ڤه‌شێرم.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((و تشتێ ژ هه‌مییان پتر پێغه‌مبه‌رێ خودێ حه‌زدكر خۆ پێ ب په‌چنیت و ستاره‌ بكه‌ت بۆ چوونا تاره‌تێ؛ جهێ بلند ژ ئه‌ردی (وه‌كی چیا و گر و ئاڤاهییان) یان ژی بیستانێ دارقه‌سپان بوو)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
5- ده‌مێ ئه‌ز د ده‌ستئاڤێڤه‌ بم؛ ئه‌ز نائاخڤم.
6- ده‌مێ ئه‌ز ده‌ستئاڤا خۆ خۆش دكه‌م؛ چ یا زراڤ بیت یان یا ستویر، ئه‌ز به‌رێ خۆ ناده‌مه‌ قیبلێ و پشتا خۆ ژی ناده‌مێ.
ئه‌ڤه‌ ژی ژبه‌ر گۆتنا پێغه‌مبه‌ری : ئانكو: ((بۆ ده‌ستئاڤا ستویر یان یا زراڤ هوین به‌رێ خۆ نه‌ده‌نه‌ قیبلێ، به‌لكی هوین به‌رێ خۆ بده‌نه‌ ڕۆژهه‌لاتێ یان ڕۆژئاڤایێ)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
7- ده‌مێ ئه‌ز خۆ ژ پیساتیێ پاقژ دكه‌م، دێ ده‌ستێ چه‌پێ بكارئینم و یێ ڕاستێ بكار نائینم.
ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((ب ڕاستی وی ئه‌م پاشڤه‌برین كو ب ده‌ستێ ڕاستێ خۆ پاقژ بكه‌ین)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
8- د ڕێكێن خه‌لكیدا و ل بن سیبه‌رێن وان ده‌ستئاڤا خۆ خۆش ناكه‌م.
- ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ گۆت: ئانكو: ((خۆ ژ وان هه‌ردوو كارێن دبنه‌ ئه‌گه‌ر نه‌فره‌ت ل مرۆڤی بهێنه‌ باراندن بپارێزن))، گۆتن: ئه‌رێ ئه‌و هه‌ردوو كارێن دبنه‌ ئه‌گه‌ر نه‌فره‌ت ل مرۆڤی بهێنه‌ باراندن چنه‌ ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؟ گۆت: ((ئه‌و كه‌سێ ده‌ستئاڤا خۆ ل سه‌ر ڕێكا خه‌لكی، یان ژی ل بن وی جهێ سیبه‌رێ ل وان دكه‌ت خۆشكه‌ت)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
9- پشتی ئه‌ز پێدڤیاتیا خۆ دقه‌تینم؛ دێ ده‌ستێن خۆ شووم. ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا جه‌ریری (خودێ ژێ ڕازی بیت) كو دبێژیت: ئه‌ز د گه‌ل پێغه‌مبه‌ری بووم، ئینا چوو تاره‌تێ و پێدڤیاتییا خۆ ب دویماهیك ئینا، پاشی گۆت: ((جه‌ریر، بۆ من وی تشتێ خۆ پێ پاقژ بكه‌م بینه‌)) من ژی ئاڤ بۆ ئینا، ئه‌وی ژی خۆ ب ئاڤێ پاقژكر و پاشی ده‌ستێ خۆ ب ئه‌ردیڤه‌ دا. نه‌سائی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت
10- ده‌مێ ئه‌ز ژ ده‌ستئاڤێ ده‌ردكه‌ڤم؛ دێ پێ خۆ یێ چه‌پێ هاڤێژم و بێژم: "غفرانك". ئانكو: ((خودایێ من؛ ئه‌ز داخوازا ژێبرنا گونه‌هان ژ ته‌ دكه‌م)).

ب: 1- ده‌مێ دچمه‌ د مزگه‌فتێڤه؛‌ دێ پێ خۆ یێ ڕاستێ هاڤێژم و بێژم: ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ، خودایێ من؛ تو ده‌رگه‌هێن دلۆڤانییا خۆ بۆ من ڤه‌كه))‌.
2- ناڕوینمه‌ خوار هه‌تا دوو ڕوكاعه‌تان دكه‌م.
ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ هاته‌ د مزگه‌فتێڤه‌، هنگی بلا نه‌ڕوینیته‌ خوار هه‌تا دوو ڕكاعه‌تان دكه‌ت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
3- د به‌ر سنگێ نڤێژكه‌رانڕا نابورم، یان د مزگه‌فتێڤه‌ گازی ناكه‌م بۆ لێگه‌ریانا تشتێ به‌رزه‌بووی و كڕین و فرۆتنێ ژی د مزگه‌فتێڤه‌ ناكه‌م. پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سێ دبه‌ر وی كه‌سێ نڤێژێ دكه‌ت ڕا دبوریت زانیبا كا چ ل سه‌ر وی هه‌یه‌، هنگی ئه‌گه‌ر ئه‌و چلان ڕاوه‌ستیابا بۆ وی باشتر بوو ژ هندێ ل به‌ر ده‌ستێن ویڕا ببوریت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
- و گۆتنا پێغه‌مبه‌رێ خودێ: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ گوھ ل زه‌لامه‌كی بیت كو یێ ل ناڤ مزگه‌فتێ گازی دكه‌ت بۆ تشتێ خۆ یێ به‌رزه‌ بووی؛ هنگی بلا ئه‌و كه‌سێ گوھ ل وی دبیت بێژیته‌ وی: وه‌ی خودێ تشتێ ته‌ ل ته‌ نه‌زڤڕینیت، چونكی ب ڕاستی مزگه‌فت بۆ ڤێ چه‌ندێ نه‌هاتینه‌ ئاڤاكرن)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
- و د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ دیت كه‌سه‌ك یێ ل ناڤ مزگه‌فتێ تشتی د فرۆشیت یان یێ دكڕیت، هوین بێژنه‌ وی: وه‌ی خودێ ته‌ د ڤێ بازرگانییا تۆ دكه‌یدا سه‌ركه‌ڤتی نه‌كه‌ت و خێرێ ژێ نه‌بینی)). تیرمذی و داریمی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
4. ئه‌ز دێ یێ ڕژدبم ل سه‌ر پاقژییا مزگه‌فتێ.
د فه‌رمووده‌یه‌كێدا كو ژ دایكا باوه‌رداران عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: ئانكو: ((پێغه‌مبه‌رێ خودێ فه‌رمان ب ئاڤاكرنا مزگه‌فتان كر ل وان جهێن مال لێ هه‌بن، هه‌روه‌سا فه‌رمان كر ئه‌ڤ مزگه‌فته‌ بهێنه‌ پاقژكرن و بێهنخۆشكرن)). تیرمذی و ئه‌بو داوود و ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
5- ده‌مێ ژ مزگه‌فتێ ده‌ردكه‌ڤم؛ دێ پێ خۆ یێ چه‌پێ هاڤێژم و بێژم: ئانكو: ((خودایێ من؛ ئه‌ز ژ ته‌ دخوازم تو كه‌ره‌م و باشییا خۆ بۆ من بینییه‌ خوار)).

ب: 1- ده‌مێ ئه‌ز دگه‌همه‌ موسلمانه‌كی؛ ده‌ستپێكێ دێ سڵاڤ كه‌مێ، و دێ بێژم: «السلام عليكم ورحمة الله وبركاته» و ب چ سڵاڤێن دی ده‌ست پێ ناكه‌م و ده‌ستێ خۆ ب تنێ بلند ناكه‌م.
2- دێ ل به‌رامبه‌ری وی كه‌سێ سڵاڤ دكه‌مێ گڕنژم. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ((تۆ چ تشتان ژ باشییێ ب كێم نه‌بینه‌، هه‌تا ئه‌گه‌ر تۆ ب ڕویه‌كێ گه‌ش گه‌هشتییه‌ برایێ خۆ)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
3- دێ ب ده‌ستێ خۆ یێ ڕاستێ چمه‌ ده‌ستێ وی.
4- ئه‌گه‌ر ئێكی سڵاڤ كره‌ من؛ ئه‌ز دێ ب سڵاڤه‌كا باشتر به‌رسڤا وی ده‌م، یان ژی دێ ب سڵاڤه‌كا وه‌كی یا وی به‌رسڤ ده‌م.
ژ به‌ر گۆتنا خودێ: ئانكو: ((و ئه‌گه‌ر موسلمانه‌كى سلاڤى وه‌ كر هوين ب ڕه‌نگه‌كێ باشتر ژ لايێ په‌يڤ و گڕنژينێڤه‌ به‌رسڤا سلاڤا وى بده‌ن، يان هه‌ما وه‌كى يا وى لێ ڤه‌گێڕن، و هه‌ر ئێكێ خێر و جزايێ خۆ هه‌يه‌. هندى خودێیه‌ جزايێ هه‌ر تشته‌كى دده‌ت)). [النساء: ٨٦].
5- ئه‌ز ل ده‌ستپێكێ سڵاڤ ناكه‌مه‌ كافری، و ئه‌گه‌ر وی سڵاڤ كره‌ من؛ ئه‌ز ژی دێ سڵاڤا وی به‌رسڤ ده‌م و بێژمێ : وعليكم .
ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانكو: ((هوین ده‌ستپێكێ سلاڤ نه‌كه‌نه‌ جوهی و فه‌له‌یان)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
6- یێ بچویك دێ سڵاڤ كه‌ته‌ یێ مه‌زن، یێ سویار دێ سڵاڤ كه‌ته‌ یێ ب پێیان دچیت، یێ ب پێیان ‌دچیت دێ سڵاڤ كه‌ته‌ یێ ڕوینشتی، یێن كێم دێ سڵاڤ كه‌نه‌ یێن گه‌له‌ك. پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆتییه‌: ئانكو: ((كه‌سێ سویار دێ سلاڤ كه‌ته‌ كه‌سێ ب پێیان ب ڕێڤه‌ دچیت، كه‌سێ ب پێیان ب ڕێڤه‌ دچیت دێ سلاڤ كه‌ته‌ كه‌سێ ڕوینشتی، كه‌سێن كێم ژی دێ سلاڤ كه‌نه‌ كه‌سێن گه‌له‌ك)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
7. نه‌چوونا ده‌ستێ وێ ژنا كو نه‌یا حه‌لاله مرۆڤ بچیته‌ ده‌ستی، ئه‌ڤه‌ ژی ئه‌گه‌ر ژ مه‌حره‌مێن مرۆڤی نه‌بیت.
د فه‌رمووده‌یه‌كێدا كو ژ دایكا باوه‌رداران عائیشایێ (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: ئانكو: ((نه‌ ب خودێ، نینه‌ جاره‌كێ ده‌ستێ پێغه‌مبه‌رێ خودێ گه‌هشتبیته‌ ده‌ستێ چ ژنان)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.

ب: 1- بەری ئه‌ز بچمە د وی جهیڤە، دێ دەستویرییێ خوازم.
2- دێ سێ جاران ده‌ستویرییێ خوازم و نه‌زێده‌تر ، ئەگەر پشتی سێ جاران ده‌رگه‌هـ بۆ من ‌ڤه‌نه‌كر؛ دێ ژ وێرێ چم.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانكو: ((ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ سێ جاران ده‌ستویری وه‌رگرت و ده‌ستویری ب وی نه‌هاته‌ دان؛ بلا بزڤڕیت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
3- دێ ب جوانی ده‌رگه‌هی قوتم و ل به‌رامبه‌ری ده‌رگه‌هی ڕاناوه‌ستم، به‌لكی دێ ل ڕه‌خێ ڕاستێ یان یێ چه‌پێ ڕاوه‌ستم و دێ بێژم : السلام عليكم . ژ به‌ر فه‌رمووده‌یا: ئانکو: ((ئەگەر پێغەمبەرێ خودێ هاتبا دەڤ دەرگەهێ هندەکان، نەدچوو به‌رامبەری دەرگەهی کو ڕویبڕوی دەرگەهی ڕاوەستیت، بەلکی دا چیتە لایێ ڕاستێ یان لایێ چەپێ ڕاوەستیت و دا بێژیت: السلام عليكم، السلام عليكم)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
4- ناچمه‌ د ژوورا بابێ خۆ‌ یان دا‌یكا خۆ‌ یان هه‌ر ئه‌ندامه‌كێ خێزانێ به‌ری ده‌ستویرییێ بخوازم، ب تایبه‌تی ژی به‌ری سپێدێ و ده‌مێ بێهنڤه‌دانا نیڤرۆ، و پشتی نڤێژا عه‌یشا ل ده‌مێ نڤستنێ.
ژ به‌ر گۆتنا خودێ: ئانكو: ((ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى و دويكه‌ڤتنا پێغه‌مبه‌رێ وى كرى هوين فه‌رمانێ ل عه‌بد و جارییێن خۆ بكه‌ن، و ل زارۆكێن خۆ ژى ئه‌وێن بالغ نه‌بووين كو ل ده‌مێ هاتنێ ل سێ وه‌ختان بلا ئه‌و ده‌ستويرییێ ژ هه‌وه‌ بخوازن: به‌رى نڤێژا سپێدێ؛ چونكى ل وى ده‌مى هوين جلكێن خۆ يێن نڤستنێ ددانن و جلكێن ڕۆژێ دكه‌نه‌ به‌ر خۆ، و ل ده‌مێ هوين جلكێن خۆ ل نيڤرۆ بۆ بێنڤه‌دانێ ددانن و پشتى نڤێژا عه‌يشا؛ چونكى ئه‌و ده‌مێ نڤستنێیه‌، ئه‌ڤ هه‌ر سێ ده‌مه‌ بۆ هه‌وه‌ ده‌مێن خۆڤه‌شارتن و ستاره‌كرنێنه‌، و ل ده‌مێن دى چ نينه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و بێ ده‌ستويرى بهێنه‌ ژۆر؛ چونكى ئه‌و د هه‌وجه‌نه‌ بێنه‌ نیك هه‌وه‌، و بۆ خزمه‌تكرنێ ئه‌و ب سه‌ر هه‌وه‌دا دهێن، و وه‌كى خودێ حوكمێ خواستنا ده‌ستويرییێ بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌راكرى وه‌سا ئه‌و ئايه‌ت و ئه‌حكام و ده‌ليلێن دينێ خۆ بۆ هه‌وه‌ ئاشكه‌را دكه‌ت. خودێ ب وى تشتى يێ پڕزانايه‌ يێ چاكییا خه‌لكى تێدا بیت و يێ كاربنه‌جهه‌ د ڕێڤه‌برنا كارێ واندا)). [النور: ٥٨].
5- دروسته‌ بێی ده‌ستویری بچمە‌ د جهێن گشتیڤه‌، وه‌كی: نه‌خوشخانێ یان ماركێتێ...
خودێ گۆت: ئانكو: ((به‌لێ چ گونه‌هـ ل سه‌ر هه‌وه‌ نينه‌ كو هوين بێ ده‌ستويرى بچنه‌ وان مالێن بۆ هنده‌ك كه‌سێن تايبه‌ت نه‌هاتبنه‌ ته‌رخانكرن، به‌لكى بۆ هه‌ر كه‌سه‌كێ پێدڤى هاتبنه‌ دورستكرن وه‌كى وان مالان يێن بۆ وه‌قفێ ل سه‌ر ڕێكا هاتينه‌ چێكرن، و مفا بۆ هه‌ر كه‌سه‌كێ پێدڤى د واندا هه‌يه‌، و د ده‌ستويرى خواستنێدا ل ڤان جهان زه‌حمه‌ت هه‌يه‌. خودێ كارێن هه‌وه‌ يێن ئاشكه‌را و ڤــه‌شــارتـــى دزانـیت)). [النور: ٢٩].

