नेपाली

उत्तर: मेरो रब (पालनकर्ता) अल्लाह हुनुहुन्छ, जसले मलाई र सम्पूर्ण संसारलाई आफ्नो कृपाले पालन-पोषण गर्नुभएको छ। उहाँ नै मेरो उपास्य (पूज्य) हुनुहुन्छ र उहाँ बाहेक मेरो कुनै उपास्य छैन। उहाँ नै सृष्टिकर्ता, मालिक, पालनकर्ता र यस ब्रह्माण्डमा भएका सबै कुराहरूका व्यवस्थापक हुनुहुन्छ।
यसको प्रमाण: अल्लाहको यो भनाइ हो: {सम्पूर्ण प्रशंसाहरू अल्लाहका लागि हुन्, जो समस्त संसारका पालनकर्ता हुनुहुन्छ।} [सूरह अल-फातिहा: २]

उत्तर: मेरो धर्म इस्लाम हो र यसको अर्थ हो: अल्लाहको एकत्व (तौहीद) स्वीकार गर्दै उहाँप्रति समर्पित हुनु, उपासनाद्वारा उहाँको आज्ञा पालन गर्नु तथा शिर्क (अल्लाहसँग साझेदारी) र यसका मान्नेहरूबाट अलग रहनु।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {निस्सन्देह अल्लाहको नजरमा धर्म इस्लाम नै हो।} [आले इमरान: १९]

उत्तर: मेरो नबी मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) हुनुहुन्छ।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {मुहम्मद अल्लाहका रसूल (सन्देशवाहक) हुनुहुन्छ।} [सूरह अल-फत्ह:२९]

उत्तर: तौहीदको कलिमा "लाइलाह इल्लल्लाह" हो र यसको अर्थ हो: "अल्लाह बाहेक कोही वास्तविक उपास्य छैन।"
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {जानीराख, अल्लाहबाहेक कोही पूज्य छैन।} [मुहम्मद: १९]
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {किनभने अल्लाह नै सत्य हुनुहुन्छ र उहाँ बाहेक जसलाई उनीहरूले पुकार्छन् ती सबै असत्य हुन्। निश्चय नै अल्लाह उच्चतम र महान हुनुहुन्छ।} [अल-हज: ६२]

उत्तर: अल्लाह आकाशमा अर्श (सिंहासन) माथि हुनुहुन्छ, सबै सृष्टिहरूभन्दा माथि। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {रहमान (अल्लाह) अर्श (सिंहासन) मा उच्च हुनुहुन्छ।} [ताहा: ५]
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {उहाँ आफ्ना भक्तहरूमाथि पूर्ण प्रभुत्व राख्नुहुन्छ छ र उहाँ अत्यन्त बुद्धिमान र सर्वज्ञ हुनुहुन्छ।} [अनआम्: १८]

उत्तर: यसको अर्थ हो: अल्लाहले उहाँलाई सारा जगतलाई शुभसूचना र चेतावनी दिने व्यक्तिको रूपमा पठाउनुभयो।
- यसको अभिलाषा:
१. उहाँले आदेश गर्नुभएको कुरामा उहाँको आज्ञापालन गर्नु।
२. उहाँले बताउनुभएको कुरामा विश्वास गर्नु।
३. उहाँको अवज्ञा नगर्नु।
४. उहाँले तोक्नुभएको तरिकाअनुसार मात्र अल्लाहको उपासना गर्नु, जुन सुन्नतको पालना गरेर र बिदअतलाई त्यागेर हुन्छ।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {जसले रसूलको आज्ञा पालन गर्छ, वास्तवमा उसले अल्लाहको आज्ञा पालन गर्छ।} [अन-निसा: ८०]
अल्लाहले भन्नुभएको छ: {उहाँ (नबी) आफ्नो इच्छाले बोल्नुहुन्न।} {बरु यो त केवल वह़ी (प्रकाशना) हो, जुन उहाँलाई पठाइन्छ।} [नज्मः ३-४]
अल्लाहले भन्नुभएको छः {निश्चय नै, जसले अल्लाह र अन्तिम दिनको आशा राख्छ तथा अल्लाहलाई धेरै सम्झन्छ, उसको लागि अल्लाहका रसूलमा उत्कृष्ट नमूना (आदर्श) छ।} [अल-अह्जाब: २१]

उत्तर: उहाँले हामीलाई केवल आफ्नो उपासना गर्नका लागि सृष्टि गर्नुभयो, उहाँको कुनै साझेदार छैन। उहाँले हामीलाई व्यर्थ, खेल वा मनोरञ्जनका लागि सृष्टि गर्नुभएको होइन, न त हामीलाई बेवारिसे र उद्देश्यविहीन छोड्नुभएको हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {मैले जिन्न र मानवलाई केवल आफ्नो उपासना गर्नका लागि सृष्टि गरेको हुँ।} [अज्जारियातः ५६]

उत्तर: उपासना एक व्यापक शब्द हो जसमा अल्लाहलाई मनपर्ने र उहाँलाई प्रसन्न पार्ने बाहिरी र भित्री दुवै प्रकारका सबै वचन र कर्महरू समावेश छन्।
- बाहिरी (वाह्य) इबादत: जस्तै जिब्रोले अल्लाहको जिक्र गर्नु (तस्बीह, तहमिद, तकबीर) तथा नमाज पढ्नु र हज गर्नु।
- भित्री (अन्तरिक) इबादत: जस्तै अल्लाहमाथि भरोसा (तवक्कुल), डर (खौफ) र आशा गर्नु।

उत्तर: हामीमाथि सबैभन्दा महान कर्तव्य भनेको अल्लाह तआलाको एकत्व (तौहीद) स्वीकार गर्नु हो।
अल्लाहले भन्नुभएको छः {उनीहरूलाई विशुद्ध भएर केवल अल्लाहको उपासना गर्ने आदेश दिइएको थियो।} [अल्-बय्यिना: ५]

उत्तर: १. तौहीद अर-रुबूबिय्यह: केवल अल्लाह तआला नै सृष्टिकर्ता, पालनकर्ता, मालिक र व्यवस्थापक हुनुहुन्छ अनि उहाँको कुनै साझेदार छैन भनेर विश्वास गर्नु।
२. तौहीद अल-उलूहिय्याह: केवल एक अल्लाहको उपासना गर्नु र उहाँ बाहेक अरू कसैको उपासना नगर्नु।
३‍‍. तौहीदुल अस्मा व सिफात: कुरआन र हदीसमा उल्लेख गरिएका अल्लाह तआलाका नाम र गुणहरूमा ईमान ल्याउनु हो। तिनलाई कुनै पनि कुरासँग तुलना र समानता नगरी, तिनका अर्थहरूलाई इन्कार नगरी र तिनको स्वरूप (कसरी छन्) निर्धारण नगरी।
तीनै प्रकारका तौहीदहरूको प्रमाण: अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {(उहाँ) आकाशहरू, पृथ्वी र ती दुवैको बीचमा रहेका सबैका पालनकर्ता हुनुहुन्छ। त्यसैले उहाँको उपासना गर र उहाँको उपासनामा धैर्य गर। के तिमी उहाँजस्तो नाम वा समानता भएको कसैलाई चिन्छौ?} [मरयमः ६५]

उत्तर: अल्लाह तआलासँग शिर्क (साझेदार) गर्नु।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {निश्चय नै अल्लाहले आफूसँग गरिने शिर्क (साझेदारी) लाई क्षमा गर्नुहुन्न, तर यसबाहेकका अन्य पाप छ भने जसलाई चाहनुहुन्छ क्षमा गर्नुहुन्छ। जसले अल्लाहसँग शिर्क गर्छ, उसले ठूलो पाप गढेको हुन्छ।} [अन्-निसाः ४८]

उत्तर: शिर्क (बहुदेववाद) भनेको व्यक्तिले अल्लाहको उपासना, प्रभुत्व वा उहाँका नाम र गुणहरूमा कसैलाई साझेदार ठहराउनु हो।
अल्लाह तआला बाहेक अरू कसैका लागि कुनै पनि प्रकारको इबादत (उपासना) समर्पित गर्नु पनि शिर्क हो।
यसका प्रकारहरू:
- ठूलो शिर्क (शिर्के अकबर); जस्तै: अल्लाह तआला बाहेक अरूलाई पुकार्नु (दुआ गर्नु) वा उहाँ बाहेक अरूलाई दण्डवत् (सज्दा) गर्नु वा अल्लाह बाहेक अरूका लागि बलि (कुर्बानी) दिनु।
- सानो शिर्क (शिर्के अस्गर); यो यस्तो कुरा हो जसले धर्मबाट बाहिर निकाल्दैन, जस्तै: अल्लाह तआला बाहेक अरूको कसम खानु, ताबीज लगाउनु (नाफा ल्याउन वा हानिबाट बचाउन झुण्ड्याइने वस्तु) र थोरै रियाकारी (पाखण्ड), जस्तै अरु मानिसले हेरेको देखेर नमाज राम्रोसँग पढ्न खोज्नु।

उत्तर: अल्लाह बाहेक अरू कसैले गैब (अदृश्य कुरा) जान्दैन।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {भनिदेऊ, अल्लाहबाहेक आकाशहरू र पृथ्वीमा रहेका कसैले पनि गैब (अदृश्य कुरा) जान्दैन र उनीहरूलाई कहिले उठाइनेछ भन्ने कुरा पनि थाहा छैन।} [अन्-नम्लः ६५]

उत्तर: ईमानका छ वटा स्तम्भहरू छन्:
१. अल्लाहमाथि ईमान (आस्था) ल्याउनु।
२. उहाँका फिरश्ताहरूमाथि ईमान ल्याउनु।
३. उहाँका किताबहरूमाथि ईमान ल्याउनु।
४. उहाँका रसूलहरूमाथि ईमान ल्याउनु।
५. अन्तिम दिनमाथि ईमान ल्याउनु।
६. राम्रो र नराम्रो भाग्यमाथि ईमान ल्याउनु।
प्रमाण: सहीह मुस्लिममा उल्लेखित प्रसिद्ध हदीस जिब्रईल हो, जसमा जिब्रिलले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) लाई भने: "मलाई ईमानको बारेमा बताउनु होस्। उहाँले भन्नुभयो: तिमीले अल्लाह, उहाँका फरिश्ताहरू, उहाँका किताबहरू, उहाँका रसूलहरू, अन्तिम दिन र तकदीर (भाग्य) को राम्रो र नराम्रो कुरामाथि ईमान ल्याऊ।"