ب: 1- دێ خوارن و ڤه‌خوارنێ ده‌مه‌ گیانه‌وه‌ری.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: گۆتن: ئەی پێغەمبەرێ خودێ، ئەرێ ما بەرامبەر وێ باشییا ئەم د گەل گیانەوەران ژی دکەین دێ خێر گەهیتە مە؟ گۆت: ((د هەمی مێلاکێن تەڕدا خێر یا هەی)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
- و پێغەمبەرێ خودێ د بەر حێشترەکێڕا بوری کو پشتا وی گەهشتبوو زکێ وی، ئینا گۆت: ئانکو: ((تەقوا خودێ بکەن د ڤان گیانەوەراندا)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
2- دێ یێ دلۆڤان و نه‌رم بم د گه‌ل گیانه‌وه‌ری و ئه‌و بارێ ئه‌و نه‌شێتێ لێ بار ناكه‌م.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: پێغه‌مبه‌ری گۆت: ئانکو: ((ئەرێ خۆدانێ ڤێ حێشترێ کییە؟ ئەڤ حێشترە یا کێیە؟ ئینا گه‌نجه‌كێ ئەنساڕی هات و گۆت: یا منە ئەی پێغەمبەرێ خودێ. ئینا گۆت: ئەرێ ما تۆ ژ خودێ ناترسی و تەقوا خودێ ناکەی د ڤی حەیوانێ خودێ دایە تە، چونکی ب ڕاستی وی گازندەیێن خۆ بۆ من ئینان کو تە ئەو یێ برسیکری و وەستاندی)). ئه‌بو داوود و ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن. تدئبه: ئانکو تۆ وی د وەستینی.
3- گیانەوەران ب چ جۆرێن ئەشکەنجەدان و ئێشاندنێ ئەشکەنجە نادەم.
- د فەرموودەیەکێدا کو ژ جابری (خودێ ژێ ڕازی بیت) دهێتە ڤەگوهاستن کو پێغەمبەر ب ڕەخ گوهدرێژەکیڕا بوری کو ناڤچاڤێن وی هاتبوونە داخکرن و نیشانکرن، ئینا گۆت: ئانکو: ((ئەرێ ما نەگەهشتییە هەوە کو من نەفرەت یێن ل وی کەسی کرین یێ ناڤچاڤێن گیانەوەری داخ و نیشان دکەت یان ژی دربا ل ناڤچاڤێن وی دده‌ت؟)) ڤێجا پاشڤەبرن ژ ڤێ چەندێ کر. موسلم و ئه‌بو داوود ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزن و شێواز یێ موسلمییه‌.

ب: 1- ئنیه‌تا من ژ كرنا وه‌رزشێ دێ ئه‌ڤه‌ بیت كو ئه‌ز ل سه‌ر په‌رستنا خودێ و ڕازیبوونا وی بهێز بكه‌ڤم.
2- ده‌مێ نڤێژێ ئه‌م یارییا ناكه‌ین.
خودێ گۆت: ئانكو: ((ڤێجا عه‌زابا دژوار بۆ وان نڤێژكه‌ران بیت * يێن خۆ ژ نڤێژا خۆ موژيل دكه‌ن و ژێ بێ ئاگه‌هـ دمينن، ب دروستى وێ ناكه‌ن، و ل ده‌مێ وێ ناكه‌ن)). [الماعون: ٤-٥].
3- كوڕ د گه‌ل كچان وه‌رزشێ ئه‌نجام ناده‌ن.
4- دێ پێگیرییێ ب وی جلکێ وەرزشی کەم یێ عەورەتێ من د ڤەشێریت.
5- دێ خۆ ژ وه‌رزشا حه‌رام ده‌مه‌ پاش، وه‌كی وان یارییێن دداننه‌ ڕویێ ئێك و دوو، یان ژی وان یاریێن دبنه‌ ئه‌گه‌ر (عه‌وره‌تێ) مرۆڤی ب ده‌ركه‌ڤیت.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((ئەگەر ئێک ژ هەوە شەڕێ برایەکێ خۆ کر، بلا خۆ ژ لێدانا ڕویێ وی دویربێخیت)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: 1- ڕاستگۆیی د تڕانەکرنێدا و درەو نەکرن.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((تێچوون بۆ وی کەسی بیت یێ دەمێ د ئاخڤیت درەوێ دکەت دا خەلک پێ بکەنە کەنی، تێچوون بۆ وی بیت، تێچوون بۆ وی بیت)). ئه‌بو داوود و ئه‌حمه‌د و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
2- دڤێت ئه‌و تڕانه‌یێن ئه‌ز دكه‌م؛ كێمكرنا یێ به‌رامبه‌ر تێدا نه‌بیت و نه‌بیته‌ بێڕێزی به‌رامبه‌ری وی كه‌سی و نه‌خۆشیێ ‌نه‌گه‌هینمێ، و خو بۆ تڕانه‌ ژی بیت كه‌سێ نه‌ترسینم.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانکو: ((بۆ چ موسلمانان یا حەلال نینە ئەو موسلمانەکی ب ترسینیت)). ئه‌بو داوود و ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
3- گەلەک نەکرنا تڕانە و سوحبەتان.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانکو: ((و گەلەک نەکە کەنی، چونکی گەلەک کەنی دلی دمرینیت)). تیرمذی و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: 1- دانانا دەستی یان جلکی یان کلینیس و دەستمالێ ل دەمێ بێهنژینێ.
2- پێدڤییه‌ تۆ پشتێ بێهنژینێ سوپاسییا خودێ بكه‌ی و ببێژی: ((الحمدلله)).
3- ڤی ده‌می برایێ وی یان هه‌ڤالێ وی بلا بێژیتێ: ((يرحمك الله))، ئانكو: خودێ دلۆڤانییێ ب ته‌ ببه‌ت.
4- ئه‌گه‌ر یێ به‌رامبه‌ر وه‌گۆتێ، بلا ئه‌و ژی ببێژیت: ((يهديكم الله ويصلح بالكم)) ئانكو: خودێ هه‌وه‌ ڕاسته‌ ڕێ بكه‌ت و دلێ هه‌وه‌ خۆش بكه‌ت.

ب: 1- بزاڤکرنا داعویرانا باوشکێ.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((باوشک ژ شەیتانیە، ڤێجا ئەگەر باوشکا ئێک ژ هەوە هات، هنگی هندی بشێت بلا بزڤڕینیت و نەهێلیت بهێت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
2- ده‌مێ هاتنا باوشكێ ده‌نگێ خۆ بلند نه‌كه‌ی و نه‌بێژی: "ئاااا".
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((و بلا نەبێژیت: ئاهـ ئاهـ، چونکی ئەگەر ئێک ژ هەوە دەڤێ خۆ ڤەکر، شەیتان دێ پێ کەتە کەنی)). ئیمام ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
3- ده‌مێ باوشكا ته‌ دهێت؛ ده‌ستێ خۆ بده‌ به‌ر ده‌ڤێ خۆ.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((ئەگەر باوشکێن ئێک ژ هەوە هاتن، بلا دەستێ خۆ بدەتە بەر دەڤێ خۆ، چونکی شەیتان دێ چیتە تێدا)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: 1- ده‌مێ تۆ قورئانێ دخوینی یێ ب ده‌ستنڤێژ و پاقژ بی.
2- ب ڕێز و ئه‌ده‌بڤه‌ ب ڕوینیه‌ خوار بۆ خواندنا قورئانێ.
3- به‌ری ده‌ست ب خواندنا قورئانێ بكه‌م دێ خۆ ب خودێ بپارێزم ژ شه‌یتانێ دویر ئێخستی ژ دلۆڤانییا خودێ.
خودێ گۆت: ئانكو: ((ڤێجا ئه‌گه‌ر ته ‌- ئه‌ى موسلمانۆ - ڤيا تشته‌كى ژ قورئانێ بخوينى تۆ خۆ ب خودێ بپارێزه‌ ژ خرابییا وى شه‌يتانێ ژ ره‌حما خودێ هاتییه‌ ده‌رئێخستن، وبێژه‌: (أعوذ بالله من الشيطان الرجيم) )). [النحل: ٩٨].
4- دێ هزرا خۆ د وێ خواندنێدا كه‌م یا ئه‌ز دخوینم.
خودێ گۆت: ئانكو: ((ئه‌رێ ڤێجا ما ئه‌ڤ دووڕوییه‌ هزرێن خۆ د شيره‌ت و ده‌ليلێن قورئانێدا ناكه‌ن؟ به‌لكى ئه‌ڤ دله‌ دگرتينه‌ و چ ژ ڤێ قورئانێ تێدا ناچیت، ئه‌و هزرا خۆ د شيره‌تێن خودێ دا ناكه‌ن)). [محمد: ٢٤].
*******