उत्तर: अल्लाह तआलामाथि ईमान ल्याउनु: अल्लाह नै हुन् जसले तिमीलाई सृष्टि गर्नुभएको हो, जीविकोपार्जन गर्नुभएको हो, उहाँ नै सम्पूर्ण सृष्टिका एकमात्र मालिक र व्यवस्थापक हुनुहुन्छ। उहाँ नै उपास्य हुनुहुन्छ, उहाँबाहेक कोही वास्तविक उपास्य छैन, सृष्टि गर्नु, आदेश दिनु, निर्णय गर्नु र कानून बनाउनु केवल उहाँकै काम हो र उहाँको कुनै साझेदार छैन भनेर विश्वास गर्नु।
उहाँ महान्, सर्वोच्च र पूर्ण हुनुहुन्छ, जसका लागि सम्पूर्ण प्रशंसाहरू छन्। उहाँका सुन्दर नामहरू र उच्चतम गुणहरू छन्। उहाँको कुनै प्रतिद्वन्द्वी छैन र उहाँ जस्तो केही पनि छैन, उहाँ पवित्र हुनुहुन्छ।
फरिश्ताहरूमाथि ईमान ल्याउनु: प्रकाशबाट सृष्टि गरिएका एक प्राणी हुन्, अल्लाहले आफ्नो उपासना गर्न र आफ्नो आदेशको पूर्ण रूपमा पालन गर्नका लागि तिनीहरूलाई सृष्टि गर्नुभएको हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {बरू उनीहरू अल्लाहका प्रतिष्ठित भक्तहरू हुन्।* तिनीहरू उहाँभन्दा अगाडि बढेर केही बोल्दैनन् र उहाँको आदेशअनुसार नै काम गर्छन्।} [अल्-अम्बिया: २६-२७]
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयोः "फरिश्ताहरू प्रकाशबाट सृष्टि गरिएका हुन्।" (मुस्लिम)
- तीमध्ये जिब्राईल (अलैहिस्सलाम) हुन्, जो वही (ईश्वरीय सन्देश) लिएर नबिहरूकहाँ आउँछन्। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {वास्तवमा, यो संसारका पालनकर्ताको तर्फबाट अवतरित (ग्रन्थ) हो।* यसलाई रूहुल अमीन (जिब्रईल) ले लिएर अवतरित भएका हुन्।* तपाईंको हृदयमा, ताकि तपाईं चेतावनी दिनेहरूमध्ये हुनुहोस्।* जुन स्पष्ट अरबी भाषामा रहेको छ।} [अश-शुअरा: १९२-१९५]
किताबहरूमाथि आस्था राख्नु: ती किताबहरू हुन्, जसलाई अल्लाहले आफ्ना रसूलहरू माथि अवतरण गर्नुभयो।
- जस्तै; कुरआन: मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि।
- इन्जील (बाइबल): ईसा (अलैहिस्सलाम) माथि।
- तौरात: मूसा (अलैहिस्सलाम) माथि।
- जबूर: दाऊद (अलैहिस्सलाम) माथि।
- सुहुफ इब्राहीम र मूसा: इब्राहीम र मूसा (अलैहिमस्सलाम) माथि।
रसूलहरूमाथि ईमान ल्याउनु: उनीहरू ती संदेष्टाहरू हुन् जसलाई अल्लाहले आफ्ना भक्तहरू तर्फ पठाउनुभयो, ताकि उनीहरूले मानिसहरूलाई ज्ञान देउन्, भलाइ र स्वर्गको शुभ समाचार सुनाउन्, खराबी, दुष्टता र नर्कबाट चेतावनी देउन्।
तिनीहरू (रसूलहरू) मध्ये सबैभन्दा श्रेष्ठ: उलुल अज्म (दृढ संकल्प भएका रसूलहरू) हुन्, र ती हुन्:
- नूह (अलैहिस्सलाम)।
- इब्राहीम (अलैहिस्सलाम)।
- मूसा (अलैहिस्सलाम)।
- ईसा (अलैहिस्सलाम)।
- मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम)।
अन्तिम दिनमाथि ईमान ल्याउनु: यो मृत्यु पछि हुने कुराहरू हुन्, कब्र (चिहान) को अवस्था, कियामतको दिन, पुनर्जीवन (बअस) र हिसाब-किताबको दिन; जहाँ जन्नतका बासिन्दाहरू आफ्ना स्थानहरूमा बस्नेछन् र नरकका बासिन्दाहरू आफ्ना स्थानहरूमा बस्नेछन्।
अल्लाहले भन्नुभएको छः {प्रत्येक प्राणीले मृत्युको स्वाद चाख्नेछ। निश्चय नै कियामतको दिन तिमीहरूलाई तिम्रा पूरा प्रतिफल दिइनेछ। त्यसैले जसलाई आगो (नरक) बाट टाढा राखियो र जन्नतमा प्रवेश गराइयो, ऊ निश्चित रूपमा सफल भयो। यो सांसारिक जीवन भ्रमको आनन्द बाहेक अरू केही होइन।} [आले इमरान: १८५]
राम्रो र नराम्रो भाग्यमाथि ईमान ल्याउनु:
तकदीर (भाग्य) को अर्थ: अल्लाहले ब्रह्माण्डमा हुने सबै कुराहरू जान्नुहुन्छ, उहाँले ती सबैलाई लौह महफूज (सुरक्षित पेटिका) मा लेख्नुभएको छ, उहाँले त्यसको अस्तित्व चाहनुभयो र त्यसलाई सृष्टि गर्नुभयो भनेर विश्वास गर्नु।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {हामीले प्रत्येक वस्तु निर्धारित रूपमा सृष्टि गरेका छौं।} [कमर: ४९]
- यसका चार श्रेणीहरू छन्:
पहिलो: अल्लाह तआलाको ज्ञान; जसमा सबै कुराको पूर्व ज्ञान, घटनाहरू हुनु अघि र पछिको ज्ञान समावेश छ।
यसको प्रमाण: अल्लाह तआलाको यो कथन हो: {निश्चय नै, अल्लाहसँग कियामतको ज्ञान छ, उहाँ पानी बर्साउनुहुन्छ र गर्भहरूमा के छ त्यो जान्नुहुन्छ। कुनै प्राणीलाई थाहा छैन कि उसले भोलि के कमाउनेछ र ऊ कुन भूमिमा मर्नेछ। निश्चय नै अल्लाह सबै जान्नुहुन्छ र सबै कुराको खबर राख्नुहुन्छ।} [लुकमानः ३४]
दोस्रो: अल्लाहले सबै कुरा लौहे महफूजमा लेख्नुभएको छ। त्यसैले जे भएको छ र जे भविष्यमा हुनेछ, सबै उहाँको किताबमा लेखिएको छ।
यसको प्रमाण: अल्लाह तआलाको यो कथन हो: {उहाँसँग नै गैब (अदृश्य) का कुञ्जीहरू छन्, जसलाई उहाँ बाहेक कसैले जान्दैन। उहाँले जमिन र समुद्रमा भएका सबै कुरा जान्नुहुन्छ। कुनै पनि पात झर्दैन, तर उहाँ त्यसलाई जान्नुहुन्छ। पृथ्वीको अँध्यारोमा कुनै अन्न छैन र कुनै ओसिलो वा सुख्खा [कुरा] छैन जुन स्पष्ट किताबमा अंकित नहोस्।} [अनआम:५९]
तेस्रो: सबै कुरा अल्लाहको इच्छाअनुसार नै हुन्छ। हाँको इच्छा बिना न त उहाँबाट केही हुन्छ, न त उहाँका सृष्टिहरूबाट केही हुन्छ। मानिस (भक्त) को आफ्नो इच्छा र चाहना हुन्छ, तर यो इच्छा र चाहना पनि अल्लाह सुब्हानहू व तआलाको इच्छापछि मात्र पूरा हुन्छ।
यसको प्रमाण: अल्लाह तआलाको यो कथन हो: {तिमीहरूमध्ये जो कोही सोझो मार्गमा हिंड्न चाहन्छ, उसको लागि (यो मार्गदर्शन हो)। तिमीहरूले चाहँदैनौ जबसम्म अल्लाहले चाहनुहुन्न; जो सम्पूर्ण जगतका पालनकर्ता हुनुहुन्छ।} [तकवीरः २८-२९]
चौथो: सबै प्राणीहरू परमेश्वरद्वारा सृष्टि गरिएका हुन् भनेर विश्वास गर्नु। अल्लाहले तिनीहरूको अस्तित्व, गुणहरू, चालचलन र उनीहरूमा भएका सबै कुराहरू सृष्टि गर्नुभएको हो।
यसको प्रमाण: अल्लाह तआलाको यो कथन हो: {अल्लाहले तिमीहरूलाई र तिमीहरूले गर्ने कामहरूलाई सृष्टि गर्नुभयो।} [अस्साफ्फातः ९६]

उत्तर: यो अल्लाह तआलाको वाणी (कलाम) हो, सृष्टि (मख्लूक) गरिएको होइन।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {यदि मुश्रिकहरू (शिर्क गर्नेहरू) मध्ये कसैले तिमीसँग शरण माग्छ भने, उसलाई शरण देऊ ताकि उसले अल्लाहको वचन सुन्न सकोस्।} [तौबा: ६]
यसको प्रमाण यो हदीस हो: "अल्लाहको वचनको श्रेष्ठता अन्य सबै वचनहरूमाथि त्यस्तै हो, जस्तै अल्लाहको श्रेष्ठता उहाँका सृष्टिहरूमाथि हो।" (तिर्मिजी)

उत्तर: सुन्नत भनेको नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) का सबै कथन (बोली), कार्य, अनुमोदन (मौन स्वीकृति) र उहाँका शारीरिक तथा नैतिक गुणहरू हुन्।

उत्तर: बिदअत भनेको मानिसहरूले धर्ममा ल्याएका नयाँ कुराहरू हुन्, जुन नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) र उहाँका सहाबाहरूको समयमा थिएनन्।
– हामी यसलाई कदापी स्वीकार गर्दैनौं र यसलाई अनिवार्य रुपमा रद्द गर्नु पर्छ।
किनभने नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: "हरेक बिदअत पथभ्रष्टता हो।" (अबू दाऊद)
- उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) को वचन: “जसले कुनै कार्य गर्छ, जुन हाम्रो आदेशअनुसार छैन, त्यो अस्वीकृत छ।" (मुस्लिम)
उदाहरणहरू: उपासनामा केही थप्नु, जस्तै वुजू गर्दा चार चार पटक धुनु र नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को मिलाद (जन्मोत्सव) मनाउनु, किनभने यो नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) र उहाँका सहाबीहरूबाट प्रमाणित छैन।

उत्तर: अल-वला: मोमिनहरूसँग मित्रता गर्नु र उनीहरूको सहायता गर्नु हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {मोमिन पुरुषहरू र मोमिन महिलाहरू एकअर्काका सहयोगी (मित्र) हुन्।} [तौबा: ७१]
अल-बराः काफिरहरूसँग शत्रुता राख्नु र उनीहरूसँग विरोध प्रदर्शन गर्नु हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {निश्चय नै तिमीहरूका लागि इब्राहीम र उहाँसँग भएका मानिसहरूमा उत्कृष्ट नमूना छ, जब उनीहरूले आफ्ना समुदायलाई भने: ‘हामी तिमीहरूबाट र तिमीहरूले अल्लाह बाहेक जसको उपासना गर्छौ त्यसबाट पूर्ण रूपमा अलग छौं। हामी तिमीहरूलाई अस्वीकार गर्छौं। तिमीहरूले एक अल्लाहमाथि ईमान नल्याउन्जेल सदाकोलागि हामी र तिमीहरूको बीचमा शत्रुता र घृणा उत्पन्न भएको छ।} [अल् मुम्तहिनाः ४]