ب: 1. ده‌ستپێكرن ب سوپاسیكرن و په‌سنكرنا خودێ.
2. صه‌له‌واتدان ل سه‌ر پێغه‌مبه‌ری.
- فه‌رمووده‌یه‌ك ژ پێغه‌مبه‌ری دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: ئانکو: ((ئەگەر تە نڤێژ کر و تۆ ڕوینشتییە خوار دا بۆ خۆ دوعا بکەی، هنگی تۆ سوپاسییا خودێ بکە وەکی خودێ یێ ژ هەژی بیت و پاشی صەلەواتان بدە سەر من، پاشی دوعا بکە)). تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
3. بلندكرنا هه‌ردوو ده‌ستان ل ده‌مێ دوعاكرنێ.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ئانکو: ((مسوگەر خودایێ هەوە یێ ب شەرم و مەردە، شەرمێ ژ عه‌بدێ خۆ دکەت ئەگەر عەبدێ وی دەستێن خۆ بۆ لایێ وی بلندکرن، ئەو وان دەستان ڤالا بزڤڕینیت)). تیرمذی و ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
4. ته‌وبه‌كرن و دانپێدان ب گونه‌هێ.
- د دوعایا موسایدا (سلاڤ لێ بن)). ئانكو: ((مووساى گۆت: خودايێ من، من زۆردارى ل نه‌فسا خۆ كر ب كوشتنا وێ نه‌فسا ته‌ فه‌رمان ب كوشتنا وێ ل من نه‌كرى ڤێجا تۆ وێ گونه‌هێ بۆ من ژێ ببه‌، ئينا خودێ ئه‌و بۆ وى ژێ بر. هندى خودێیه‌ باش گونه‌هـ ژێبرێ گونه‌هێن به‌نییێن خۆيه‌، يێ دلۆڤانكاره‌ ب وان)). [القصص ١٦].
5. داكوكیكرن و ڕژدبوون د دوعاكرنێدا، ئانكو گه‌له‌ك دوعاكرن و دووباره‌كرنا وێ.
6. له‌زنه‌كرنا د به‌رسڤدان و قه‌بویلبوونا دوعایێدا.
7. چێنابیت دوعا بۆ تشته‌كێ گونه‌ھ تێدا بیت یان بۆ بڕینا به‌ندكێ مرۆڤاینییێ بهێته‌ كرن.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((بەردەوام بەرسڤا دوعایێن مرۆڤی دهێتە دان هندی ئەو دوعایان بۆ گونەهەکێ یان بڕینا بەندکێ مرۆڤاینییێ نەکەت، و هندی ئەو لەزێ د بەرسڤدانێدا نەکەت. هاتە گۆتن: ئەی پێغەمبەرێ خودێ، ئەرێ لەزکرن د بەرسڤدانێدا چییە؟ گوت: ئەڤەیە دێ بێژیت: من هەر دوعا کرن و دوعا کرن بەلێ من نەدیت بەرسڤا من بهێتە دان. ل ڤێرێ دێ وەستییێت و بێهیڤی بیت و دێ کرنا دوعایان هێلیت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
8. نزمكرنا ده‌نگی ل ده‌مێ دوعاكرنێ.
خودێ گۆت: ئانكو: ((هوين ئاشكه‌را و ڤه‌شارتى ب خۆشكاندنڤه‌ دوعایێ ژ خودايێ خۆ بكه‌ن، و بلا ئه‌و دوعا يا ب ترسڤه‌ بیت دوير ژ ڕيمه‌تییێ)). [الأعراف: ٥٥].
9. ئاماده‌بوونا دلی ل ده‌مێ دوعاكرنێ.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((دوعا ژ خودێ بکەن و هوین د پشتراستن کو دێ بەرسڤا هەوە هێتە دان، و بزانن کو خودێ بەرسڤا دوعا و گازییەکێ نادەت کو ب دلەکێ بێئاگەهــ و مژویل هاتبیتە کرن)). تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
10. دلسۆزی و (ئیخلاص)ـا بۆ خودێ و دوعاكرنا ژ خودێ ب تنێ ل ده‌مێ به‌رته‌نگی و به‌رفره‌هییێدا.
خودێ گۆت: ئانكو: ((و هندى مزگه‌فتن بۆ په‌رستنا خودێ ب تنێنه‌، ڤێجا هوين په‌رستنا كه‌سێ دى لێ نه‌كه‌ن، و هوين دوعا و په‌رستنێ بۆ وى ب تنێ لێ بكه‌ن؛ چونكى مزگه‌فت نه‌هاتينه‌ ئاڤاكرن بۆ تشته‌كێ دى ژبلی په‌رستنا خودێ)). [الجن: ١٨].
11. خۆنێزیككرنا ل خودێ ب باشناڤ و سالۆخه‌تێن وی.
خودێ گۆت: ئانكو: ((و خودێ باشناڤ هه‌نه‌، يێن هندێ دگه‌هينن كو ئه‌و خودانێ مه‌زنییێيه‌، و هه‌مى ناڤێن وى دباشن، ڤێجا تشتێ هه‌وه‌ بڤێت هوين ب باشناڤێن وى داخوازێ ژێ بكه‌ن)). [الأعراف: ١٨٠].
12. به‌رێخۆدانا قیبلێ. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((ڤێجا بەردەوام وی گازی خودایێ خۆ دکر و دەستێن خۆ بلند کربوون بۆ و به‌رێ وى ل قیبلێ بوو، هەتا پارچا سەری یا جلکێ وی ژ سەر ملێن وی کەڤتییە خوارێ)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.
13. پاقژی و حه‌لالییا خوارن و ڤه‌خوارن و جل و به‌رگان. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((پاشی بەحسێ زەلامەکی کر کو گەشتا خۆ درێژ دکەت، پرچا وی یا قژ و سه‌ر و لەشێ وی یێ توزەكی بووى، دەستێن خۆ بۆ ئەسمانی بلند دکەت و دبێژیت: یا خودێ یا خودێ (دوعایان دکەت)، بەلێ خوارنا وی یا حەرامە، ڤەخوارنا وی یا حەرامە، جلکێ وی یێ حەرامە و ب حەرامی یێ هاتییە مەزنکرن، ڤێجا ما چاوا دێ بەرسڤا کەسەکێ ب ڤی ڕەنگی هێتە دان)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((ئه‌و باوه‌ردارێ باوه‌رییا وی ژ یا هه‌مییان ته‌مامتر ئه‌وه‌ یێ ڕه‌وشتێ وی ژ یێ هه‌مییان باشتر بیت)) تیرمذی و ئه‌حمه‌د ڤه‌دگوهێزن.

ب: 1- چونكی ئه‌و دبنه‌ ئه‌گه‌ر بۆ حه‌زژێكرنا خودێ.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((خۆشتڤیترین عەبدێ خودێ بۆ خودێ، ئەوە یێ ڕەوشتێ وی ژ یێ هەمییان جوانتر و تازەتر بیت)). حاكم و طه‌به‌رانی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
2- ئه‌گه‌ره‌ بۆ حه‌زژێكرنا خه‌لكی.
3- ئه‌و گڕانترین تشته‌ د تەڕازییێدا.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((ل ڕۆژا قیامەتێ گرانترین تشت د تەڕازییێدا ڕەوشتێ جوانە)). ئه‌بو داوود و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
4- ب ڕه‌وشتێ جوان خێر و خه‌لات چه‌ند قات لێ دهێن.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((مسوگەر باوەردار دێ ب ڕەوشتێ خۆ یێ جوان گەهیتە ئاست و پلەیا وی کەسێ هەمی شەڤان ڕادبیتە شەڤنڤێژان و هەمی ڕۆژا یێ ب ڕۆژی بیت)). ئیمام ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
5- نیشانه‌كه‌ ل سه‌ر ته‌مامه‌تییا باوه‌رییێ.
د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ((ئه‌و باوه‌ردارێ باوه‌رییا وی ژ یا هه‌مییان ته‌مامتر ئه‌وه‌ یێ ڕه‌وشتێ وی ژ یێ هه‌مییان باشتر بیت)) ئه‌بو داوود و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ژ قورئانا پیروز، خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئه‌ڤ قورئانه‌‌ به‌رێ هه‌وه‌ دده‌ته‌ وێ یا ژ هه‌مییان ڕاست و دروستتر)). [الإسراء: ٩].
دێ ڕه‌وشتێ خۆ ژ سوننه‌تا پێغه‌مبه‌ری  وه‌رگرین: هه‌روه‌كی پێغه‌مبه‌ری  گۆتی: ((ئه‌ز بۆ هندێ یێ هاتیمه‌ هنارتن دا ڕه‌وشتێن جوان ته‌مام بكه‌م)) ئیمام ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: قه‌نجی ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ به‌رده‌وام هه‌ست ب چاڤدێرییا خودێ بكه‌ت ل سه‌ر خۆ و باشییێ و خێرێ پێشكێشی خه‌لكی بكه‌ت.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ((خودێ یا فه‌ڕزكری كو قه‌نجی د هه‌می تشتاندا بهێته‌كرن)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
✔ ئه‌ڤه ‌ژی هنده‌ك جۆرێن قه‌نجییێ:
✔ باشی د په‌رستنا خودێدا، ئه‌ڤه‌ ژی دێ ب ڤێ چه‌ندێ بیت كو تۆ د په‌رستنا ویدا یێ دلسۆز بی.
✔ كرنا باشییێ د گه‌ل دا‌یك و بابان، ب گۆتن و كریار.
✔ كرنا باشییێ د گه‌ل خزم مرۆڤێن نێزیكی مرۆڤی.
✔ كرنا باشییێ د گه‌ل جیرانی.
✔ كرنا باشییێ د گه‌ل ئێتیم و هه‌ژاران.
✔ كرنا باشییێ د گه‌ل وی كه‌سێ خه‌له‌تی به‌رامبه‌ری ته‌ ئه‌نجامدای.
✔ بكارئینانا باشییێ د دانوستاندنێدا
✔ بكارئینانا باشییێ د ئاخڤتنێدا.
✔ كرنا باشییێ د گه‌ل گیانه‌وه‌ران.

ب: دژی باشییێ خرابییه‌.
- و ژ خرابییێیه‌: • مرۆڤ د عیباده‌تیدا بۆ خودێ یێ دلسۆز نه‌بیت.
- دا‌یك و بابێن خۆ بێشینیت.
- به‌ندكێ مرۆڤایینییێ ببڕیت.
- جیرانه‌كێ خراب بیت.
-باشییێ د گه‌ل هه‌ژار و ده‌ستكورتان نه‌كه‌ت و ژبلی ڤانه‌‌ ژی هه‌ر گۆتن و كریاره‌كا خراب دكه‌ڤیته‌ دبن ڤی بابه‌تیڤه‌.

ب: 1- بجهئینانا ئه‌مانه‌تی د پاراستنا مافێن خودێدا.
وێنه‌ و شێوازێن ڕه‌وشتێ جوان و تازه‌: ده‌ستپاكی د كرنا عیباده‌تاندا ژ نڤێژ و زه‌كات و ڕۆژی و حه‌جێ و ژ بلی وان ژ عیباده‌تێن خودێ ل سه‌ر مه‌ فه‌ڕز كرین.
2- بجهئینانا ئه‌مانه‌تی د پاراستنا مافێن خه‌لكیدا:
- وه‌كی پاراستنا نامیسا خه‌لكی.
- مالێ وان.
- خوینا وان.
- نهێنیێن وان، و پاراستنا وان هه‌می تشتان یێن وان ل سه‌ر باوه‌رییا خۆ ب ته‌ ئینای.
ده‌مێ خودێ به‌حسێ سالۆخه‌تێن مرۆڤێن سه‌رفه‌راز دكه‌ت، دبێژیت: ئانكو : ((و ئێك ژ سالۆخه‌تێن وان ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌و چاڤدێرییا ئه‌مانه‌ت و سۆز و په‌یمانێن خۆ دكه‌ن و دپارێزن)). [المؤمنون: ٨].

ب: خیانه‌ته‌، ڕامانا ڤێ ژی ئانكو ژ ناڤبرنا مافێن خودێ و مافێن خه‌لكی.
خودێ گۆت: ئانكو: ((ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، خيانه‌تێ ل خودێ و پيغه‌مبه‌رێ وى نه‌كه‌ن كو وى تشتى بهێلن يێ وى كرنا وى ل سه‌ر هه‌وه‌ فه‌ركرى و وى تشتى بكه‌ن يێ وى هوين ژێ داينه‌ پاش، و هوين ته‌خسيرییێ د وى ئێمانه‌تيدا نه‌كه‌ن يێ خودێ كرییه‌ د ده‌ستێ هه‌وه‌ دا، و هوين دزانن كو ئه‌و ئێمانه‌ته‌ و دڤێت بهێته‌ پاراستن)). [الأنفال: ٢٧].
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((نیشانێن مرۆڤێ دووڕوی سێنه‌)) - و ئێك ژ وان نیشانان دبێژیت - ((و ئه‌گه‌ر هنده‌كان باوه‌رییا خۆ پێ ئینا؛ ئه‌و دێ خیانه‌تێ كه‌ت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.

ب: ئه‌ڤه‌یه‌ كا ژیوار یێ چاوایه‌؛ تۆ وه‌سا ببێژی. ئانكو هه‌ر تشته‌كی وه‌كی خۆ و ب دروستی به‌حس بكه‌ی.
هنده‌ك شێوازێن وێ:
د ئاخڤتنا خۆ د گه‌ل خه‌لكیدا یێ ڕاستگۆ بی.
د سۆز و په‌یمانێن خۆ دا یێ ڕاست بی.
د هه‌می گۆتن و كریارێن خۆ دا یێ ڕاستگۆ بی.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((ڕاستی به‌رێ مرۆڤی دده‌ته‌ باشییێ، و باشی به‌رێ‌ مرۆڤی دده‌ته‌ به‌حه‌شتێ، و به‌رده‌وام مرۆڤه‌ك دێ ڕاستییێ بێژیت هه‌تا دبیته‌ مرۆڤه‌كێ ڕاستگۆ)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: دره‌وه‌، ڕامانا ڤێ ژی ئانكو ئه‌گه‌ر تشته‌ك بهێته ‌دیاركرن كو ‌وه‌كی ڕاستییا وی تشتی نه‌بیت؛ هنگی ئه‌و ژ دره‌وێیه‌، دره‌وكرن د گه‌ل خه‌لكی، بجھ نه‌ئینانا سۆز و ژڤانان، شه‌هده‌دانا ژ دره‌و.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((دره‌وه‌ به‌رێ مرۆڤی دده‌ته‌ خرابییێ ، خرابی ژی‌ به‌رێ مرۆڤی دده‌ته‌ ئاگری، و به‌رده‌وام مرۆڤه‌ك دێ دره‌وان كه‌ت هه‌تا ل ده‌ڤ خودێ ب مرۆڤه‌كێ دره‌وین دهێته‌ نڤیسین)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
هه‌روه‌سا پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((نیشانێن مرۆڤێ دووڕوی سێنه‌)) - و ئێك ژ وان دبێژیت - ((ئه‌گه‌ر ئاخڤت؛ دێ دره‌وێ كه‌ت و ئه‌گه‌ر ژڤانه‌ك دا؛ بجھ نائینیت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: - بێهنفره‌هی ل سه‌ر په‌رستنا خودێ .
- بێهنفره‌هی ل سه‌ر نه‌كرنا گونه‌هێ.
- بێهنفره‌هی ل سه‌ر قه‌ده‌رێن خودێ یێن ب ئێش و بۆ مرۆڤی د نه‌خۆش و سوپاسییا خودێ ل سه‌ر هه‌می كاودانان.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و خودێ حه‌ز ژ مرۆڤێن بێهنفره‌هـ دكه‌ت)). [آل عمران: ١٤٦].
هه‌روه‌سا پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((ئه‌ز ژبه‌ر كارێ باوه‌رداری یێ مایمه‌ حێبه‌تی، كارێن وی‌ هه‌می بۆ وی خێرن، ئه‌ڤه ژی ب تنێ بۆ باوه‌رداری‌ هه‌یه‌ و بۆ كه‌سێ دی نینه‌، ئه‌گه‌ر خۆشییه‌ك بۆ چێبوو؛ دێ سوپاسییا خودێ كه‌ت، و هوسا دێ بۆ وی ب خێر هێته‌ نڤیسین. ئه‌گه‌ر نه‌خۆشییه‌ك ب سه‌ر ویدا هات؛ دێ بێهنا خۆ فره‌هـ كه‌ت، و هوسا دێ بۆ ب خێر هێته‌ نڤیسین)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.