उत्तर: अल्लाहले इस्लाम बाहेक अरू कुनै धर्म स्वीकार्नु हुन्न।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {जसले इस्लामबाहेक अन्य कुनै धर्म ग्रहण गर्न खोज्छ, त्यो कहिल्यै पनि स्वीकार गरिने छैन र ऊ आखिरतमा घाटा बेहोर्नेहरूमध्ये हुनेछ।} [आले इम्रानः ८५]

उत्तर: बोलीको उदाहरण: अल्लाह सुब्हानहू व तआला वा उहाँका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) लाई गाली गर्नु।
कर्मको उदाहरण: कुरआनको अपमान गर्नु वा अल्लाह तआला बाहेक अरूलाई सज्दा गर्नु।
आस्थाको उदाहरण: अल्लाह तआला बाहेक अरू कोही उपासना योग्य छ वा अल्लाहसँग अर्को सृष्टिकर्ता छ भन्ने विश्वास गर्नु।

उत्तर: १. ठूलो निफाक: कुफ्र लुकाउनु र इमान देखाउनु हो।
यसले इस्लामबाट बाहिर निकाल्छ र यो ठूलो कुफ्र (कुफ्रे अकबर) मध्ये पर्दछ।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {निस्सन्देह, मुनाफिकहरू नर्कको सबैभन्दा तल्लो तहमा हुनेछन् र तपाईंले उनीहरूका लागि कुनै सहयोगी पाउनेछैनौ।} [अन्-निसा: १४५]
२. सानो निफाक: जस्तै: झूटो बोल्नु, वाचा तोड्नु र नासोमा हिनामिना गर्नु।
यसले मानिसलाई इस्लामबाट निकाल्दैन, तर यो पाप हो र यस्ता व्यक्ति दण्डको हकदार हुन्छ।
अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छः "पाखण्डीका तीन लक्षणहरू छन्: जब ऊ बोल्छ, झूट बोल्छ, जब उसले वाचा गर्छ, तोड्छ र जब उसलाई कुनै कुरा सुम्पिन्छ, उसले विश्वासघात गर्छ।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: उहाँ मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) हुनुहुन्छ।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {मुहम्मद तिमीहरूमध्ये कुनै पुरुषका पिता होइनन् तर उहाँ अल्लाहका रसूल र नबीहरूको अन्तिम (खातिम) हुनुहुन्छ।} [अल्-अहजाब: ४०]
अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: ''म सम्पूर्ण नबीहरूको समापक हूँ, मपछि कुनै नबी छैन।” यसलाई अबू दाऊद, तिर्मिजी र अरूले वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: मुअजिजा भनेको ती सबै असामान्य कुराहरू हुन्, जुन अल्लाहले आफ्ना नबीहरूलाई प्रदान गर्नुहुन्छ, जसले उनीहरूको सत्यतालाई प्रमाणित गर्छ, जस्तै:
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) का लागि चन्द्रमा दुई भागमा टुक्रिनु। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {महाप्रलय नजिक आइपुगेको छ र चन्द्रमा दुई भाग भएको छ।* यदि उनीहरूले कुनै निशानी देख्छन् भने विमुख हुन्छन् र भन्छन्: ‘यो त निरन्तर चलिरहने जादू हो।* तिनीहरूले सत्यलाई अस्वीकार गरे र आफ्ना इच्छाहरूको पछि लागे। प्रत्येक कुरा अन्ततः स्थिर (निश्चित परिणाममा) पुग्नेछ।} [अल-कमर: १-३]
- मूसा (अलैहिस्सलाम) का लागि समुद्रमा बाटो बन्नु र फिरऔन तथा उसका सेनाहरू डुबाइिनु। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {स्मरण गर, जब हामीले समुद्र चिरेर तिमीहरूका लागि बाटो बनायौं र तिमीहरूलाई बचायौं र फिरऔनका मानिसहरूलाई तिमीहरूको आँखा अगाडी डुबायौं।} [अल्-बकरह: ५०]

उत्तर: सहाबी भनेको त्यो व्यक्ति हो जसले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) लाई इमानको अवस्थामा भेटेको हो र इस्लाममै मृत्यु भएको हो।
हामीले उनीहरूलाई माया गर्नुपर्छ र उनीहरूको अनुसरण गर्नुपर्छ। किनभने उनीहरू नबीहरूपछि सबैभन्दा उत्कृष्ट र श्रेष्ठ मानिसहरू हुन्।
उनीहरू (सहाबाहरू) मध्ये सबैभन्दा श्रेष्ठ: चार खलिफाहरू हुन्:
अबू बक्र सिद्दीक रजियल्लाहु अन्हु।
उमर रजियल्लाहु अन्हु।
उस्मान बिन अफ्फान रजियल्लाहु अन्हु।
अली रजियल्लाहु अन्हु।
अल्लाह तआलाले सहाबा (रजियल्लाहु अन्हुम्) हरूको बारेमा भन्नुभएको छ: {मुहाजिर र अन्सारहरूमध्ये अगाडि बढ्नेहरू र जसले उनीहरूको राम्रो तरिकाले अनुसरण गरे; अल्लाह उनीहरूसँग प्रसन्न हुनुहुन्छ र उनीहरू उहाँसँग प्रसन्न छन्। अल्लाहले उनीहरूका लागि यस्ता गैंचाहरू (जन्नत) तयार गर्नुभएको छ, जसको तलबाट नदीहरू बगिरहेका छन्, जहाँ उनीहरू सदासर्वदा रहनेछन्। यही महान् सफलता हो।} [ताैबा: १००]

उत्तर: उनीहरू नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) का पत्नीहरू हुन्।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {नबी मोमिनहरूका लागि आफुभन्दा बढी हकदार हुनुहुन्छ र उहाँका पत्नीहरू उनीहरूका आमा हुन्।} [अल्-अहजाब: ६]

उत्तर: हामीले उनीहरूलाई माया गर्नुपर्छ र उनीहरूसँग मित्रता (वला) राख्नुपर्छ। जसले उनीहरूलाई घृणा गर्छ, उसलाई हामी घृणा गर्छौं, तर उनीहरूबारे अतिशयोक्ति गर्नु हुँदैन।
उनीहरूमा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) का पत्नीहरू, उहाँका सन्तानहरू र बनु हाशिम तथा बनु मुत्तलिबका मोमिनहरू पर्छन्।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {हे अह्ले बैत! निस्सन्देह, अल्लाहले तिमीहरूका सम्पूर्ण अशुद्धता हटाउन र पूर्ण पवित्र बनाउन चाहनुहुन्छ।} [अल्-अहजाब: ३३]
नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले हदीसमा भन्नुभयो: “म तिमीहरूलाई अह्ले बैत (मेरो परिवार) को बारेमा अल्लाहको सम्झना गराउँछु। म तिमीहरूलाई अह्ले बैत (मेरो परिवार) को बारेमा अल्लाहको सम्झना गराउँछु। म तिमीहरूलाई अह्ले बैत (मेरो परिवार) को बारेमा अल्लाहको सम्झना गराउँछु।" (मुस्लिम)

उत्तर: हाम्रो कर्तव्य: उनीहरूको सम्मान गर्नु, पाप (अल्लाहको अवज्ञा) बाहेक अन्य कुराहरूमा उनीहरूको कुरा सुन्नु र पालन गर्नु, उनीहरूको लागि दुआ गर्नु र गोप्य रूपमा सल्लाह दिनु र स्पष्ट कुफ्र नदेखिएसम्म उनीहरू विरुद्ध विद्रोह न गर्नु हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {हे इमानवालाहरू! अल्लाहको आज्ञा पालन गर, रसूलको आज्ञा पालन गर र तिमीहरूमध्ये अधिकारवालाहरू (शासकहरू) को पनि। यदि तिमीहरू कुनै कुरामा विवाद गर्छौ भने, त्यसलाई अल्लाह र रसूलतर्फ फर्काऊ; यदि तिमीहरू अल्लाह र अन्तिम दिनमा विश्वास गर्छौ भने। यही राम्रो र उत्तम परिणाम हुने कुरा हो।} [अन्-निसा: ५९]

उत्तर: जन्नत (स्वर्ग) हो, अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {निश्चय नै जसले ईमान ल्याए र असल काम गरे, अल्लाहले उनीहरूलाई त्यस्ता बगैंचाहरू (जन्नत) मा प्रवेश गराउनुहुन्छ, जसको तलबाट नदीहरू बगिरहेका छन्।} [मुहम्मद: १२]

उत्तर: नर्क हो, अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {त्यसैले त्यस आगो (नरक) बाट डर, जसको इन्धन मानिसहरू र ढुङ्गाहरू हुन्, जुन काफिरहरूका लागि तयार गरिएको छ।”} [अल्-बकरह: २४]

उत्तर: खौफ (डर): अल्लाह र उहाँको सजायबाट डराउनु हो।
रजा (आशा): अल्लाहको प्रतिफल, क्षमा र दयाको आशा राख्नु हो।
प्रमाण: अल्लाह तआलाको भनाइ हो: {तिनीहरू जसलाई पुकार्छन् उनीहरू स्वयं आफ्ना प्रभुतर्फ नजिक हुने साधन खोजिरहेका हुन्छन्, उनीहरूमध्ये कसले अधिक निकटता प्राप्त गर्न सक्रसूल उनीहरू उहाँको दयाको आशा राख्छन् र उहाँको सजायसँग डराउँछन्। निश्चय नै तिम्रो पालनकर्ताको यातना भयानक छ।} [अल् इस्राः ५७]
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {मेरा भक्तहरूलाई खबर गरिदेऊ, निश्चय नै,,,,, म नै अत्यन्त क्षमाशील र दयालु हुँ। निश्चय नै,,,,, मेरो सजाय नै दुःखदायी सजाय हो।} [अल्-हिज्र: ४९-५०]

उत्तर: अल्लाह, अर-रब, अर-रहमान, अस-समी’, अल-बसीर, अल-अलीम, अर-रज्जाक, अल-हय्य, अल-अजीम, अल-हकीम ... र अन्य धेरै सुन्दर नामहरू र उच्च गुणहरू।

उत्तर: अल्लाह: यसको अर्थ हो: वास्तविक उपास्य, जसको कुनै साझेदार छैन।
- अर-रब: सृष्टिकर्ता, मालिक, पालनकर्ता र सम्पूर्ण मामिलाहरू व्यवस्थापन गर्ने अल्लाह।
- अस-समी: (सर्वश्रोता): जसको श्रवणशक्तिले सबै कुरालाई समेटेको छ अनि भिन्नता र विविधताका बावजुद सबै आवाजहरू सुन्नुहुन्छ।
- अल-बसीर: जसले सबै कुरा स्पष्ट रूपमा देख्नुहुन्छ, चाहे त्यो सानो होस् वा ठूलो।
- अल-अलीम (सर्वज्ञ): उहाँ नै हुनुहुन्छ जसको ज्ञानले भूत, वर्तमान र भविष्यमा भएका सबै कुरालाई समेटेको छ।
- अर-रहमान: जसको दया सम्पूर्ण सृष्टि र जीवित प्राणीमाथि फैलिएको छ, सबै भक्त र सृष्टिहरू उहाँको दयाको छायाँमा छन्।
- अर-रज्जाक: जसले सम्पूर्ण मानव, जिन्न र सबै सृष्टिहरूलाई रोजी दिनुहुन्छ।
- अल-हय्य: सधैं जीवित रहने र कहिल्यै नमर्ने तर उहाँ बाहेक सबै सृष्टिहरू मर्नेछन्।
- अल अजीम (महान्): उहाँ आफ्ना नामहरू, विशेषताहरू र कार्यहरूमा महान् हुनुहुन्छ।
- अल-हकीम (बुद्धिमान): जसले आफ्नो सृष्टिलाई पूर्ण रूपमा व्यवस्थित, सुगठित र उत्कृष्ट बनाएको छ र जसको सृष्टि र आदेशमा गहिरो बुद्धि (हिकमत) निहित छ।
- हिक्मत (बुद्धि): चीजहरूलाई तिनीहरूको उचित स्थान र योग्य दर्जामा राख्नु।

उत्तर: हामी उनीहरूलाई माया गर्छौं, धार्मिक (शरई) मुद्दा र नयाँ उत्पन्न भएका समस्याहरूमा उनीहरूसँग सल्लाह लिन्छौं र उनीहरूको बारेमा राम्रो कुरा मात्र गर्छौं। जसले उनीहरूको बारेमा नकरात्मक टीकाटिप्पणी गर्छ, ऊ सही मार्गमा छैन।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहले तिमीहरूमध्ये ईमान ल्याएका र ज्ञान प्रदान गरिएका व्यक्तिहरूको दर्जाहरू उच्च पर्नुहुन्छ र अल्लाह तिमीहरूले गर्ने कामहरूप्रति पूर्ण रूपमा जानकार हुनुहुन्छ।} [अल् मुजादिलाः ११]

उत्तर: उनीहरू ईमान भएका, मुत्तकी (संयमी) र नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) को सुन्नतको अनुसरण गर्नेहरू हुन्।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {जानिराख! निश्चय नै अल्लाहका औलिया (मित्र) हरूलाई न कुनै डर हुनेछ र न त उनीहरू दुःखी हुनेछन्। यिनीहरू नै हुन् जसले ईमान ल्याए र तक्वा (संयमता) अपनाए।} [यूनुसः ६२- ६३]

उत्तर: इमान वचन, कर्म र विश्वासको नाम हो।
- ईमान भन्नाले मुखले उच्चारण गर्नु, हृदयले दृढतापूर्वक विश्वास गर्नु र शरीरका अंगहरूद्वारा अरकानहरूमा कार्यान्वयन हुनु हो।
- अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) बाट रिवायत गरिएको हदीसमा छ, नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: «ईमानका सत्तरी वा साठीभन्दा बढी शाखाहरू छन्। तीमध्ये सबैभन्दा उत्तम ‘ला इलाहा इल्लल्लाह’ भन्नु हो र सबैभन्दा तल्लो (शाखा) बाटोबाट हानिकारक चीज हटाउनु हो र लाज (हया) पनि ईमानको एउटा शाखा हो।» (मुस्लिम)

उत्तर: हो, ईमान आज्ञापालन (इबादत) द्वारा बढ्छ र पाप (अवज्ञा) द्वारा घट्छ।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {निश्चय नै मोमिनहरू ती हुन्, जसको हृदय अल्लाहको नाम लिँदा डरले थरथर काँप्छ र जब उनीहरूलाई उहाँका आयतहरू पढ र यसको व्याख्या गर सुनाइन्छ, त्यसले उनीहरूको ईमान बढाउँछ र उनीहरू आफ्नो पालनकर्तामाथि भरोसा (तवक्कुल) गर्छन्।} [अल्-अन्फाल: २]

उत्तर: तिमीले अल्लाहलाई यसरी उपासना गर्नु मानौँ तिमी उहाँलाई देख्दैछौ; यदि तिमी उहाँलाई देख्दैनौ भने, उहाँले तिमीलाई देखिरहनुभएको छ।"

उत्तर: कर्महरू दुवै सर्तहरूका साथ मात्र स्वीकार्य हुन्छन्:
१. जब ती केवल अल्लाह तआलाको लागि खालिस (निष्कपट) हुन्छन्।
२. जब ती नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को सुन्नत अनुसार हुन्छन्।

उत्तर: फाइदा प्राप्त गर्न र हानिबाट बच्न अल्लाह तआलामाथि भरोसा गर्नु, साथै आवश्यक कारणहरू (उपायहरू) अपनाउनु हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः { जसले अल्लाहमाथि भरोसा गर्छ, उसको लागि उहाँ पर्याप्त हुनुहुन्छ।} [अत्-तलाकः ३]
'हसबुहु' को अर्थ: उहाँ उसको लागि पर्याप्त हुनुहुन्छ।

उत्तर: अल-मारूफ: भनेको अल्लाहको आज्ञापालन गर्ने आदेश दिनु हो। मुन्कर भनेको: अल्लाहको अवज्ञाबाट रोक्नु हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {तिमीहरू मानवजातिका निम्ति पठाइएको उत्तम समुदाय हौ; तिमीहरू राम्रो कामको आदेश दिन्छौ, नराम्रो कामबाट रोक्छौ र अल्लाहमाथि ईमान राख्छौ।} [आले इम्रानः ११०]

उत्तर: वचन, कर्म र आस्थामा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) र उहाँका सहाबाहरूको मार्गलाई अनुसरण गर्ने व्यक्तिहरू हुन्।
- उनीहरूलाई अह्लेसुन्नत भनिन्छ, किनकि उनीहरूले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को सुन्नतको पालन गर्छन् र बिदअतलाई त्याग्छन्।
– वल-जमाअत: किनभने उनीहरू सत्यमा एकजुट भए र त्यसमा विभाजित भएनन्।
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “निश्चय नै बनी इस्राईल ७२ समूहमा विभाजित भए र मेरो उम्मत ७३ समूहमा विभाजित हुनेछन्। एउटा समूह बाहेक ती सबै नर्कमा जानेछन्।” उनीहरूले भने: “हे अल्लाहका रसूल! त्यो कुन हो?”
उहाँले भन्नुभयो: “जसमा म र मेरा सहाबाहरू छौं।” (तिर्मिजी)

उत्तर: तहारत (पवित्रता) भनेको हदस (अपवित्रता) र नमाज पढ्नबाट रोक्ने सम्पूर्ण नजासत (फोहोर) हटाउनु हो।
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “नमाजको कुञ्जी तहारत (पवित्रता) हो।” (अबू दाऊद)
नजासत (फोहोर) बाट पवित्रता प्राप्त गर्नु: मुस्लिमले आफ्नो शरीर, कपडा वा आफूले नमाज पढ्ने ठाउँमा लागेको नजासत (फोहोर) हटाउनु हो।
हदसबाट पवित्रता प्राप्त गर्नु: यो पवित्र पानीले वुजू वा गुस्ल (स्नान) द्वारा प्राप्त हुन्छ। वा पानी नपाएको वा पानी प्रयोग गर्न असम्भव भएको खण्योडमा तयम्मुमद्वारा प्राप्त हुन्छ।

उत्तर: पानीले धोएर त्यसलाई पवित्र बनाइन्छ। कुकुरले चाटेको वस्तुलाई सात पटक धुनुपर्छ; पहिलो पटक माटोले माझ्नु पर्छ।
अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "तिनीहरूमध्ये कसैको भाँडोमा कुकुरले चाटेको छ भने, त्यसलाई पवित्र पार्न सात पटक धुनु पर्छ; पहिलो पटक माटोले।" (मुस्लिम)

उत्तर: नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “जब कुनै मुस्लिम (वा मुमिन) भक्तले वुजू गर्छ र आफ्नो अनुहार धुन्छ, तब उसको आँखाले गरेका सबै पापहरू पानीसँगै वा पानीको अन्तिम थोपासँगै निस्किन्छन्। जब उसले आफ्ना हातहरू धुन्छ, तब उसको हातले गरेका सबै पापहरू पानीसँगै वा पानीको अन्तिम थोपासँगै निस्कन्छन्। जब उसले आफ्ना खुट्टाहरू धुन्छ, तब उसको खुट्टाले हिँडेर गरेका सबै पापहरू पानीसँगै वा पानीको अन्तिम थोपासँगै निस्कन्छन्, यहाँसम्म ऊ पापहरूबाट पूर्ण रूपमा चोखो भएर निस्किन्छ।” (मुस्लिम)

उत्तर: दुबै हात तीन पटक धुने। मुख कुल्ला गर्ने र नाकको प्वालमा पानी तानेर नाक सफा गर्ने, तीन-तीन पटक।
- मज्मजह (मुख कुल्ला) गर्ने: मुखमा पानी हालेर त्यसलाई घुमाउने र बाहिर थुक्ने।
इस्तिन्शाक: दाहिने हातमा पानी लिएर सासले नाकमा पानी तान्ने।
इस्तिन्षार: नाकमा पानी तानेपछि देब्रे हातले नाकबाट पानी बाहिर फाल्ने।
त्यसपछि अनुहार तीन पटक धुने।
त्यसपछि कुहिनो समेत दुवै हातहरू तीन पटक धुने।
त्यसपछि दुवै हातले टाउको 'मसह' (स्पर्श) गर्ने, निधारबाट शुरु गरेर गर्धनसम्म लैजाने अनि फेरि निधारसम्म फिर्ता ल्याउने र कानको 'मसह' (स्पर्श) गर्ने।
त्यसपछि दुवै खुट्टाहरू गोलिगाँठोसमेत तीन पटक धुने।
यो वुजूको सबैभन्दा पूर्ण तरिका हो, जुन बुखारी र मुस्लिमका धेरै हदीसहरूमा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) बाट प्रमाणित छ। यसलाई उस्मान, अब्दुल्लाह बिन जैद र अन्य सहाबाहरूले वर्णन गरेका छन्।
बुखारी र अन्य हदीसहरूमा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) बाट यो कुरा पनि प्रमाणित छ: “उहाँले एक एक पटक र दुई दुई पटक गरेर पनि वुजू गर्नुभयो।” अर्थात्: वुजूका प्रत्येक अंगलाई एक पटक वा दुई पटक धुनुभयो।