ب: ئه‌ڤه‌یه‌ تۆ یێ بێهنفرھ ‌نه‌بی ل سه‌ر په‌رستنا خودێ و تۆ یێ بێهنفرھ ‌نه‌بی ل سه‌ر نه‌كرنا گونه‌هان و تۆ ب گۆتن و كریاران، خۆ ل سه‌ر قه‌ده‌رێن خودێ نه‌ڕازی بكه‌ی.
شێوازێن وێ:
-  خواستنا هیڤییێن مرنێ.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانکو: ((بلا ئێک ژ هەوە هیڤییا مرنێ نەخوازیت ژبەر زیانەکێ ب سەری هاتبیت، بەلێ ئەگەر دێ هەر وێ چەندێ کەت، هنگی بلا بێژیت: خودایێ من تۆ من بهێلە د ژیانێدا ئەگەر ژیان بۆ من باشتر بیت و تۆ من بمرینە ئەگەر مرن بۆ من باشتر بیت)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.
-  بدانیته‌ ڕویێن خۆ.
-  دڕاندنا جل و به‌رگان.
-  ڤه‌چڕینا پرچێ.
-  نفرینا ل خۆ بكه‌ت.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ئانکو: ((نە ژ مەیە ئەو کەسێ ڕویێ خۆ د ڤەچڕیت و جلکێ خۆ د دڕینیت و ب گازییا نەزانینێ گازی دکەت)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
- پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ((به‌ڵايا مه‌زن دێ خه‌لاتێ وێ ژى يێ مه‌زن بيت ، و ئه‌گه‌ر خودێ حه‌ز ژ هنده‌كان كر؛ دێ به‌ڵایان ئینیته‌ د ڕێكا واندا، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ ڕازی ببیت؛ خودێ ژی دێ ژێ ڕازی بیت، هه‌ر كه‌سێ نه‌ڕازی ببیت؛ خودێ ژێ ڕازی نابیت)). تیرمذی و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ڕه‌وشتێ هاریكارییێ ئه‌ڤه‌یه‌ خه‌لك د ناڤبه‌را خۆ دا ل سه‌ر خێرێ و باشییێ هاریكارییا ئێك و دوو بكه‌ن.
شێوازێن هاریكارییێ:
- هاریكاریكرن ل سه‌ر زڤڕاندنا مافان.
- هاریكاریكرن ل سه‌ر ڕێگریكرنا زۆڕداری.
- هاریكاریكرن ل سه‌ر جێبه‌جێكرنا پێدڤیاتییێن خه‌لكی و هه‌ژاران.
- هاریكاریكرن ل سه‌ر باشييێ.
- نه‌كرنا هاریكارییێ ل سه‌ر گونه‌ھ و نه‌خۆشی و زۆڕدارییێ.
خودایێ مه‌زن كه‌ره‌م دكه‌ت: ئانكو: ((و هوین هاریكارییێ بكه‌ن ل سه‌ر باشییێ و ته‌قوایێ و هاریكارییێ نه‌كه‌ن ل سه‌ر گونه‌هێ و زۆڕدارییێ، و ته‌قوا خودێ بكه‌ن، چونكی سزایێ خودێ یێ دژواره‌)). [المائدة: ٢].
- پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ((باوه‌ردار بۆ باوه‌رداری وه‌كی ئاڤاهییه‌كییه‌، هنده‌ك ژ وی هنده‌كێ دی موكوم دكه‌ت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
هه‌روه‌سا پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((موسلمان برایێ موسلمانییه‌، نه‌ زۆڕدارییێ لێ دكه‌ت، نه‌ وی ڕاده‌ست دكه‌ت، و هه‌ر كه‌سێ پێدڤیاتییا برایێ خۆ بۆ بجھ بینیت، خودێ ژی دێ پێدڤیاتییا وی بۆ وی بجھ ئینیت، و هه‌ر كه‌سێ نه‌خۆشی و ته‌نگاڤییه‌كێ ل سه‌ر موسلمانه‌كی ڕاكه‌ت؛ خودێ ژی دێ نه‌خۆشی و ته‌نگاڤییه‌كێ ژ نه‌خۆشییێن ڕۆژا قیامه‌تێ ل سه‌ر وی ڕاكه‌ت، و هه‌ر كه‌سێ موسلمانه‌كی ب په‌چنیت و هه‌تكا وی نه‌به‌ت؛ خودێ ژی ل ڕۆژا قیامه‌تێ دێ وی په‌چنیت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: 1- شه‌رما ژ خودێ: ئه‌و ژی دێ ب ڤێ چه‌ندێ بیت كو تۆ سه‌رپێچییا فه‌رمانێن وی نه‌كه‌ی.
2- شه‌رما ژ خه‌لكی: وه‌كی هێلانا ئاخڤتنێن كرێت و خه‌له‌ت و وه‌كی دیاركرنا عه‌وره‌تی.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ((باوه‌ری حه‌فتێ و تشته‌ك)) یان (( شێست و تشته‌ك)) - (( پله‌یه‌، یا ژ هه‌مییان بلندتر: گۆتنا: (لا إله إلا الله)ـیه‌، و یا ژ هه‌مییان نزمتر: ڕاكرنا تشته‌كێ ب زیانه‌ ل سه‌ر ڕێكا خه‌لكی و شه‌رم ژی پله‌یه‌كه‌ ژ باوه‌رییێ)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.

ب: - دلۆڤانییا د گه‌ل دانعه‌مران و ڕێزگرتنا ل وان.
- دلۆڤانییا د گه‌ل كه‌سێن ژییێ وان یێ كێم و زارۆكان. د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌: ئانکو: ((نە ژ مەیە ئەو کەسێ ڕێزێ ل مەزنێ مە نەگریت و دلۆڤانییێ ب بچویکێ مە نەبەت)). ئیمام ئه‌حمه‌د ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
- دلۆڤانییا ب هه‌ژار و به‌له‌نگاز و مرۆڤێ پێدڤی.
- دلۆڤانییا د گه‌ل گیانه‌وه‌ران، ب وێ كو خوارنێ بده‌یێ و زیانێ نه‌گه‌هینییه‌ وان.
هه‌روه‌كی پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((دێ بینی باوه‌ردار د دلۆڤانی و حه‌زژێكرن و سۆز و هه‌ستێن خۆ دا وه‌كی له‌شه‌كینه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌ندامه‌كێ ڤی له‌شی ئێشا؛ هه‌می ئه‌ندامێن دی ژی د ئارام نابن و دێ تا هێتێ و میننه‌ هشیار)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
هه‌روه‌سا پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((مرۆڤێن دلۆڤان خودایێ دلۆڤان دێ دلۆڤانییێ ب وان به‌ت، ڤێجا هوین دلۆڤانییێ ب خه‌لكێ ئه‌ردی ببه‌ن، ئه‌وێ ل ئه‌سمانی دێ دلۆڤانییێ ب هه‌وه ‌به‌ت)). ئه‌بو داوود و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: حه‌زژێكرنا خودایێ مه‌زن.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئه‌وێن باوه‌ری ئینای؛ ژ وان پتر حه‌ز ژ خودێ دكه‌ن)). [البقرة: ١٦٥].
حه‌زژێكرنا پێغه‌مبه‌ری .
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((ئه‌ز ب وی كه‌مه‌ یێ نه‌فسا من د ده‌ستیدا، باوه‌رییا كه‌س ژ هه‌وه‌ ته‌مام نابیت هه‌تا ئه‌ز ل ده‌ڤ وی خۆشتڤی تر نه‌بم ژ دایك و باب و زارۆكێن وی)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
حه‌زژێكرنا باوه‌رداران، و كا چاوا ته‌ باشی بۆ خۆ دڤێت، وه‌سا ته‌ بۆ وان ژی بڤێت.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((ئیمانا ئێك ژ هه‌وه‌ ته‌مام نابیت؛ هه‌تا ئه‌وا وی بۆ خۆ دڤێت بۆ برایێ خۆ ژی بڤێت)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: ئه‌ڤه‌یه‌ ڕویێ ته‌ یێ گه‌ش بیت، تۆ یێ ب كه‌یف و ب گڕنژین و نه‌رم بی و ده‌مێ تۆ دگه‌هییه‌ خه‌لكی؛ كه‌یفخۆشی ل ده‌ڤ ته‌ یا دیار بیت.
ئه‌ڤه‌ ب دژی ڤێیه‌ كو ناڤچاڤێن ته‌ ل به‌رامبه‌ر خه‌لكی د گرێ بن و وه‌ ل خه‌لكی بكه‌ی كو ژ ته‌ بڕه‌ڤن.
ده‌رباره‌ی خێرا ڤێ چه‌ندێ ژی چه‌ند فه‌رمووده‌یه‌كێن هاتین، ژ وان: ژ ئه‌بو زه‌ڕی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆته‌ من: ((تۆ چ تشتان ژ باشییێ ب كێم نه‌بینه‌، هه‌تا ئه‌گه‌ر تۆ ب ڕویه‌كێ گه‌ش گه‌هشتییه‌ برایێ خۆ)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
هه‌روه‌سا پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت : ((گرنژینا ته‌ دڕویێ برایێ ته‌دا دێ بۆ ته‌ بخێر ئێته‌ هژمارتن)). تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: ئه‌ڤه‌یه‌ تۆ هیڤی بكه‌ی كو ئه‌و تشتێ خودێ دایه‌ ئێكی ل ده‌ڤ وی نه‌مینیت، یان ب دلێ ته‌ نه‌بیت كو خودێ ئه‌و نیعمه‌ت د گه‌ل وی كری.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((خودایێ من؛ ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم ژ خرابییا مرۆڤێ حه‌سوید ده‌مێ ئه‌و حه‌سویدییێ دبه‌ت)). [الفلق: ٥].
ژ ئه‌نه‌سێ كوڕێ مالكی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ((كه‌ربێ ژ ئێك و دوو ‌ڕانه‌كه‌ن، حه‌سویدییێ ب ئێك و دوو نه‌به‌ن، پشتا خۆ نه‌ده‌نه‌ ئێك و دوو، ببنه‌ عه‌بدێن خودێ و برایێن ئێك)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب- ئه‌ڤه‌یه‌ تۆ تڕانه‌یان ب برایێ خۆ یێ موسلمان بكه‌ی و ب چاڤێ كێماسییێ به‌رێ خۆ بده‌یه‌ وی، و ئه‌ڤه‌ چێنابیت.
خودێ به‌رێ مه‌ ژ ڤێ چه‌ندێ دده‌ته‌ پاش و دبێژیت: ئانكو: ((ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى ئيناى و كار ب شريعه‌تێ وى كرى, كۆمه‌كا خودان باوه‌ر بلا يارییان بۆ خۆ ب كۆمه‌كا دى يا خودان باوه‌ر نه‌كه‌ت؛ به‌لكى ئه‌وێن يارى پێ دهێنه‌كرن ژ يێن دى چێتر بن، و چ ژنێن خودان باوه‌ر بلا يارییان بۆ خۆ ب چ ژنێن دى يێن خودان باوه‌ر نه‌كه‌ن؛ به‌لكى ئه‌و ژنێن يارى پێ دهێنه‌كرن ژ يێن دى چێتر بن، هنده‌ك ژ هه‌وه‌ بلا به‌حسێ عه‌يبێن هنده‌كان نه‌كه‌ن، هوين ناسناڤێن كرێت ل سه‌ر ئێك و دوو نه‌دانن، ژ ڕێ ده‌ركه‌ڤتنا هه‌وه‌ پشتى كو هوين هاتينه‌ د ئيسلامێدا پيسه‌ سالۆخه‌ت و ناڤه‌، و هه‌چییێ ژ ڤى كارى تۆبه‌ نه‌كه‌ت ئه‌و ئه‌ون يێن ب كرنا ڤان گونه‌هان زۆڕدارى ل خۆ كرى)). [الحجرات: ١١].

ب: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ خۆ د سه‌ر كه‌سێڕا نه‌بینیت و خه‌لكی ب بچویك نه‌دانیت و حه‌قییێ نه‌زڤڕینیت و ڕه‌د نه‌كه‌ت.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ئێك ژ سالۆخه‌تێن عه‌بدێن خودایێ دلۆڤان ئه‌ڤه‌یه‌ ده‌مێ ئه‌و ل سه‌ر ئه‌ردی ب ڕێڤه‌ دچن؛ ئه‌و نه‌رم ب ڕێڤه‌ دچن و خۆ مه‌زن ناكه‌ن)). [الفرقان: ٦٣]، ئانکو: د خۆبکێمزان بن.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((هه‌ر كه‌سێ بۆ خودێ خۆ بشكێنیت و كێم بكه‌ت، خودێ دێ وی بلند كه‌ت)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
هه‌روه‌سا پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((خودێ وه‌حی بۆ من فڕێكر كو هوین خۆ كێم بكه‌ن، دا كو كه‌س خۆ ل سه‌ر سه‌رێ كه‌سێ مه‌زن نه‌كه‌ت و شانازییێ ب خۆ نه‌به‌ت، و دا كه‌س زۆڕدارییێ ل كه‌سێ نه‌كه‌ت)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.