उत्तर: यी त्यस्ता कुराहरू हुन् जसमध्ये कुनै एक छोडेमा मुस्लिमको वुजू मान्य हुँदैन।
१. अनुहार धुनु, जसमा मुख कुल्ला गर्नु र नाकमा पानी तान्नु समावेश छ।
२. कुहिनो समेत दुवै हातहरू धुनु।
३. टाउकोको मसह (स्पर्श) गर्नु, जसमा कानको मसह पनि समावेश छ।
४.दुवै खुट्टाहरू गोलिगाँठोसमेत धुनु।
५. अंगहरू बीच क्रम मिलाउनु: पहिले अनुहार धुने, त्यसपछि हातहरू, त्यसपछि टाउको मसह गर्ने र त्यसपछि खुट्टाहरू धुने।
अल्लाहले भन्नुभएको छ: {हे अस्थावानहरू हो ! जब तिमीहरू नमाजका लागि उठ्छौ, तब आफ्नो अनुहार र हातहरू कुहिनोसमेत धोऊ, टाउकोमाथि मसह गर र आफ्ना खुट्टाहरू गोलीगाँठोसमेत धोऊ।} [अल्-माइदा: ६]
६. मुवालात: वुजूका अंगहरूलाई निरन्तर धोइरहनु ताकि अघिल्लो अंग सुक्नुअघि नै अर्को अंग धोनु सकियोस्। यदि कसैले आधा वुजू गरेर अर्को समयमा बाँकी पूरा गर्छ भने, उसको वुजू मान्य हुँदैन।
यसको प्रमाण यो हदीस हो: “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले एकजनालाई नमाज पढ्दै गरेको देख्नुभयो, जसको खुट्टाको पछाडिको भागमा एक दिरहम जत्रो आकारमा पानी पुगेको थिएन। नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले उसलाई वुजू र नमाज दोहोर्याउन आदेश दिनुभयो।” (अबू दाऊद)

उत्तर: वुजूका सुन्नत भन्नाले यस्ता कार्यहरूलाई जनाउँछ, जुन गरेमा थप पुण्य प्राप्त हुन्छ र नगर्दा कुनै पाप लाग्दैन र वुजू सही हुन्छ।
१. बिस्मिल्लाह पढ्नु। यसको प्रमाण यो हदीस हो: “जसले वुजू गर्दा अल्लाहको नाम (बिस्मिल्लाह) लिँदैन, उसको वुजू हुँदैन।” (अबू दाऊद)
२. मिसवाक (दतिवन) गर्नु। यसको प्रमाण यो हदीस हो: “यदि मेरा अनुयायीहरूलाई कठिनाइ नभएको भए, म तिनीहरूलाई प्रत्येक वुजूका साथ मिस्वाक गर्ने आदेश दिने थिएँ।” (अहमद)
३. दुवै हत्केलाहरू धुनु।
४. औँलाहरूबीच पानी पुर्‍याउनु। यसको प्रमाण यो हदीस हो: “वुजू राम्रोसँग गर, औँलाहरूबीच पानी पुर्‍याऊ र नाकमा राम्ररी पानी तान, तर यदि रोजा भए यसो नगर।” यसलाई सुननका संकलनकर्ताहरूले वर्णन गरेका छन्।
५. वजूका अंगहरूलाई दुई दुई र तीन तीन पटक धुनु।
६. दायाँबाट सुरु गर्नु। यसको प्रमाण: उम्मुल् मुमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) को हदीस हो, उनले भनिन्: "नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) लाई जुत्ता/चप्पल लगाउँदा, कपालमा कंघी गर्दा, वुजू गर्दा र सम्पूर्ण कामहरू दाहिने तर्फबाट सुरुवात गर्न मन पर्थ्यो।" (बुखारी र मुस्लिम)
७. वुजूपछिकाे दुआ पढ्नु: "अश्हदु अल्ला इलाहा इल्लल्लाहु वहदहू ला शरीक् लहू, व अश्हदु अन्न मुह़म्मदन अब्दुहु व रसूलुहू।"
अर्थ: म गवाही दिन्छु, अल्लाह बाहेक अरू कोही उपास्य छैन, उहाँ एक्लै हुनुहुन्छ र उहाँकाे कुनै साझेदार छैन। म गवाही दिन्छु, मुहम्मद उहाँका भक्त र रसूल हुनुहुन्छ। (मुस्लिम)
८. त्यसपछि दुई रकअत नमाज पढ्नु। यसको प्रमाण यो हदीस हो: "जसले मैले गरे जस्तै वजू गर्छ, त्यसपछि दुई रकअत नमाज पढ्छ र त्यसमा उसले आफ्नो मनमा कुनै अनावश्यक कुरा गरेन भने उसका अघिल्ला पापहरू क्षमा गरिन्छन्।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: दुवै गुप्तांगबाट केही निस्कियो भने जस्तैः दिसा-पिसाब गर्नु वा हावा (ग्यास) खुस्किनु।
- निन्द्रा, पागलपन वा बेहोस हुनु। यसको प्रमाण यो हदीस हो: “आँखा मलद्वारको बाँध हो, त्यसैले जो सुत्छ उसले वुजू गरुन्।” (अबू दाऊद र इब्ने माजा)
- ऊँटको मासु खानु। एकजानले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) सित सोध्यो: “के मैले उँटको मासु खाएर वुजू गर्नु पर्छ? उहाँले भन्नुभयो: “पर्छ।” (मुस्लिम)
- बिना कुनै अवरोध हातले अगाडिको वा पछाडिको गुप्तांग छुनु। यसको प्रमाण यो हदीस हो: “जसले आफ्नो लिङ्ग छोयो, उसले वुजू गरून्।” यसलाई अबू दाऊद, तिर्मिजी र अरूले वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: तयम्मुम भनेको पानी उपलब्ध नभएको बेला वा यसको प्रयोग असम्भव भएको बेला शुद्ध माटो (सफा सतह) ले पवित्रता प्राप्त गर्नु हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {यदि तिमीहरूले पानी पाइनौ भने, शुद्ध माटो (सफा सतह) लाई स्पर्श गरेर आफ्नो अनुहार र हातहरू मसह गर। निश्चय नै अल्लाह दयालु र क्षमाशील हुनुहुन्छ।} [अन्-निसा: ४३]

उत्तर: दुबै हातलाई पवित्र माटोमाथि एकपटक घस्नुहोस् अनि अनुहार तथा दुवै हत्केलाहरूको बाहिरी भागमा मल्नुहोस्।
- किनभने नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले अम्मार बिन यासिर (रजियल्लाहु अन्हुमा) लाई भन्नुभयो: “यसो गर्दा तिम्रो लागि पर्याप्त हुन्थ्यो।” नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले आफ्नो हत्केलाले जमिनमा प्रहार गर्नुभयो र तिनमा फुक्नु भयो र त्यसले आफ्नो अनुहार तथा हातको माथिल्लो भागमा मसह गर्नुभयो। (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: वुजूलाई तोड्ने सबै कुराहरू।
- जब पानी उपलब्ध हुन्छ, तब तयम्मुम टुट्छ।

उत्तर: खुफ भनेको छालाबाट बनेको मोजा हो जुन खुट्टामा लगाइन्छ।
जौरब भनेको छालाबाहेक अन्य चीजबाट बनेको मोजा हो जुन खुट्टामा लगाइन्छ।
खुट्टा धुनेको सट्टा यी दुवैमा मसह गर्नु जायज (वैध) हो।
यसको प्रमाण मुगीरा बिन शुअबा (रजियल्लाहु अन्हु) को हदीस हो, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले वुजू गर्नुभयो र दुवै मोजाहरूमा मसह (स्पर्श) गर्नुभयो। यसलाई अबू दाऊद, तिर्मिजी र अरूले वर्णन गरेका छन्।
"बुखारी र मुस्लिममा छ: "अल्लाहका नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले वुजू गर्नुभयो र दुवै मौजा (खुफ) माथि मसह गर्नुभयो।”

उत्तर: भक्तहरूको सहजता र सरलताका लागि, विशेषगरी जाडो, चिसो र यात्राको समयमा, किनकि खुट्टामा लगाएको वस्तु फुकाल्न गाह्रो हुन्छ। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {अल्लाहले तिमीहरूका लागि सजिलो चाहनुहुन्छ र तिमीहरूका लागि कठिनाइ चाहनुहुन्न।} [अल्-बकरह: १८५]

उत्तर: १. दुवै मोजा पवित्रताको अवस्थामा लगाइएको हुनुपर्छ, अर्थात् वुजू गरेपछि।
यसको प्रमाण; मुगीरा बिन शुअबा (रजियल्लाहु अन्हु) को हदीस हो, उनले भने: म नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) सँग यात्रामा थिएँ। मैले उहाँका खुफ्फ (मोजा) उतार्न झुक्दा, उहाँले भन्नुभयो: «ती दुबैलाई छोडिदेऊ, किनकि मैले तिनीहरूलाई पवित्रताको अवस्थामा लगाएको हुँ।» त्यसपछि उहाँले तिनीहरूमाथि मसह गर्नुभयो। (बुखारी र मुस्लिम)
२. खुफ (मोजा) पवित्र हुनुपर्छ; नापाक (अपवित्र) मोजामा मसह गर्नु जायज छैन।
३. खुफ्फ (मोजा/जुत्ता) ले वुजूमा धुनु पर्ने भागलाई पूर्ण रूपमा ढाकेको हुनुपर्छ।
४. मसह निर्धारित समयभित्र गर्नु पर्ने हुन्छ। स्थानीयको लागि: एक दिन र एक रात र यात्रामा रहेका व्यक्तिका लागि: तीन दिन र तीन रातसम्म।
यसको प्रमाण; अली (रजियल्लाहु अन्हु) को हदीस हो, उनले भने: रसूल अल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले यात्रामा रहेका व्यक्तिहरूका लागि तीन दिन र तीन रातसम्म र बसोबास गर्ने व्यक्तिहरूका लागि एक दिन र एक रात तोक्नुभयो। (मुस्लिम)

उत्तर: मसह गर्ने तरिका यस प्रकार छ: आफ्ना हातका औंलाहरू पानीले भिजाएर खुट्टाका औंलाहरूमा राख्नु र ती औँलाहरूलाई पिडौलातिर तान्नु। दायाँ खुट्टामा दायाँ हातले र बायाँ खुट्टामा बायाँ हातले मसह गर्नु। मसह गर्दा औंलाहरू फराकिलो राख्नु र मसह दोहोर्याउनु हुँदैन।

१. मसहको अवधि समाप्त हुनु; शरियतले तोकेको समय समाप्पत भएपछि मोजामाथि मसह गर्नु जायज हुँदैन। स्थानीयको लागि: एक दिन र एक रात र यात्रामा रहेका व्यक्तिका लागि: तीन दिन र तीन रातसम्म।
२. मोजा फुकाल्नु: यदि मानिसले मसह गरेपछि दुवै वा एउटा मोजा फुकाल्छ भने मसह गर्न मिल्दैन।

उत्तर: नमाज (सलाह): यो अल्लाहको लागि विशेष शब्दहरू र कर्महरूद्वारा गरिने उपासना (इबादत) हो, जसको शुरुवात “तकबीर” (अल्लाहु अकबर) ले हुन्छ र सम्पन्न “सलाम” फेरेर हुन्छ।

उत्तर: प्रत्येक मुस्लिममाथि नमाज अनिवार्य छ।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभयो: {निश्चय नै, नमाज आस्थावानहरूका लागि निश्चित समयमा अनिवार्य गरिएको छ।} [अन्-निसा: १०३]

उत्तर: नमाज छोड्नु कुफ्र (ईन्कार) हो। नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “हामी र उनीहरू बीचको सम्झौता नमाज हो; जसले यसलाई त्याग्छ, उसले कुफ्र (अविश्वास) गर्यो।” यसलाई अहमद, तिर्मिजी र अरूले वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: दिन र रातमा पाँच नमाजहरू फर्ज छन्।
- फज्रको नमाज: दुई रकअत।
- जोहरको नमाज: चार रकअत।
- अस्रको नमाज: चार रकअत।
- मग्रिबको नमाज: तीन रकअत।
- इशाको नमाज: चार रकअत।