ب: 1- خۆمه‌زنكرن ل سه‌ر حه‌قییێ، ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ حه‌قییێ وه‌رنه‌گریت و بزڤرینیت.
2- خومه‌زنكرن ل سه‌ر خه‌لكی، ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ ب چاڤێ كێمكرن و سڤكاتی پێكرنێ به‌رێ خۆ بده‌ته‌ خه‌لكی.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ صلى الله عليه وسلم دبێژیت: ((ئه‌و كه‌س ناچیته‌ بحه‌شتێ یێ هندی قه‌بارێ مێریه‌كا بچویك ژی خۆمه‌زنكرن ل ده‌ڤ هه‌بیت)) ئینا زه‌لامه‌كی گۆت: مرۆڤه‌ك یێ هه‌ی، حه‌ز دكه‌ت جلكێن وی د جوان بن، پێلاڤا وی یا جوان بیت؟ گۆت: ((خودێ یێ جوانه‌ و حه‌ز ژ جوانییێ دكه‌ت، خۆمه‌زنكرن ئه‌ڤه‌یه‌: تۆ حه‌قییێ وه‌رنه‌گری و ب چاڤه‌كێ كێم به‌رێ خۆ بده‌یه‌ خه‌لكی)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
بَطَرُ الحَقِّ: ڕەدکرنا حەقییێیە.
غَمْطُ النَّاسِ: کێمکرن، ب کێم دیتنا خه‌لكى .
- ل بەرکرنا جلک و پێلاڤا جوان و تازە ژ خۆمەزنکرنێ نینە.

ب: - غشكرن د كڕین و فرۆتنێدا، ئه‌و ژی دێ ب ڤێ چه‌ندێ بیت بۆ نموونه‌ تۆ عه‌یبێن وی تشتی ڤه‌شێری یێ دێ فرۆشی.
- غشكرن د فێربوونا زانینێدا، بۆ نموونه وه‌كی‌ غشكرنا قوتابییان د تاقیكرناندا.
- غشكرن د گۆتنێدا، وه‌كی شه‌هده‌دانا ژ دره‌و و وه‌كی دره‌وكرنێ.
- بجهـنه‌ئینانا وان گۆتنێن تۆ د گه‌ل خه‌لكی دبێژی و ئه‌و سوزێن تۆ د ده‌یه‌ وان.
ده‌رباره‌ی پاشڤه‌برنا ژ غشێ، پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبه‌ر كۆمه‌كا خوارنێڕا بوری و ده‌ستێ خۆ كره‌ د ناڤدا، ئینا ده‌ستێ وی ته‌ڕ بوو، ڤێجا گۆت: ((خودانێ خوارنێ؛ ئه‌ڤه‌ چيیه‌؟)) گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئه‌و باران یا لێ هاتی، ژبه‌ر هندێ یێ ته‌ڕ بووی، پێغه‌مبه‌ری  گۆت: ((باشه‌ پا بۆچی ته‌ ئه‌وێ ته‌ڕ نه‌ددانا ب سه‌رڤه‌ دا خه‌لك ژی ببینن؟ هه‌ر كه‌سه‌كێ غشێ بكه‌ت ئه‌و نه‌ ژ منه‌)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.
الصُّبْرَة: کۆمەکا خوارنێ يه‌ .

ب: ئه‌ڤه‌یه‌ ده‌مێ برایێ ته‌ یێ موسلمان یێ ئاماده‌ نه‌بیت تۆ به‌حسێ وی ب تشته‌كی بكه‌ی كو وی پێ نه‌خۆش بیت.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و هنده‌ك ژ هه‌وه‌ د پشت هنده‌كانڕا نه‌كامى و غه‌يبه‌تا وان نه‌كه‌ن. ئه‌رێ ما ئێك ژ هه‌وه‌ دڤێت گۆشتێ برايێ خۆ بخۆت و ئه‌و يێ مرى؟ هه‌وه‌ ئه‌و نه‌ڤێت، ڤێجا بلا هه‌وه‌ غه‌يبه‌تا وى ژى نه‌ڤێت. هوين ژ خودێ بترسن. هندى خودێیه‌ پڕ تۆبه ‌وه‌رگرێ به‌نییێن خۆ يێن خودان باوه‌ره‌ و يێ دلۆڤانكاره‌ ب وان)). [الحجرات: ١٢].

ب: ئه‌ڤه‌یه‌ ده‌مێ كه‌سه‌ك ئاخڤتنان د ناڤبه‌را هنده‌ك مرۆڤاندا ڤه‌دگوهێزیت ب ئنیه‌تا خرابییێ، دا كو ناڤبه‌را وان تێك بچیت.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((مرۆڤێ فه‌ساد ناچیته‌ بحه‌شتێ)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.

ب: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ یێ بێخیره‌ت بیت بۆ كرنا خێرێ و وان تشتێن ل سه‌ر مرۆڤی د فه‌ڕز.
بۆ نموونه‌: ته‌مبه‌لی بۆ كرنا وان تشتێن ل سه‌ر مرۆڤی واجب.
خودێ كه‌ره‌م كر و گۆت: ئانكو: ((هندى ڕێكا ئه‌وان دووڕوییانه‌ خاپاندنا خودێیه‌، ب هندێ كو ب سه‌رڤه‌ ئه‌و خۆ ب باوه‌رییێ بيننه‌ده‌ر و د دلدا د كافربن، هزرا وان ئه‌وه‌ حالێ وان دێ ل خودێ يێ ڤه‌شارتى بیت، ئه‌و ب خۆ خودێیه‌ وان دخاپينیت و ب وه‌كى كريارا وان جزاى دده‌ته‌ وان، ئه‌گه‌ر ئه‌و دووڕوییێن هه‌ بۆ كرنا نڤێژێ ڕابوونه‌ڤه‌، ب سستى و بێ خیره‌تیڤه‌ ڕادبن، مه‌ره‌ما وان ب وێ نڤێژێ ڕويمه‌تییه‌ و دا خه‌لك مه‌دحێن وان بكه‌ن، و كێمه‌كێ نه‌بیت ئه‌و خودێ ل بيرا خۆ نائينن و زكرێ وی ناكه‌ن)). [النساء: ١٤٢].
ڤێجا یا پێدڤیه‌ ل سه‌ر مرۆڤێ باوه‌ردار كو ته‌مبه‌لی و بێخیره‌تی و ڕوینشتنێ بهێلیت، و بزاڤێن كاری باش بكه‌ت، لڤین و ڕژدی و خۆ زه‌حمه‌تدانێ د ڤێ ژیانێدا بكه‌ت، بۆ وی تشتێ خودێ حه‌ز ژێ دكه‌ت و پێ ڕازى دبيت .

ب: 1- توڕه‌بوونا باش: ئه‌ڤه‌یه‌‌ ده‌مێ مرۆڤ بۆ خودێ توڕه‌ دبیت، ده‌مێ كافر یان دووڕوی یان هه‌ر كه‌سه‌كێ هه‌بیت پیرۆزیێن خودێ بن پێ دكه‌ن.
2- توڕه‌بوونا خراب: ئه‌ڤه‌ ژی ئه‌و توڕه‌بوونه‌ یا كو وه ‌ل مرۆڤی دكه‌ت كاره‌كی یان گۆتنه‌كا نه‌ ژ هه‌ژی دكه‌ت.
- چاره‌سه‌رییا توڕه‌بوونا خراب:
- شويشتنا ده‌ستنڤێژێ.
- ئه‌گه‌ر مرۆڤ یێ ژ پێرڤه‌ بیت؛ ب ڕوینیته‌ خوار. ئه‌گه‌ر یێ ڕوینشتی بیت؛ خۆ درێژ بكه‌ت.
- پێگرییێ ب شیره‌تا پێغه‌مبه‌ری  بكه‌ت ده‌مێ گۆتی: ((توڕه‌ نه‌به‌)).
- ل ده‌مێ توڕه‌بوونێ نه‌فسا خۆ ژ پێشداكه‌ڤتنێ ڕاگریت.
- خۆ ب خودێ بپارێزیت ژ وی شه‌یتانێ ژ دلۆڤانییا خودێ هاتییه‌ دویرئێخستن.
- بێده‌نگبوون.

ب: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ ل دویڤ تشتێن خه‌لكی یێن ڤه‌شارتی و ب شەرم و نهێنیێن وان بچیت.
ژ شێوازێن وێ یێن حه‌رام:
- به‌رێخودان و ب سه‌ر هلبوونا عه‌وره‌تێن خه‌لكی د ناڤ مالاندا.
- گوهداریكرنا ئاخڤتنا هنده‌كان بێ ئه‌و پێ بحه‌سیێن.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و هوين ل عه‌يبێن موسلمانان نه‌گه‌ڕيێن)). [الحجرات: ١٢].

ب: ئیسراف: خه‌رجكرنا مالییه‌ ژ قه‌بارێ پێدڤی زێده‌تر، و ب دژی وێ: قه‌لسییه‌: كو ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ خۆ بۆ تشتێن پێدڤی ژی مالی خه‌رج نه‌كه‌ت.
یا دروست ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ یێ ناڤنجی بیت د ناڤبه‌را هه‌ردووكاندا، و دڤێت موسلمان یێ مه‌رد بیت.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و ئه‌ون يێن ئه‌گه‌ر تشته‌ك ژ مالێ خۆ خه‌رج كر ده‌ستبه‌رداى نابن، و خۆ ده‌ستگرتى ژى لێ ناكه‌ن، و خه‌رجكرنا وان يا ناڤنجییه‌ د ناڤبه‌را ده‌ستبه‌ردان و ده‌ستگرتنێدا)). [الفرقان: ٦٧].

ب: ترسنۆكی: ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ ژ وی تشتی بترسیت یێ كو ژ هه‌ژی هندێ نه‌بیت مرۆڤ ژێ بترسیت.
بۆ نموونه‌ مرۆڤ ژ گۆتنا حه‌قییێ یان پاشڤه‌برنا ژ خرابییێ بترسیت.
دلێری ژی ئه‌ڤه‌یه‌: مرۆڤ به‌ره‌ڤ حه‌قییێڤه‌ بچیت. بۆ نموونه‌ پێشڤه‌چوون د گۆره‌پانێن جیهادێدا بۆ به‌ڕه‌ڤانیكرنا ژ ئیسلامێ و موسلمانان.
پێغه‌مبه‌رێ خودێ  د دوعایێن خۆ دا د گۆت: ((خودایێ من؛ ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم ژ ترسنۆكیێ...)).
هه‌روه‌سا پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((باوه‌ردارێ بهێز ل ده‌ڤ خودێ ژ باوه‌ردارێ لاواز باشتر و خۆشتڤیتره، به‌لێ خێر یا د هه‌ردووكاندا هه‌ی)). موسلم ڤێ فەرموودەیێ ڤەدگوهێزیت.

ب: بۆ نموونه‌ نفرین و خه‌به‌ر.
- یان وه‌كی گۆتنا كه‌سه‌كی كو بێژیته‌ مرۆڤه‌كی " حه‌یوان "، یان تشته‌كێ وه‌كی وێ گۆتنێ.
- یان وه‌كی به‌حسكرنا عه‌وره‌تان و گۆتنێن پیس و خراب.
- پێغه‌مبه‌رێ خودێ  ئه‌م یێن ژ ڤان تشتان هه‌مییان داینه‌ پاش، هه‌روه‌كی دبێژیت: ((مروڤێ باوه‌ردار نه‌یێ هوسایه‌ ته‌عنا بدانیت یان نفرینان بكه‌ت یان یێ خه‌به‌ر ڕه‌ش بیت، یان یێ ئاخڤتن كرێت بیت)). تیرمذی و ئبن حیببان ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: 1- كرنا دوعایان كو خودێ ڕه‌‌وشته‌كێ جوان بده‌ته‌ ته‌ و هاریكارییا ته‌ بكه‌ت ل سه‌ر وی كاری.
2- چاڤدێرییا خودێ ل سه‌ر مرۆڤی كو ئه‌وی ده‌رباره‌ی ته‌ زانین یا هه‌ی و های ژ ته ‌هه‌یه‌ و ته ‌دبینیت.
3- خێرا ڕه‌‌وشتێ جوان بینه‌ بیرا خۆ كو ئه‌و دبیته‌ ئه‌گه‌ر بۆ چوونا به‌حه‌شتێ.
4- خرابییا دویماهیكا ڕه‌وشتێ كرێت بینه‌ بیرا خۆ كو ئه‌و دبیته‌ ئه‌گه‌ره‌ك بۆ چوونا ئاگرێ جه‌هنه‌مێ.
5- ڕه‌وشتێ جوان حه‌زژێكرنا خودێ و حه‌زژێكرنا خه‌لكی ب ده‌ست مرۆڤیڤه‌ دئینیت، ڕه‌وشتێ كرێت ژی توڕه‌بوونا خودێ و توڕه‌بوونا خه‌لكی ب دویڤ خۆڕا دئینیت.
6- خواندنا ژیاننامه‌یا پێغه‌مبه‌ری  و چاڤلێكرنا وی.
7- تێكه‌لیكرنا مرۆڤێن باش و خۆ دویرئێخستن ژ مرۆڤێن خراب.
*******
- باشترین زکر ژی ئەوە یێ دل و ئەزمان ل سەر ڕێك دکەڤن و هەردووك د ئامادەبن.

ب: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  دبێژیت: ((نموونه‌یا وی كه‌سێ زكرێ خودێ دكه‌ت و یێ زكرێ خودێ نه‌كه‌ت؛ وه‌كی نموونه‌یا كه‌سێ ساخ و یێ مرییه‌)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
ئه‌ڤه‌ ژی چونكی بهایێ ژیانا مرۆڤی ل دويڤ وێ چه‌ندێ يه‌ كا ئه‌و چه‌ند زكرێ خودێ دكه‌ت.

ب: 1- خودایێ دلۆڤان ژ مرۆڤی ڕازی دكه‌ت.
2- شه‌یتانی ژ مرۆڤی دویر دكه‌ت.
3- موسلمانی ژ خرابییان دپارێزیت.
4- ب ڕێكا زكری خێر و خەلات ب ده‌ست مرۆڤیڤه‌ دهێن.

ب: «لا إله إلا الله» تیرمذی و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ئانكو: ((سوپاسی بو وی خودایی بن یێ پشتی كو ئه‌م مراندین جاره‌كا دی ئه‌م ساخكرین و زڤرینا مه‌ هه‌ر بۆ لایێ وییه‌)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ئانكو: ((سوپاسی بۆ وی خودای بیت یێ ئه‌ڤ جلكه‌ كرییه‌ به‌ر من و بێی كو من هێز و شیان هه‌بن ئه‌و كریه‌ ڕزقێ من)). ئه‌بو داوود و تیرمذی و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: دێ بێژم: «بسم الله». تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: ئانكو:((خودایێ من؛ سوپاسی بۆ ته‌ بیت، ته‌ ئه‌ڤ جلكه‌ یێ كرییه‌ به‌ر من، ئه‌ز داخوازێ ژته‌ دكه‌م تۆ خێرا وی ب ڕزقێ من بكه‌ی و ئه‌و خێرا ئه‌و بۆ هاتییه‌ چێكرن، ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم ژ خرابییا وی و ئه‌و خرابیا ئه‌و بۆ هاتییه‌ چێكرن)). ئه‌بو داوود و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ئه‌گه‌ر ته‌ جلكه‌كێ نوی ل به‌ر كه‌سه‌كی دیت، دێ دوعا بۆ كه‌ی و دێ بێژی: ئانكو: ((ل به‌ر ته‌ كه‌ڤن ببیت، و خودێ بۆ ته‌ باشتر بینیته‌ جهێ وی - مه‌به‌ست ژێ دوعا كرنه‌ بۆ وی ب ژیه‌كێ درێژ -)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: ئانكو: ((خودایێ من؛ ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم ژ شه‌یتانێن نێر و مێ)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ئانكو: ((خودایێ من؛ ئه‌ز داخوازا ژێبرنا گونه‌هان ژ ته‌ دكه‌م)). ئه‌بو داوود و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «بسم الله». ئه‌بو داوود و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ئانكو: ((ئه‌ز شه‌هده‌ییێ دده‌م كو چ خودایێن هه‌ژی په‌رستنێ نینن ژبلی خودێ، یێ ب تنێیه‌ و بێ هه‌ڤاله‌، ئه‌ز شه‌هده‌ییێ دده‌م كو موحه‌ممه‌د عه‌بدێ وی و هنارتییێ وییه))‌. موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت

ب: ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ، من خۆ هێلا ب هیڤییا خودێڤه، من چ هێز و شیان نینن بێی خودێ)). ئه‌بو داوود و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ ئه‌م هاتینه‌ د ژوورڤه‌، ب ناڤێ خودێ ئه‌م ده‌ركه‌ڤتین، مه‌ پشتا خۆ ب خودایێ خۆ گه‌رم کر، پاشی بلا سڵاڤ کەتە مالا خۆ)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: ئانكو: ((خودایێ من؛ تو ده‌رگه‌هێن دلۆڤانییا خۆ بۆ من ڤه‌كه))‌. موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت

ب: ئانكو: ((خودایێ من؛ ئه‌ز داخوازێ ژ ته‌ دكه‌م تۆ كه‌ره‌م و قه‌نجییا خۆ ب سه‌ر مندا بینییه‌ خوار)). موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت

ب: كا بانگهلدێر چ دبێژیت، ئه‌ز ژی دێ ب دویڤ ویڕا وه‌بێژم، ژبلی گۆتنا: «حي على الصلاة» و «حي على الفلاح» دێ بێژم: «لا حول ولا قوة إلا بالله». بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: دێ صه‌له‌واتان ده‌یه‌ سه‌ر پێغه‌مبه‌ری . موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت
هه‌روه‌سا دێ بێژی: ئانكو: ((خودایێ من؛ ئه‌ی خودانێ ڤێ گازییا ته‌مام، خودانێ ڤێ نڤێژا دێ هێته‌ ئه‌نجامدان، تۆ بلندترین پله‌ و پله‌یێن زێده‌تر بده‌ موحه‌ممه‌دی، تۆ وی بگه‌هینه‌ وی جهێ پيروز، ئه‌و جهێ ته‌ ژڤان پێ دایه‌ وی)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
د ناڤبه‌را بانگ و قامه‌تێدا دێ دوعایان كه‌ی، چونكی دوعایێن وی ده‌می ناهێنه‌ زڤڕاندن.

ب: 1- دێ ئایه‌تا كورسییێ خوينم. ﴿اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ﴾ [البقرة: ٢٥٥].
2- و بخوینه‌: بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ 1 اللَّهُ الصَّمَدُ 2 لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ 3 وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ 4﴾ [الإخلاص: 1-4] سێ جاران.
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ 1 مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ 2 وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ 3 وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ 4 وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ 5﴾ [الفلق: 1-5] سێ جاران
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ ﴿قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ 1 مَلِكِ النَّاسِ 2 إِلَهِ النَّاسِ 3 مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ 4 الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ 5 مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ 6﴾ [الناس: 1-6] سێ جاران.
3: «اللهم أنت ربي لا إله إلا أنت، خلقتني و أنا عبدك، و أنا على عهدك و وعدك ما استطعت، أعوذ بك من شر ما صنعت، أبوء لك بنعمتك علي، و أبوء بذنبي، فاغفر لي، فإنه لا يغفر الذنوب إلا أنت». ئانكو: ((خودایێ من؛ تو خودایێ منی، چ خودایێن هه‌ژی په‌رستنێ نینن ژبلی ته‌، ته‌ ئه‌ز یێ چێكریم و ئه‌ز عه‌بدێ ته‌مه‌ و هندی ئه‌ز بشێم ئه‌ز یێ ل سه‌ر سۆز و ژڤانێن ته‌، ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم ژ خرابییا كارێن خۆ، ئه‌ز دانپێدانێ ب نیعمه‌تێن ته‌ دكه‌م ل سه‌ر خۆ و ئه‌ز دانپێدانێ ب گونه‌ها خۆ دكه‌م، ڤێجا تۆ گونه‌ها من ژێببه‌، چونكی ژبلی ته‌ كه‌س نینه‌ گونه‌هان ژێ ببه‌ت)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: «باسمك اللهم أموت وأحيا» ئانكو: ((خودایێ من؛ ب ناڤێ ته‌ ئه‌ز دێ مرم و ساخبم)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «بسم الله». ئه‌گه‌ر ته‌ ژبیركر ل ده‌ستپێكێ ناڤێ خودێ بینی، هنگی گاڤا بیرا ته‌ هات، تۆ بێژه‌: «بسم الله في أوله وآخره» ئه‌بو داوود و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «الحمد لله الذي أطعمني هذا، ورزقنيه، من غير حول مني ولا قوة». ئانكو: ((سوپاسی بۆ وی خودای بن یێ ئه‌ڤ خوارنه‌ دایه‌ من و كریه‌ ڕزقێ من، بێی كو من چ هێز و شیان تێدا هه‌بن)). ئه‌بو داوود و ئبن ماجه و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «اللـهم بـارك لهـم فيما رزقتهـم، واغـفر لهم وارحمهم». ئانكو: ((خودایێ من؛ تو به‌ره‌كه‌تێ بۆ وان بهاڤێژه‌ وی ڕزقێ ته‌ دایه‌ وان و گونه‌هێن وان ژێ ببه‌ و دلۆڤانییێ ب وان ببه))‌. موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت

ب: «الحمد لله». بلا برایێ وی یان هه‌ڤالێ وی ژی بێژیتێ: ((يرحمك الله)). ئانكو: ((خودێ دلۆڤانییێ ب ته‌ ببه‌ت)). ئه‌گه‌ر یێ به‌رامبه‌ر وه‌گۆتێ، بلا ئه‌و ژی ببێژیت: ((يهديكم الله ويصلح بالكم)). ئانكو: ((خودێ هه‌وه‌ ڕاسته‌ ڕێ بكه‌ت و دلێ هه‌وه‌ خۆش بكه‌ت)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: «سبحانك اللهم وبحمدك، أشهد أن لا إله إلا أنت، أستغفرك وأتوب إليك». ئانكو: ((خودایێ من؛ دویراتی ژ هه‌می كێماسییان بۆ ته‌ بیت و ئه‌ز سوپاسییا ته‌ دكه‌م، ئه‌ز شه‌هده‌ییێ دده‌م كو چ خودایێن هه‌ژی په‌رستنێ نینن ژبلی ته‌، ئه‌ز داخوازا ژێبرنا گونه‌هان ژته‌ دكه‌م و ته‌وبه ‌دكه‌م و دزڤڕمه‌‌ لایێ ته‌)). ئه‌بو داوود و تیرمذی و هنده‌كێن دى ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «بسم الله، والحمد لله ﴿سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ 13 وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ 14﴾ [الزخرف: 13-14]، الحمد لله، الحمد لله، الحمد لله، الله أكبر، الله أكبر، الله أكبر، سبحانك اللهم إني ظلمت نفسي فاغفر لي؛ فإنه لا يغفر الذنوب إلا أنت»
ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ، سوپاسی بۆ خودێ بن، ((دویراتی ژ هه‌می كێماسییان بۆ وی بیت یێ ئه‌ڤه‌ بۆ مه‌ سه‌رچه‌مییایی لێ كری و مه‌ شیانێن وێ نه‌بوون، ئه‌م هه‌ر دێ زڤرینه‌ لایێ خودایێ خۆ))، سوپاسی بۆ خودێ بن، سوپاسی بۆ خودێ بن، سوپاسی بۆ خودێ بن، خودێ ژ هه‌می تشتان مه‌زنتره، خودێ ژ هه‌می تشتان مه‌زنتره، خودێ ژ هه‌می تشتان مه‌زنتره‌، خودایێ من؛ دویراتی ژ هه‌می كێماسییان بۆ ته‌ بیت، ب ڕاستی من زۆڕداری یا ل نه‌فسا خۆ كری، تۆ گونه‌هێن من ژێببه‌؛ چونكی ژبلی ته‌ كه‌س گونه‌هان ژێ نابه‌ت)). ئه‌بو داوود و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «الله أكبر، الله أكبر، الله أكبر ﴿سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ 13 وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ 14﴾ [الزخرف: 13-14]، اللهم إنا نسألك في سفرنا هذا البر والتقوى ومن العمل ما ترضى، اللهم هون علينا سفرنا هذا، واطو عنا بعده، اللهم أنت الصاحب في السفر، والخليفة في الأهل، اللهم إني أعوذ بك من وعثاء السفر، وكآبة المنظر، وسوء المنقلب، في المال والأهل».
ئانكو: ((ب ناڤێ خودێ، ب ناڤێ خودێ، ب ناڤێ خودێ ((دویراتی ژ هه‌می كێماسییان بۆ وی بیت یێ ئه‌ڤه‌ بۆ مه‌ سه‌رچه‌مییایی لێ كری و مه‌ شیانێن وێ نه‌بوون، ئه‌م هه‌ر دێ زڤرینه‌ لایێ خودایێ خۆ))، خودایێ من؛ ئه‌م داخوازێ ژ ته‌ دكه‌ین تۆ د ڤێ گه‌شتێدا باشییێ و ته‌قوایێ ب ڕزقێ مه ‌بكه‌ی و وان كار و كریاران ب ڕزقێ مه ‌بكه‌ی یێن تۆ ژێ ڕازی، یا خودێ تۆ ڤێ گه‌شتا مه‌ ل سه‌ر مه‌ سڤك بكه‌ی، دویراتییا وێ بۆ مه‌ لێك بپێچی، خودایێ من؛ تۆ هه‌ڤالی د گه‌شتێدا، تۆ چاڤدێری ل سه‌ر مالا مه‌، خودایێ من؛ ئه‌ز خۆ ب ته‌ دپارێزم ژ زه‌حمه‌تییا گه‌شتێ و دیمه‌نێن دلئێش، و كو بزڤڕم و گوهۆڕینێن نه‌خۆش د مال و كه‌س و كارێن مندا ڕویدابن)).
ئه‌گه‌ر ژ گه‌شتا خۆ زڤڕی ژی، دێ ئه‌ڤا به‌ری نوكه‌ بێژیت و دێ ڤێ ل سه‌ر زێده ‌كه‌ت: «آيبون، تائبون، عابدون، لربنا حامدون». ئانكو: ((ئه‌م زڤڕین، ئه‌م ته‌وبه‌كارین، ئه‌م عیباده‌تكه‌رین، ئه‌م سوپاسییا خودایێ خۆ دكه‌ین)). موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت

ب: «أستودعكم الله الذي لا تضيع ودائعه». ئانكو: ((ئه‌ز هه‌وه‌ ئه‌مانه‌تی خودێ دكه‌م، ئه‌وێ چ جاران ئه‌مانه‌ت ل ده‌ڤ وی به‌رزه‌ نابن)). ئیمام ئه‌حمه‌د و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

«أستودع الله دينك، وأمانتك، وخواتيم عملك». ئانكو: ((ئه‌ز دینێ ته‌ و مالا ته‌ و دویماهیكا كارێ ته‌ دكه‌مه‌ ئه‌مانه‌تی خودێ)). ئیمام ئه‌حمه‌د و تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك، وله الحمد، يحيي ويميت، وهو حي لا يموت، بيده الخير، وهو على كل شيء قدير». ئانكو: ((چ خودایێن هه‌ژی په‌رستنێ نینن ژبلی خودێ، یێ ب تنێیه‌ و بێ هه‌ڤاله‌, مولك و ده‌ستهه‌لات هه‌می یێ وییه‌، سوپاسی هه‌ر بۆ وی دهێته‌كرن، ئه‌وه‌ چێكریان ساخ دكه‌تن و دمرینیــت و ئه‌و به‌رده‌وام یێ ساخه‌ و نامریت، خێر هه‌می یا د ده‌ستێ ویدا، ئه‌و ل سه‌ر هه‌می تشتان یێ ب شیانه))‌. تیرمذی و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «أعوذ بالله من الشيطان الرجيم». ئانكو: ((ئه‌ز خۆ ب خودێ دپارێزم ژ وی شه‌یتانێ ژ دلۆڤانییا خودێ هاتییه‌ دویرئێخستن)). بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن.