उत्तर: १. मुस्लिम हुनु; अत: काफिरबाट मान्य हुँदैन, किनभने शिर्कले कर्म नष्ट हुन्छ।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {यदि तिमीले शिर्क गर्यौ भने तिम्रो कर्म नष्ट हुनेछ।} [अज्जुमर: ६५]
२. बुद्धि (अक्ल); यो पागल (मजनून) व्यक्तिबाट मान्य हुँदैन।
३. विवेक (तमीज) हुनु; विवेकहीन बालकबाट मान्य हुँदैन।
- किनभने नबी (सल्लल्लाहु अलाहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: «तीन किसिमको मानिसबाट कलम उठाइएको छ: निद्रामा रहेको व्यक्तिबाट जबसम्म उ ब्यूँझँदैन, सानो बालकबाट जबसम्म उ ठूला हुँदैन र पागल व्यक्तिबाट जबसम्म उसले आफ्नो होश फर्काउँदैन वा निको हुँदैन।» यसलाई सुननका संकलन कर्ताहरूले वर्णन गरेका छन्।
४. नियत (इरादा)।
यसको प्रमाण यो हदीस हो: "कर्महरू नियतमा आधारित हुन्छन् र प्रत्येक व्यक्तिलाई त्यही प्राप्त हुन्छ जुन उसले नियत गरेको हुन्छ।" (बुखारी)
५. निर्धारित समय हुनु। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {निश्चय नै, नमाज आस्थावानहरूमाथि निश्चित समयमा अनिवार्य गरिएको छ।} [अन्-निसा: १०३]
६. पवित्रता प्राप्त गर्नु। यसको प्रमाण यो हदीस हो: "तिमीहरू मध्ये कसैको वुजू टुटेमा, फेरि वुजू नगरेसम्म अल्लाहले उसको नमाज स्वीकार गर्नुहुन्न।" (बुखारी र मुस्लिम)
७. नजासत (गन्दगी) बाट पाक (साफ) हुनु। - अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {आफ्नो कपडालाई पवित्र राख्नुहोस्।} [अल् मुद्दस्सिरः ४]
८. पर्दा गर्नु (अङ्ग छोप्नु)। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {हे आदमका सन्तानहरू! प्रत्येक नमाजको समयमा आफ्नो सुन्दर पोशाक धारण गर।} [अल-आराफ: ३१]
१२. किब्लातर्फ फर्किनु। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {त्यसैले आफ्नो अनुहार मस्जिद हराम (काबा) तर्फ फर्काऊ। तिमीहरू जहाँ भए पनि त्यतैतिर आफ्नो अनुहार फर्काऊ।} [अल-बकरह: १४४]

उत्तर: यसका १४ स्तम्भहरू छन्, जुन निम्नानुसार छन्:
– तीमध्ये एक: कियाम: सक्षम व्यक्तिले उभिएर फर्ज नमाज पढ्नु। इम्रान बिन हुसैन (रजियल्लाहु अन्हु) ले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) द्वारा वर्णन गर्नुभएको हदीसको आधारमा: “उभिएर नमाज पढ, यदि सक्दैनौ भने बसेरै पढ र यदि त्यसो पनि सक्दैनौ भने कोल्टेमा पढ।” (बुखारी)
- तक्बीरे तहरीमा (अल्लाहु अक्बर) भन्नु। नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: "जब तिमी नमाजका लागि उभिन्छौ, तब तकबीर (अल्लाहू अकबर) भन।" (बुखारी र मुस्लिम)
- सुरह फातिहा पढ्नु। नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: «जो व्यक्ति सूरह फातिहा पढ्दैन, उसको नमाज स्वीकार हुँदैन।» (बुखारी र मुस्लिम)
- रुकू गर्नु, यसमा आफ्नो ढाड सीधा राखिन्छ र टाउकोलाई ढाडको समान स्तरमा राखिन्छ।
रुकूबाट उठ्नु।
- सीधा खडा हुनु। किनभने नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: "त्यसपछि रूकूअ गर यहाँसम्म रुकूमा पूरा शान्ति (इतमीनान) प्राप्त होस्, त्यसपछि रुकूबाट उठ यहाँसम्म तिमी सीधा उभिएको अवस्थामा ठीकसँग सन्तुलित (सिधा) भइहालोस्।” (बुखारी र मुस्लिम)
- सज्दा गर्नु र निधार, नाक, दुवै हात्केलाहरू, घुँडा र खुट्टाका औंलाका टुप्पाहरूलाई राम्रोसँग सज्दाको ठाउँमा राख्नु।
- सज्दाबाट उठनु।
- दुवै सज्दाबीच बस्नु। नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: “त्यसपछि सज्दा गर र त्यति समयसम्म सज्दामा रह कि स्थिर भइहालोस्, त्यसपछि सज्दाबाट उठेर त्यति समयसम्म बस कि स्थिर भइहालोस्।” (बुखारी र मुस्लिम)
सुन्नत तरिका: बायाँ खुट्टा फैलाएर त्यसमा बस्ने र दायाँ खुट्टालाई किब्लातिर फर्काएर ठाडो राख्ने। यसको प्रमाण; उम्मुल मोमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) ले वर्णन गरेका छन्: "नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) आफ्नो बायाँ खुट्टा फैलाउनुहुन्थ्यो र दायाँ खुट्टालाई सिधा राख्नुहुन्थ्यो।" (मुस्लिम)
- इतमीनान (स्थिरता): नमाजका प्रत्येक कार्यलाई शान्ति र स्थिरताका साथ सम्पन्न गर्नु हो।
- अन्तिम तशह्हुद। किनभने, अब्दुल्लाह बिन मस्ऊद रजियल्लाहु अन्हुले वर्णन गरेका छन्, उनले भने: "नमाजमा तशह्हुद फर्ज हुनु अघि हामी यसरी भन्ने गर्थ्यौं।" यसलाई नसईले वर्णन गरेका छन् र यसको मूल कुरा सहीह बुखारी र मुस्लिममा पनि छ।
- तशह्हुदको लागि बस्नु।
- दुवैतिर सलाम फेर्नु: अर्थात दायाँ र बायाँ "अस्सलामु अलैकुम व रह्मतुल्लाह" भन्नु। यसको प्रमाण यो हदीस हो: "नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) पहिले दायाँ फेरि बायाँतिर गर्धन घुमाउदै ‘अस्सलामु अलैकुम व रहमतुल्लाह’ भन्नुहुन्थ्यो।" यसलाई तिर्मिजी र अरूले वर्णन गरेका छन्।
- स्तम्भ (अर्कान) हरूमा त्यही क्रम ख्याल राख्नुहोस्, जुन मैले व्याख्या गरेको छु। यदि कसैले जानाजानी रुकूभन्दा पहिले सज्दा गर्यो भने, उसको नमाज नष्ट हुनेछ र यदि भूलवश (अनजानमा) गर्यो भने उसले फर्केर पहिले रुकू गर्नुपर्छ र त्यसपछि सज्दा गर्नु पर्छ।

उत्तर: नमाजका वाजिब कार्यहरू आठवटा छन्, जुन यसप्रकार छन्:
१. तक्बीरे तहरीमा बाहेक अन्य तकबीरहरू।
२. इमाम र मुन्फरिद (एक्लै नमाज पढ्ने) ले 'समिअल्लाहु लिमन् हमिदह' भन्नु।
३. "रब्बना व लकल्हम्द" भन्नु।
४. रुकूअमा एक पटक "सुब्हान रब्बियल्अजीम" भन्नु।
५. सज्दामा एक पटक "सुब्हान रब्बीयल् आअ्ला" भन्नु।
६. दुवै सज्दाको बीचमा "रब्बिग्फिर् ली" भन्नु।
७. पहिलो तशह्हुद।
८. पहिलो तशह्हुदको लागि बस्नु।

उत्तर: नमाजका ११ वटा सुन्नतहरू छन्, जुन निम्नानुसार छन्:
१. तक्बीरे तहरीमा पछि "सुब्हानकल्लाहुम्म व बिहम्दिक, व तबारकस्मुक, व तआला जद्दुक, व ला इलाह गैरुक" पढ्नु र यसलाई दुआ-ए-इस्तिफ्ताह पनि भनिन्छ।
२. 'अऊजु बिल्लाहि मिनश्शैतानिर्रजीम' पढ्नु।
३. '' पढ्नु।
४. "आमीन" भन्नु।
५. सूरह फातिहा पछि कुनै सूरह पढ्नु।
६. इमामले उच्च स्वरमा तिलावत गर्नु।
७. 'रब्बना व लकल् हम्दु' पछि "मिल्अस्समावाति व मिल्अल् अर्जि व मिल्अ मा शिअ्त मिन शैइम् बाअ्दु" भन्नु।
८. रुकूमा एक पटकभन्दा बढी तस्बीह पढ्नु, अर्थात् दोस्रो, तेस्रो वा त्यसभन्दा बढी।
९. सज्दा मा एक पटकभन्दा बढी तस्बीह पढ्नु।
१०. दुवै सज्दाबीच एक पटकभन्दा बढी "रब्बिगफिर ली" भन्नु।
११. अन्तिम तशह्हुदमा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) र उहाँका परिवारमाथि दुरूद पठाउनु र बरकतको दुआ गर्नु अनि त्यसपछि दुआ गर्नु।
कार्यसम्बन्धी सुन्नतहरू:
१. तक्बीरे तहरीमाका साथै दुवै हात उठाउनु।
२. रुकू गर्दा।
३. त्यसबाट उठ्दा।
४. त्यसपछि हात तल झार्नु।
५. दायाँ हातलाई बाँया हातमाथि राख्नु।
६. सज्दा गर्ने ठाउँमा हेर्नु।
७. उभिँदा खुट्टा फरक–फरक राख्नु।
८. रुकूमा आफ्ना घुँडालाई हातले समात्नु, औँलाहरू फैलाएर राख्नु, ढाड सीधा राख्नु र टाउकोलाई ढाडको बराबर राख्नु।
९. सज्दाका अंगहरूलाई जमिनमा राख्नु र भुइँमा टाँसिएको सुनिश्चित गर्नु।
१०. दुवै पाखुराहरूलाई छेउबाट, पेटलाई तिघ्राबाट र तिघ्रालाई पिडौलाबाट टाढा राख्नुहोस्। दुवै घुँडाहरू बीचमा दूरी राख्नुहोस्, खुट्टाहरू सीधा राख्नुहोस्, औंलाहरूको भित्री भागलाई भुइँमा राख्नुहोस् र आफ्ना हातहरू काँधको बराबरमा राख्नुहोस् र हातका औंलाहरू आपसमा मिलेका होस्।
११. दुवै सज्दाबीच र पहिलो तशह्हुदमा बायाँ खुट्टा मोडेर त्यसमा बस्नु र दोस्रो तशह्हुदमा तवर्वुक गर्नु।
१२. दुवै सज्दाबीच र तशह्हुदमा बस्दा दुबै हात फिँजाएर राख्नुहोस्, औँलाहरू मिलाएर जाँघमाथि राख्नुहोस्, तर तशह्हुदमा दायाँ हातको छोटो औँला र तेस्रो औँला मोड्नुहोस्, ठुलो औँलाले बीचकी औँलासँग मिलाएर घेरा बनाउनुहोस् र अल्लाहको नाम आउँदा शहादतको औँलाले संकेत गर्नुहोस्।
१३. सलाम गर्दा दायाँ र बायाँ तिर गर्धन घुमाउनुहोस्।