ب: «جزاك الله خيرا». ئانكو: ((خودێ خێرێ بكه‌ته‌ خه‌لاتێ ته))‌. تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: «بسم الله». ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: «الحمد لله الذي بنعمته تتم الصالحات». ئانكو: ((سوپاسی بۆ وی خودایی بن یێ كو ب نیعه‌مه‌تێن وی كارێن باش ته‌مام دبن)). حاكم و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «الحمد لله على كل حال». ئانكو: ((هه‌ر چا‌وا بیت ئه‌ز سوپاسیا خودێ دكه‌م)). صحيح الجامع.

ب: موسلمان دێ بێژیت: «السلام علیكم و رحمة الله و بركاته». برایێ وی دێ به‌رسڤا وی ده‌ت و بێژیت: «و علیكم السلام و رحمة الله و بركاته». تیرمذی و ئه‌بو داوود و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «اللهم صيبا نافعا». ئانكو: ((خودایێ من؛ بارانه‌كا ب مفابیت)). بۆخاری ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: «مطرنا بفضل الله ورحمته». ئانكو: ((ب قه‌نجی و دلۆڤانییا خودێ باران بۆ مه‌ باری)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «اللهم إني أسألك خيرها و أعوذ بك من شرها» ئانكو: ((خودایێ من؛ ئه‌ز داخوازا خێرا وی ژ ته‌ دكه‌م و خۆ ب ته‌ دپارێزم ژ خرابییا وی)). ئه‌بو داوود و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: «سبحان الذي يسبح الرعد بحمده والملائكة من خيفته». ئانكو: ((دویراتی ژ هه‌می كێماسییان بۆ وی بن یێ برویسی وی ژ هه‌می كێماسیییان پاقژ ڕادگرن و سوپاسییا وی دكه‌ن و مه‌لائیكه‌ت ژی ژ ترسێن وی ڤێ چه‌ندێ دكه‌ن)). موطأ مالك.

ب: «الحمد لله الذي عافاني مما ابتلاك به، و فضلني على كثير ممن خلق تفضيلا». ئانكو: ((سوپاسی بۆ وی خودایی بن یێ ئه‌ز ساخله‌م كریم ژ وێ یا تۆ پێ تاقیكری و ئه‌ز گه‌له‌ك باشتر لێ كریم ژ گه‌له‌ك چێكریێن خۆ)). تیرمذی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.

ب: د فه‌رمووده‌یێدا یا هاتی: ((ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ تشته‌ك ل ده‌ڤ برایه‌كێ خۆ یان ل ده‌ڤ خۆ یان د مالێ خۆ دا دیت كو گه‌له‌ك كه‌یفا وی پێ هات؛ هنگی (بلا دوعایێن به‌ره‌كه‌تێ بۆ بكه‌ت). چونكی كارتێكرنا چاڤی تشته‌كێ حه‌قه‌ و راستییه‌. ئیمام ئه‌حمه‌د و ئبن ماجه و هنده‌كێن دی ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.

ب: ((اللهم صل على محمد و على آل محمد كما صليت على إبراهيم و على آل إبراهيم إنك حميد مجيد. اللهم بارك على محمد و على آل محمد كما باركت على إبراهيم و على آل إبراهيم إنك حميد مجيد)). ئانكو: ((خودایێ من؛ تۆ ب باشی به‌حسێ موحه‌ممه‌دی و بنه‌مالا موحه‌ممه‌دی بكه‌، كا چاوا ته‌ ب باشی به‌حسێ ئیبراهیمی و بنه‌مالا ئیبراهیمی كری، و به‌ره‌كه‌تێ بڕێژه‌ سه‌ر موحه‌ممه‌دی و بنه‌مالا موحه‌ممه‌دی، كا چاوا ته‌ به‌ره‌كه‌ت داڕێتییه‌ سه‌ر ئیبراهیمی و بنه‌مالا ئیبراهیمی، هندیكه‌ تۆیی؛ گه‌له‌ك سوپاسییا ته‌ دهێته‌كرن و تۆ مه‌زن دهێیه‌ دانان)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
*******

ب: 1- واجب.
2- سوننه‌ت.
3- حه‌رام.
4- مه‌كروھ.
5- حه‌لال.

ب: 1- واجب: ئه‌و تشته‌ یێ پێدڤییه‌ ل سه‌ر ته‌ بكه‌ی، وه‌كی هه‌ر پێنج نڤێژان، ڕۆژیێن ڕه‌مه‌زانێ، باشییا د گه‌ل دا‌یك و بابان.
حوكمێ واجبی: ئه‌گه‌ر تۆ بكه‌ی دێ خودان خێر بی، ئه‌گه‌ر نه‌كه‌ی دێ هێیه‌ سزادان.
2- سوننه‌ت: ئه‌و تشته‌ یێ واجب نینه‌ ل سه‌ر ته‌ تۆ بكه‌ی، وه‌كی سوننه‌تێن ڕه‌واتب، شه‌ڤنڤێژان، دانا خوارنێ و سڵاڤكرنێ، ئێك ژ ناڤێن وێ (مه‌ندوب)ـه‌ ژی‌.
- حوكمێ سوننه‌تێ: ئه‌گه‌ر تۆ بكه‌ی دێ خودان خێر بی، ئه‌گه‌ر نه‌كه‌ی چ سزا بۆ ته‌ نابیت.
تێبینیه‌كا گرنگ:
پێدڤییه‌ ده‌مێ مرۆڤێ موسلمان گوهـ لێ دبیت كو فلان تشت سوننه‌ته‌، له‌زێ بكه‌ت و هه‌ر زوی وێ سوننه‌تێ ئه‌نجام بده‌ت و چاڤ ل پێغه‌مبه‌ری  بكه‌ت.
3. حه‌رام: ئه‌و تشته‌ یێ هێلانا وی یا پێدڤییه‌، وه‌كی ڤه‌خوارنا عه‌ره‌قێ و خرابییا د گه‌ل دایك و بابان و بڕینا به‌ندكێ مرۆڤایینییێ.
- ئه‌و كه‌سێ تشتێ حه‌رام دهێلیت دێ خۆدان خێر بیت و ئه‌و كه‌سێ ئه‌نجام دده‌ت دێ هێته‌ سزادان.
4. مه‌كروھ: هێلانا وی نه‌ تشته‌كێ فه‌ر و پێدڤییه‌، وه‌كی دان و وه‌رگرتنێ ب ده‌ستێ چه‌پێ، هلدانا جلكی د نڤێژێدا.
- ئه‌و كه‌سێ تشتێ مه‌كروھ دهێلیت دێ خۆدان خێر بیت و ئه‌و كه‌سێ ئه‌نجام دده‌ت ناهێته‌ سزادان.
5- موباح: ئه‌و تشته‌ یێ هێلان و كرنا وی وه‌كی ئێك بیت و خۆدان یێ ب كه‌یفا خۆ بیت، وه‌كی خوارنا سێڤێ و ڤه‌خوارنا چایێ، و دهێته‌ ناڤكرن بـ: دروست و حه‌لال.
- ئه‌و كه‌سێ تشتێ موباح دهێلیت خۆدان خێر نابیت و ئه‌و كه‌سێ ئه‌نجام دده‌ت ناهێته‌ سزادان.

ب: بنیات د هه‌می كڕین و فرۆتن و بازاراندا ئه‌ڤه‌یه‌ كو ئه‌و د حه‌لالن، ژبلی هنده‌ك جۆرێن كو خودێ حه‌رام كرین.
خودێ گۆت: ئانكو: ))خودێ كڕین و فرۆتن یا حه‌لال كری و ڕیبا یا حه‌رام كری)). [البقرة: ٢٧٥].

ب: 1- كرنا غشێ: ڤه‌شارتنا وان كێماسییێن د متایی ژیدا هه‌ین هه‌ر ژ غشێیه‌.
ژ ئه‌بو هوره‌یره‌ی (خودێ ژ وی ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌، پێغه‌مبه‌رێ خودێ  د به‌ر فەردەکێ خوارنێڕا بوری و ده‌ستێ خۆ كره‌ د ناڤدا، ئینا ده‌ستێ وی ته‌ڕ بوو، ڤێجا گۆت: ((خودانێ خوارنێ؛ ئه‌ڤه‌ چيیه‌؟)) گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئه‌و باران یا لێ هاتی، ژبه‌ر هندێ یێ ته‌ڕ بووی، پێغه‌مبه‌ری  گۆت: ((باشه‌ پا بۆچی ته‌ ئه‌وێ ته‌ڕ نه‌ددانا ب سه‌رڤه‌ دا خه‌لك ژی ببینن؟ هه‌ر كه‌سه‌كێ غشێ بكه‌ت ئه‌و نه‌ ژ منه‌)). موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت
2- خوارنا ڕیبایێ: و ئه‌گه‌ر ئه‌ز هزاره‌كێ ب ده‌ین ژ مرۆڤه‌كی وه‌ربگرم ب مه‌رجه‌كی ده‌مێ ئه‌ز بۆ وی دزڤڕینم دوو هزاران بۆ بزڤڕینم؛ ئه‌ڤا هه‌نێ ژی ژ ڕیبایێیه‌.
ئه‌و زێدەهی ڕیبایه‌ و یا حه‌رامه‌. خودێ گۆت: ئانكو: ))خودێ كڕین و فرۆتن یا حه‌لال كری و ڕیبا یا حه‌رام كری)). [البقرة: ٢٧٥].
3- به‌رزه‌یی و نه‌زانین: بۆ نموونه‌ ئێك بێژیته‌ ته:‌ من ئه‌و شیرێ د گوهانێ ڤی په‌زیدا هه‌ی فرۆته ‌ته‌، یان من ئه‌و ماسییا د ئاڤێدا فرۆته‌ ته‌ و هێشتا وی ئه‌و نه‌گرتییه.‌
د فه‌رمووده‌یێدا یا هاتی: ((پێغه‌مبه‌رێ خودێ  ئه‌م یێن ژ هندێ داینه‌ پاش كو وێ كڕین و فرۆتنا به‌رزه‌یی و نه‌زانین تێدا هه‌بیت ئه‌نجام بده‌ین)). .موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت

ب: 1- نیعمه‌تا ئیسلامێ و كو تۆ نه‌ ژ مرۆڤێن كافری.
2- نیعمه‌تا سوننه‌تێ و كو تۆ نه‌ ژ مرۆڤێن بیدعه‌چیی.
3- نیعمه‌تا ساخله‌می و له‌شساخییێ، ژ چاڤ و گوهان و ب ڕێڤه‌چوونێ و ژبلی وان ژی.
4- نیعمه‌تا خوارن و ڤه‌خوارنێ و جلكان.
نیعمه‌تێن خودێ ل سه‌ر مه ‌گه‌له‌كن و ناهێنه‌ هژمارتن.
خودێ گۆت: ئانكو: ((و ئه‌گه‌ر هوين لێ بگه‌ڕيێن قه‌نجییێن خودێ ل سه‌ر خۆ بهژمێرن هوين نه‌شێن وان بهژمێرن؛ هندى هند ئه‌و گه‌له‌كن. هندى خودێیه‌ باش گونه‌ھ ژێبەره‌ بۆ هه‌وه‌ و ئه‌و ب هه‌وه‌ يێ دلۆڤانكاره‌؛ چونكى ئه‌و ل ته‌خسيرییا هه‌وه‌ د شوكرا ویدا ل هه‌وه‌ ناگریت و ژ به‌ر كێماسییا هه‌وه‌ د ڤێ چه‌ندێدا ئه‌و وان قه‌نجییان ژ هه‌وه‌ نابڕیت و له‌زێ د جزادانا هه‌وه‌ دا ناكه‌ت)). [النحل: ١٨].

ب: تشتێ پێدڤی ئه‌ڤه‌یه‌: سوپاسییا وان بهێته‌ كرن، ئه‌و ژی دێ ب ڤێ چه‌ندێ بیت په‌سنێن خودێ بكه‌ی و ب ئه‌زمانی سوپاسییا وی بكه‌ی و قه‌نجی به‌س یا وی ب تنێیه‌ و تۆ ڤان نیعمه‌تان د وان تشتاندا بكاربینی یێن ئه‌و پێ ڕازی، نه‌كو د بێ ئه‌مرییا ویدا.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((ڤێجا هوين ب كرنا عيباده‌تى من ل بيرا خۆ بينن ئه‌ز ب لێبۆرينێ و قه‌نجییا خۆ دێ هه‌وه‌ ل بيرا خۆ ئينم، و ب گۆتن و كريار شوكرا من ب تنێ بكه‌ن و قه‌نجییا من ل هه‌وه‌ كرى ژ بيرا خۆ نه‌به‌ن)). [البقرة: ١٥٢].