उत्तर १: नमाजको कुनै पनि रुक्न वा शर्त छोड्नु।
२. जानीजानी कुरा गर्नु।
३. खानु वा पिउनु।
४. लगातार धेरै बेर हर्कत गर्नु।
५. नमाजका वाजिब (अनिवार्य) कार्यहरूमध्ये कुनै एक जानीजानी छोड्नु।

उत्तर: नमाज पढ्ने तरिका:
१. आफ्नो सम्पूर्ण शरीरलाई किब्लातर्फ फर्काउने, न दायाँ-बायाँ मोडिने र न यताउता हेर्ने।
२. त्यसपछि मनमै आफू पढ्न लागेको नमाजको नियत गर्ने, जिब्रोबाट उच्चारण नगर्ने।
३. त्यसपछि तकबीरतुल एहराम “अल्लाहु अकबर” भन्दै दुवै हातलाई काँधको बराबर उठाउने।
४. त्यसपछि दायाँ हातलाई बायाँ हथेलीमाथि छातीमाथि राख्ने।
५. त्यसपछि यो दुआ पढ्ने: ''अल्लाहुम्म बाइद बैनी व बैन खतायाय कमा बाअत्त बैनल्मशरिक़ि वल्मगरिबि, अल्लाहुम्म नक्किनी मिन खताया कमा युनक्कस् स़ौबुल अब्यजु मिनद्दनसि, अल्लाहुम्मग्सिलनी मिन् खतायाय बिलमाइ वस्सल्जि वल्बरद्।"
अर्थ: हे अल्लाह!, मलाई मेरा पापहरूबाट त्यसरी नै टाढा पार्नुहोस् जसरी तपाईंले पूर्वलाई पश्चिमबाट टाढा गर्नुभएको छ। हे अल्लाह!, मलाई मेरा पापहरूबाट त्यसरी नै सफा गर्नुहोस् जसरी सेतो लुगालाई फोहोरबाट सफा गरिन्छ। हे अल्लाह!, मेरा पापहरू पानी, हिउँ र असिनाले धुनुहोस्।
वा यो भन्ने: "सुब्हानकल्लाहुम्म व बिहम्दिक व तबारकस्मुक व तआला जद्दुक व लाइलाह गैरुक।"
अर्थ: हे अल्लाह तपाईं पवित्र हुनुहुन्छ, तपाईंको प्रशंसा होस्, तपाईंको नाम धन्य होस्, तपाईंको महिमा उच्च छ र तपाईं बाहेक अरू कोही ईश्वर छैन।
६. त्यसपछि यो पढ्ने: ''अऊजु बिल्लाहि मिनश्शैतानिर्रजीम।"
अर्थ: म श्रापित शैतानबाट अल्लाहको शरण चाहन्छु।
७. त्यसपछि बिस्मिल्लाह पढ र यसको व्याख्या गर सुरह फातिहा पढ्ने: (बिस्मिल्ला हिर् रहमा निर्रहीम। (१) अल्हम्दु लिल्लाहि रब्बिल् आलमीन। (२) अर्रह्मान् निर्रहीम। (३) मालिकि यौमिद्दीन। (४) इय्याक नाअ बुदु व इय्याक नस्तईन्। (५) इह्दिनस्सिरातल् मुस्तकीम। (६) सिरातल्लदीन अन् अम्त अलै हिम, गैरिल-मग्दूबि अलै हिम व लद्दाल्लीन। (७) [अल-फातिहा: १-७]
त्यसपछि "आमीन" भन्ने, अर्थात् "हे अल्लाह, मेरो दुआ कबूल गर्नुहोस्।"
८. त्यसपछि सकेसम्म कुरआनको तिलावत गर्ने र फज्रको नमाजमा लामो तिलावत गर्ने।
९. त्यसपछि रुकूअ गर्ने, अर्थात्: अल्लाहको महिमाका लागि ढाड झुकाउने। रुकू गर्दा हातलाई काँधसम्म उठाउँदै तकबीर भन्ने। सुन्नत अनुसार: ढाड सीधा राख्ने, टाउको त्यसको बराबर राख्ने र आफ्नो हातलाई औंलाहरू फैलाएर घुँडाहरूमा राख्नने।
१०. रुकूमा “सुब्हान रब्बियल्-आजीम” तीन पटक भन्ने। यदि “सुब्हानकल्लाहुम्म वबिहम्दिक, अल्लाहुम्मगफिर ली” भन्छ भने झनै राम्रो।
११. त्यसपछि “समिअल्लाहु लिमन हमिदह” भन्दै, दुवै हात काँधको बराबर उठाउँदै रुकूबाट टाउको उठाउने र मुक्तदी (इमाम पछाडि नमाज पढ्ने) ले केवल “रब्बना वलल्हम्दु” भन्छ।
१२. टाउको उठाएपछि यो दुआ पढ्ने: "रब्बना व लबकल् हम्द, मिल्अस्समावाति वल् अर्जि व मिल्अ मा शिअ्त मिन शैइम् बअ्दु।"
अर्थ: हे हाम्रा पालनकर्ता! सम्पूर्ण प्रशंसाहरू तपाईंका लागि हुन्, आकाश र पृथ्वी बराबर तथा तपाईंले चाहनुभएको अरू सबै कुरा बराबर।
१३. त्यसपछि “अल्लाहु अकबर” भन्दै पहिलो सज्दा गर्ने र सात अंगहरू जमिनमा राख्ने: निधार नाक (दुवै मिलाएर एक), दुवै हथेली, दुवै घुँडा, दुवै खुट्टाको किनारा र कुहिनोलाई छेउबाट अलग राख्ने। हातहरू जमिनमा नफैलाउने र औँलाहरू किब्लातर्फ राख्ने।
१४. सज्दामा “सुब्हान रब्बीयल्-आअ्ला” तीन पटक भन्ने। यदि “सुब्हानकल्लाहुम्म वबिहम्दिक, अल्लाहुम्मगफिर ली” भन्छ भने झनै राम्रो।
१५. त्यसपछि “अल्लाहु अकबर” भन्दै सज्दाबाट टाउको उठाउने।
१६. त्यसपछि दुई सज्दाबीच बायाँ खुट्टामा बस्ने, दायाँ खुट्टा खडा राख्ने र हातहरूलाई आफ्ना जाँघ र घुँडामाथि राख्ने।
१७. दुवै सज्दाबीच बसेर यो दुआ पढ्ने: «रब्बि गफिर ली, वरहम्नी, वह्दिनी, वरजुक्नी, वज्बुरनी, व आफिनी।»
अर्थ: हे मेरा पालनकर्त्ता! मलाई क्षमा गर्नुहोस्, ममाथि दया गर्नुहोस्, मलाई मार्गदर्शन गर्नुहोस्, मलाई रोजीरोटी दिनुहोस्, मेरो आवश्यकता पूरा गर्नुहोस् र मलाई सुस्वास्थ्य राख्नुहोस्।
१८. त्यसपछि “अल्लाहु अकबर” भन्दै दोस्रो सज्दा गर्ने र पहिलो रकअतमा गरे जस्तै त्यही भन्ने र गर्ने।
१९. त्यसपछि “अल्लाहु अकबर” भन्दै दोस्रो सज्दाबाट उठ्ने र दोस्रो रकअत पनि पहिलो रकअत जस्तै पढ्ने, नमाज शुरु गर्ने दुआ बाहेक त्यही भन्ने र गर्ने जस्तो पहिलो रकअतमा गरेको थियो।
२०. त्यसपछि दोस्रो रकअत पूरा गरेर “अल्लाहु अकबर” भन्दै (सज्दाबाट उठेर तशह्हुदको लागि) बस्ने, जसरी दुई सज्दाबीच बसिन्छ।
२१. यस बसाइँमा तशह्हुद पढ्ने: “अत्तहिय्यातु लिल्लाहि, वस्सलवातु वत्तय्यिबातु, अस्सलामु अलैक अय्युहन्-नबीय्यु व रहमतुल्लाहि व बरकातुहु, अस्सलामु अलैना व अला इबादिल्ला-हिस्सालिहीन, अश्हदु अल्ला इलाह इल्लल्लाहु, व अश्हदु अन्न मुहम्मदन् अब्दुहु व रसूलुहु।”
त्यसपछि दरुद पढ्ने: "अल्लाहुम्म सल्लि अला मुहम्मदिन व अला आली मुहम्मद, कमा सल्लैत अला इब्राहीम व अला आली इब्राहीम, इन्नक हमीदुम् मजीद, व बारिक अला मुहम्मदिन व अला आली मुहम्मद, कमा बारक्त अला इब्राहीम व अला आली इब्राहीम, इन्नक हमीदुन मजीद।"
त्यसपछि निम्न दुआ पढ्ने: "अऊजु बिल्लाहि मिन अजाबि जहन्नम, व मिन अजाबिल्कब्र, व मिन फित्नतिल्मह्याय वल ममात, व मिन फित्नतिमसीहि द्दज्जाल।"
अर्थ: (मेरा सम्पूर्ण) मौखिक, शारीरिक र आर्थिक उपासनाहरू अल्लाहको लागि मात्रै खास छन्। हे नबी तपाईंमाथि अल्लाहको तर्फबाट दया, शान्ति र बरकत होस् अनि हामीमाथि पनि र अल्लाहका असल भक्तहरूमाथि पनि शान्ति होस्। म गवाही दिन्छु, अल्लाह बाहेक कोही सत्य पूजनीय छैन र म गवाही दिन्छु, मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) उहाँको भक्त र सन्देश वाहक हुनुहुन्छ।
हे अल्लाह! दया र शान्ति अवतरण गर्नुहोस् मुहम्मदमाथि र उहाँका परिवार तथा सन्तानमाथि, जसरी तपाईंले शान्ति अवतरण गर्नुभएको थियो इब्राहीममाथि, इब्राहीमका परिवार तथा सन्तानमाथि। निःसन्देह तपाईं महिमा र गुणगानको योग्य हुनुहुन्छ। बरकत अवतरण गर्नुहोस् मुहम्मदमाथि र उहाँका परिवारमाथि जसरी तपाईले बरकत अवतरण गर्नुभएको थियो इब्राहीममाथि, उहाँका परिवार तथा सन्तानमाथि। निःसन्देह तपाईं महिमा र गुणगानको योग्य हुनुहुन्छ।
हे अल्लाह! म नर्क र कब्रको यातनाबाट अनि मृत्यु र जीवनको फित्नाबाट एवं मसीह दज्जालको फित्नाबाट तपाईंको शरण माग्दछु। त्यसपछि उसले दुनियाँ र आखिरतको भलाइको लागि जुनसुकै दुआ गर्न सक्छ।
२२. त्यसपछि दायाँतर्फ फर्केर “अस्सलामु अलैकुम व रहमतुल्लाह” भन्दै सलाम गर्ने र बायाँतर्फ फर्केर पनि त्यसैगरी गर्ने।
२३. यदि नमाज तीन वा चार रकअतको हो भने पहिलो तशह्हुद; «अश्हदु अल्ला इलाह इल्लाहु व अश्हदु अन्न मुहम्मदन् अब्दुहु व रसुलुह» भन्नासाथ रोकिने।
२४. अनि “अल्लाहु अकबर” भन्दै, दुवै हातहरू काँधसम्म उठाउँदै उभिने।
२५. त्यसपछि उसले आफ्नो बाँकी नमाज दोस्रो रकात जस्तै गरी पढ्छ, तर उसले अल-फातिहा मात्र पढ्छ।
२६. अन्तिम तशह्हुदमा 'तवर्रुक' गर्ने, अर्थात् दायाँ खुट्टा ठाडो राख्ने र बायाँ खुट्टा दायाँ पिंडुलीको तलबाट बाहिर निकाल्ने नितम्बमा बस्ने र हातहरूलाई पहिले तशह्हुदजस्तै जाँघमाथि राख्ने।
२७. यो बैठकमा पूरा तशह्हुद पढ्ने।
२८. त्यसपछि दायाँतर्फ फर्केर “अस्सलामु अलैकुम व रहमतुल्लाह” भन्दै सलाम गर्ने र बायाँतर्फ फर्केर पनि त्यसैगरी गर्ने।