ب: جه‌ژنا ڕه‌مه‌زانێ و جه‌ژنا قوربانێ. هه‌روه‌كی د فه‌رمووده‌یا ئه‌نه‌سیدا هاتی كو گۆتییه‌: پێغه‌مبه‌رێ خودێ  هاته‌ مه‌دینێ و وان دوو ڕۆژ هه‌بوون یاری تێدا دكرن، گۆت: ((ئه‌ڤ هه‌ردوو ڕۆژه‌ چ ڕۆژن؟)) گۆتن: د سه‌رده‌مێ نه‌زانینێدا مه‌ یاری تێدا دكرن، پێغه‌مبه‌رێ خودێ  گۆت: ((هندیكه‌ خودێیه؛ وی‌ دوو ڕۆژێن باشتر ژ وان بۆ هه‌وه‌ داناینه‌ جهێ وان، ڕۆژا جه‌ژنا قوربانێ و ڕۆژا جه‌ژنا ڕه‌‌مه‌زانێ)). ئه‌بو داوود ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزیت.
ژبلی ڤان هه‌ردوو جه‌ژنان؛ هه‌ر جه‌ژنه‌كا دی یا هه‌بیت بیدعه‌یه‌ كاره‌كێ حه‌رامه‌.

ب: هه‌یڤا ڕه‌مه‌زانێیه‌.

ب: ڕۆژا ئه‌ینییێیه‌.

ب:‌ ڕۆژا جه‌ژنا قوربانێ، و هاتییه‌ گۆتن: ڕۆژا عه‌ره‌فاتێیه‌.

ب: شه‌ڤا ب بهایه‌ (لیلة القدر).

ب: پێدڤییه‌ تۆ چاڤێن خۆ ژ به‌رێخودانا حه‌رام بگری، خودێ گۆت: ئانكو: ((تۆ - ئه‌ی پێغه‌مبه‌ر - بێژه‌ باوه‌رداران بلا چاڤێن خۆ ژ حه‌رامی بگرن)). [النور: ٣٠].

ب: 1- ئه‌و نه‌فسا گه‌له‌ك فه‌رمانا مرۆڤی ب خرابییێ دكه‌ت: ئه‌ڤه ‌ژی ده‌مێ مرۆڤ ل دویڤ وێ چه‌ندێ بچیت یا نه‌فسا مرۆڤی به‌رێ مرۆڤی دده‌تێ د سه‌رپێچییا فه‌رمانا خودێدا، خودێ گۆت: ئانكو: ((بێگومان نه‌فس گه‌له‌ك فه‌رمانا مرۆڤی ب خرابییێ دكه‌ت، ئه‌و تێ نه‌بیت یێ خودێ دلۆڤانی پێ بری، بێگومان خودایێ من گه‌له‌ك گونه‌هێن عه‌بدێن خۆ ژێ دبه‌ت و گه‌له‌ك دلۆڤانییێ ب وان دبه‌ت)). [يوسف: ٥٣].
2- شه‌یتان: ئه‌و دوژمنێ كوڕێ ئاده‌مییه‌ و ئارمانجا وی ئه‌وه‌ مرۆڤی ب سه‌ردا ببه‌ت و د خرابییێدا وه‌سواسێ بۆ دروست بكه‌ت و وی ببه‌ته‌ جه‌هنه‌مێ. خودێ گۆت: ئانكو: ((هوین ل دویڤ پێنگاڤێن شه‌یتانی نه‌چن، چونكی بێگومان ئه‌و بۆ هه‌وه‌ دوژمنه‌كێ دیار و ئاشكه‌رایه))‌. [البقرة: ١٦٨].
3. هەڤالێن خراب: ئەوێن مرۆڤی ل سەر کرنا خرابییێ هانددەن و بەرێ مرۆڤی ژ ڕێکا ڕاست و باشییێ ددەنە پاش. خودایێ مه‌زن كه‌ره‌م كرییه‌ و گۆتییه‌: ئانكو: ((ئه‌وێن د دونيايێدا هه‌ڤالينییا ئێكودوو ل سه‌ر گونه‌هێ كرى ڕۆژا قيامه‌تێ هنده‌ك ژ وان خۆ ژ هنده‌كان به‌رى دكه‌ن، به‌لێ ئه‌وێن ته‌قوايێ ئه‌و گه‌هاندينه‌ ئێك، هه‌ڤالينییا وان ل دونيايێ و ئاخره‌تێ دێ يا به‌رده‌وام بیت)). [الزخرف: 67].

ب: ته‌وبه‌: زڤرینه‌ ژ سه‌رپێچییا فه‌رمانا خودێ بۆ جێبه‌جێكرنا فه‌رمانێن وی. خودێ گۆت: ئانكو: ((بێگومان ئه‌ز گه‌له‌ك گونه‌هێن وان عه‌بدێن خۆ ژێ دبه‌م یێن ته‌وبه‌ دكه‌ن و باوه‌رییێ دئینن و كارێن باش دكه‌ن و پاشی ل سه‌ر وێ ڕێكێ به‌رده‌وام دبن)). [طه: ٨٢].

ب: 1- ده‌ستبه‌ردان ژ گونه‌هێ.
2- په‌شیمانی ل سه‌ر وێ چه‌ندا بوری.
3- بڕیاردان كو جاره‌كا دی نه‌زڤڕیته‌ وێ گونه‌هێڤه‌.
٤. زڤڕاندنا مافان بۆ خۆدان مافان و زڤڕاندنا ئەو تشتێن ب زۆڕی ژ هندەکان هاتینە وەرگرتن بۆ خۆدانێن وان.
خودێ دبێژیت: ئانكو: ((و ئه‌وێن ئه‌گه‌ر گونه‌هه‌كا مه‌زن كر يان ب كرنا گونه‌هه‌كا كێمتر زۆڕدارى ل خۆ كر، بيرا خۆ ل سۆز و گه‌فا خودێ ئيناڤه‌ ڤێجا ل خودايێ خۆ زڤڕين و ته‌وبه‌كرن، و داخوازا ژێبرنا گونه‌هان بۆ خۆ ژێ كر، ئه‌و باش دزانن كو ب تنێ خودێیه گونه‌هان ژێ دبه‌ت، له‌و ئه‌و ل سه‌ر گونه‌هێ نامينن، ئه‌و دزانن كو ئه‌گه‌ر وان ته‌وبه‌كر خودێ ته‌وبا وان دێ قه‌بويل كه‌ت)). [آل عمران: ١٣٥].

ب: ڕامانا وێ ئه‌ڤه‌یه‌ ئانكو تۆ یێ داخوازیێ ژ خودێ دكه‌ی كو د ناڤ مه‌لائیكه‌تاندا ب باشی په‌سنێن پێغه‌مبه‌رێ خۆ  بكه‌ت.

ب: ئانكو: دویر دانان و بلند ڕاگرتنا خودێ ژ هه‌می كێم و كاسیان.

ب: دانا په‌سنان ل سه‌ر خودێ و سالۆخه‌تكرنا وی ب هه‌می سالۆخه‌تێن ته‌مام.

ب: ئانكو خودێ ژ هه‌می تشتان مه‌زنتر‌ و ب ده‌ستهه‌لاتتره‌.

ب: ئانكو: مرۆڤ نه‌شێت ژ چ كاودانان ده‌رباز ببیته‌ چ كاودانێن دی و وی چ هێز ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ ژی نینه‌ بێی خودێ.

ب: ئانكو: داخوازكرنا ژ خودێ كو گونه‌هێن مرۆڤی ژێ ببه‌ت و كێماسیێن مرۆڤی ب ڤه‌شێریت.

ب: به‌رهه‌مێ خۆشاڕه‌زاكرنا د دینیدا ئه‌ڤه‌یه‌ دێ گۆتن و كریار و بیروباوه‌رێن مرۆڤی دروست بن، به‌رهه‌مێ ڤێ ژی به‌خته‌وه‌رییا دونیا و ئاخره‌تێیه‌.
- د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌ كو ژ موعاویه‌یێ كوڕێ ئه‌بو سوفیانی (خودێ ژ هه‌ردووكان ڕازی بیت) دهێته‌ ڤه‌گوهاستن كو گۆتییه‌: پێغه‌مبه‌رێ خودێ گۆت: ئانكو: ((هه‌ر كه‌سێ خودێ خێر و باشی بۆ بڤێت؛ دێ وی د دینیدا شاڕه‌زا كه‌ت)). بۆخاری و موسلم ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.
یفقهه: ئانكو دێ كه‌ته‌ كه‌سه‌كێ زانا ب ئه‌حكامێن شه‌رعی.

ب: - پێدڤییە لەش هەمی پەچنتبیت.
- نابیت جلکێ جوانی و خەملاندنێ بیت.
- نابیت جلکەکێ تەنك بیت.
- پێدڤییە یێ فرەهــ بیت و یێ تەنگ نەبیت.
- نابیت بێهنخۆشی لێ هاتبنە کرن.
- نابیت وەکی جلکێ زەلامی بیت.
- نابیت وەکی جلکێ ژنێن کافر و فاسق بیت.
خودێ گۆت: ئانكو: (( ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر تۆ بێژه‌ ژنێن خۆ و كچێن خۆ و ژنێن خودان باوه‌ران: بلا ئه‌و پێچێن خۆ ب سه‌ر سه‌رێ خۆ و دێمێ خۆدا به‌رده‌ن؛ دا سه‌ر و دێم و به‌رسنگێن خۆ ڤه‌شێرن؛ چونكى ئه‌ڤ چه‌نده‌ نێزيكتره‌ كو ئه‌و ب ستاره‌يیێ بهێنه‌ نیاسين، ودا ئه‌و به‌رهنگارى چ نه‌خۆشى و ئێشانان نه‌بن. خودێ گونه‌هـ ژێبەرێ دلۆڤانكار بوويه‌ كو وى گونه‌هێن بۆرى بۆ هه‌وه‌ ژێ برين، و ب دياركرنا حه‌لالی و حه‌رامى دلۆڤانى ب هه‌وه‌ برى)). [الأحزاب: ٥٩].
ڕامانا ئایەتێ: ئەی پێغەمبەر، تۆ بێژە هەڤژینێن خۆ و کچێن خۆ و هەمی ژنێن باوەرداران، بلا ئەو جلک و لحافەیێن خۆ ب سەر سەر و ڕویێ خۆدا بەردەن دا کو ڕویێ خۆ و سنگ و سەرێ خۆ پێ ب ڤەشێرن و ستارە بکەن، ئەڤا هەنێ نێزیکتر و باشترە بۆ وان کو ب خۆستارەکرن و خۆپاراستنێ بهێنە جۆداکرن، دا کو ڕویبڕوی چ تشتێن نەخۆش یان ئێشاندنان نەبن، و هندی خودێیە، ئەو گونەهــ ژێبەرێ دلۆڤانە د گەل هەوە، وی گونەهێن هەوە یێن کەڤن ژێبرن و دلۆڤانی ب هەوە بر دەمێ حەلال و حەرامێن خۆ بۆ هەوە ڕوهن کرین.

ب: تەقوا کرنا عیبادەتان و هێلانا گونەهایە.
خودێ گۆت: ئانكو: (( و ژ خودێ بترسن و ته‌عدايییێ د جزادانێدا نه‌كه‌‌ن، و بزانن هندى خودێیه‌ د گه‌ل ته‌قوادارانه‌)). [البقرة: ١٩٤].

ب: کارکرنە ب ئیسلامێ و هێلانا گونەهایە.
خودێ گۆت: ئانكو: ((ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى و دويكه‌ڤتنا پێغه‌مبه‌رى كرى، ئه‌گه‌ر هوين ب كرنا جيهادێ و ب كارئينانا قورئانێ دينێ خودێ ب سه‌ربئێخن خودێ دێ هه‌وه‌ ب سه‌ر نه‌ياران ئێخیت، و دێ پییێن هه‌وه‌ موكوم كه‌ت)). [محمد: ٧].
هه‌روه‌سا خودێ دبێژیت: ئانكو: ((هندى خودێیه‌ وێ قه‌نجییێ يا وى د گه‌ل ملله‌ته‌كى كرى ناگوهۆڕیت هه‌تا ئه‌و وێ فه‌رمانێ نه‌گوهۆڕن يا ل وان هاتییه‌ كرن)). [الرعد: ١١].

ب: دوعا ژ مەزنترین عیبادەت و خۆنێزیککرنايه‌ ل خودێ.
خودێ گۆت: ئانكو: ((و خودايێ هه‌وه‌ - گه‌لی عيباده‌تكه‌ران - گۆت: هوين دوعايان ژ من ب تنێ بكه‌ن و عيباده‌تێ من بكه‌ن ئه‌ز دێ د به‌رسڤا هه‌وه‌ هێم، هندى ئه‌ون يێن خۆ ژ باوه‌رى ئينانا ب په‌رستنا من ب تنێ مه‌زنتر لێ دكه‌ن، ئه‌و ب ڕه‌زيلی و شه‌رمزاریڤه‌ دێ چنه‌ جه‌هنه‌مێ)). [غافر: ٦٠].
- پێغه‌مبه‌ری ژی گۆتییه‌: ئانکو: ((دوعا عیبادەت ب خۆیە)). ئه‌بو داوود و تیرمذی و ئبن ماجه ڤێ فه‌رمووده‌یێ ڤه‌دگوهێزن.