उत्तर: «अस्तग्फिरुल्लाह» तीन पटक।
«अल्लाहुम्म अन्तस्सलाम व मिन्कस्सलाम तबारक्त या जल् जलालि वल् इक्राम।»
अर्थ: हे अल्लाह! तपाईं शान्ति हुनुहुन्छ र तपाईंबाट शान्ति आउँछ। हे महिमा र सम्मानका मालिक! तपाईं बरकत वाला हुनुहुन्छ।
«ला इलाह इल्लल्लाहु वह्दहु ला शरीक लहु, लहुल् मुल्कु वलहुल् हम्दु, वहुव अला कुल्लि शैइन् कदीर। अल्लाहुम्म ला मानिअ लिमा आतैत्, वला मुअ्तिअ लिमा मनअ्त, वला यन्फउ जल् जद्दि मिन्कल् जद्दु।»
अर्थ: अल्लाह बाहेक कोही सत्य उपास्य छैन, उहाँ एक्लै हुनुहुन्छ र उहाँको कुनै साझेदार छैन। राज उहाँ कै हो, सबै प्रशंसा उहाँकै लागि हो र उहाँ प्रत्येक कुरामा सक्षम हुनुहुन्छ। हे अल्लाह! तपाईंले दिनुभएको कुरालाई रोक्ने कोही छैन र तपाईंले रोक्नुभएको कुरालाई दिने कोही छैन। कुनै पद वा हैसियत भएको व्यक्तिको हैसियत तपाईंको सामु लाभ दिन सक्दैन।
«ला इलाह इल्लल्लाहु वह्दहु ला शरीक लह, लहुल् मुल्कु व लहुल् हम्दु, वहुव अला कुल्लि शैइन् कदीर। ला हौल वला कुव्वत इल्ला बिल्लाह। ला इलाह इल्लल्लाहु, वला नअ्बुदु इल्ला इय्याहु, लहुन् निअमतु व लहुल् फद्लु, व लहुस् सनाउल् हसनु। ला इलाह इल्लल्लाहु मुख्लिसीन लहुद्दीन वलौ करिहल् काफिरून।»
अर्थ: अल्लाह बाहेक कुनै पनि सच्चा उपास्य छैन, उहाँ एक्लै हुनुहुन्छ र उहाँको कुनै साझेदार छैन। राज उहाँ कै हो, उहाँकै लागि सबै प्रशंसा हो र उहाँ प्रत्येक कुरामा सक्षम हुनुहुन्छ। खराबीबाट बच्ने शक्ति छैन र न त राम्रो काम गर्ने क्षमता छ, तर केवल अल्लाहको तौफीकबाट मात्र सम्भव छ। अल्लाह बाहेक कुनै पनि सच्चा उपास्य छैन र हामी केवल उहाँकै इबादत गर्छौं। सबै अनुग्रह उहाँकै तर्फबाट हो, सबै कृपा उहाँकै तर्फबाट हो र उहाँकै लागि उत्तम प्रशंसा हो। अल्लाह बाहेक कुनै पनि सच्चा उपास्य छैन, हामी इमान्दारिता साथ उहाँकै लागि इबादत गर्छौं, चाहे काफिरहरूलाई यो मन नपरोस्।
«सुब्हान अल्लाह» ३३ पटक।
«अल्हम्दु लिल्लाह» ३३ पटक।
«अल्लाहु अक्बर» ३३ पटक।
फेरि यो दुआ भनी १०० को संख्या पूरा गर्ने: «ला इलाह इल्लल्लाहु वह्दहु ला शरीक लह, लहुल् मुल्कु व लहुल् हम्दु, वहुव अला कुल्लि शैइन् कदीर।»
अर्थ: अल्लाह बाहेक कुनै पनि सच्चा उपास्य छैन, उहाँ एक्लै हुनुहुन्छ र उहाँको कुनै साझेदार छैन। राज उहाँ कै हो, उहाँकै लागि सबै प्रशंसा हो र उहाँ प्रत्येक कुरामा सक्षम हुनुहुन्छ।
- फज्र र मग्रिबको नमाजपछि सूरह इक्लास, सूरह फलक र सूरह नास तीन–तीन पटक पढ्ने र अन्य नमाजपछि एक–एक पटक पढ्ने।
- आयतुल् कुर्सी एक पटक पढ्ने।

उत्तर: फज्र नमाज अघि दुई रकअत।
- जोहर नमाज अघि ४ रकअत।
- जोहर पछि २ रकअत।
- मग्रिब पछि २ रकअत।
- इशा पछि दुई रकअत।
यसको फजीलत: अल्लाहका नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नु भएको छ: "जसले दिन र रातमा १२ रकअत सुन्नत पढ्छ, अल्लाहले उसको लागि स्वर्गमा एक घर बनाउनुहुनेछ।" यो हदीसलाई इमाम मुस्लिम, अहमद र अरूले वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: जुमा (शुक्रबार) को दिन हो। नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: «तिमीहरूका दिनहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तम दिन शुक्रवार हो। यसै दिन आदम (अलैहिस्सलाम) को सृष्टि भयो, यसै दिन उहाँको निधन भयो, यसै दिन सूर (नरसिंहा) फुकिनेछ र यसै दिन कयामत (प्रलय) आउनेछ। त्यसैले यस दिन म माथि धेरै दरूद पढ, किनभने तिमीहरूको दरूद मलाई पेश गरिन्छ।» उनीहरूले भने, “हे रसूलुल्लाह! हाम्रो दुरूद तपाईंमाथि कसरी प्रस्तुत हुन्छ, जबकि तपाईं माटोमा सड्नु हुन्छ?” तब उहाँले भन्नुभयो: “निश्चय नै “अल्लाह तआला ले नबीहरूका शरीरहरूलाई माटोमा सड्न निषेध गर्नु भएको छ।” यो हदीसलाई अबू दाऊद र अन्यले वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: प्रत्येक मुस्लिम पुरुष, वयस्क, विवेकी र बसोबास गर्ने व्यक्तिको लागि फर्ज-अैन (व्यक्तिगत रूपमा अनिवार्य) हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {हे आस्थावानहरू हो! जब शुक्रवारको नमाजका लागि अजान दिइन्छ, तब अल्लाहको जिक्र (नमाज) तर्फ दौडनुहोस् र व्यापार छोडदिनुहोस्। यो तपाईंको लागि उत्तम हो यदि तपाईं बुझ्नुहुन्छ भने।} [सूरह अल्-जुमा: ९]

उत्तर: जुमाको नमाज दुई रकअत हुन्छ, जसमा इमामले उच्च स्वरमा किरात गर्छन् र यसअघि दुईवटा प्रचलित खुत्बा (उपदेश) दिइन्छ।

उत्तर: जुमाको नमाज उचित शरई कारण बिना छोड्न मिल्दैन। नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: “जसले तीन शुक्रवारको नमाजलाई बेवास्ता गरेर छोड्छ, अल्लाहले उसको हृदयमा छाप लगाउनुहुनेछ।” यो हदीसलाई अबू दाऊद र अन्यले वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: १ नुहाउने। नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: "प्रत्येक वयस्क पुरुषले शुक्रबारको दिन स्नान गर्न अनिवार्य छ।" (बुखारी)
२. सुगन्ध लगाउने। यसको प्रमाण यो हदीस हो: "शुक्रबार (जुमा) को दिन मुस्लिमले नुहाउनु पर्छ र घरमा भएको सुगन्ध (अत्तर) लगाउनु पर्छ।" यसलाई इमाम अहमद र तिर्मिजीले वर्णन गरेका छन्।
३. सबैभन्दा राम्रो लुगा लगाउने। यसको प्रमाण यो हदीस हो: "यदि तिमीहरूमध्ये कसैसँग क्षमता छ भने, आफ्नो कामकाजका कपडाबाहेक जुमाको लागि दुईवटा (विशेष) कपडा राख्नमा कुनै आपत्ति छैन।” यो हदीसलाई इमाम इब्ने माजा र इमाम मालिकले मुअत्तामा वर्णन गरेका छन्।
४. मस्जिदमा चाँडै पुग्ने।
५. मस्जिदमा पैदल जाने। यसको प्रमाण यो हदीस हो: “जोले शुक्रवारको दिन स्नान गर्यो, सुगन्ध लगायो, समयअघि आयो, अगाडि बढ्यो, नजिक पुग्यो, सुन्यो र ध्यानपूर्वक बस्यो, उसले चाल्ने प्रत्येक पाइलाप्रति एक वर्षको रोजा र रातको इबादत बराबर सवाब प्राप्त हुनेछ।” यो हदीसलाई इमाम तिर्मिजी र इमाम नसयीले वर्णन गरेका छन्।
६. नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि धेरै दरूद पठाउने: उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: "शुक्रवारको दिन ममाथि धेरै दरूद पठाउने गर, किनकि यो दिन फरिश्ताहरू उपस्थित हुन्छन् र तिमीहरू मध्ये जो कोही दरूद पठाउँछ, उसले पठाउने बित्तिकै मेरा सामु पेश गरिन्छ।" यसलाई इब्ने माजाले वर्णन गरेका छन्।
७. सूरह कहफको तिलावत गर्ने। यसको प्रमाण यो हदीस हो: “जोले शुक्रवारको दिन सूरह अल-कहफ पढ्छ, उसको लागि दुई शुक्रवारको बीचमा उज्यालो (नूर) हुनेछ।” यसलाई हाकिम र अरूले वर्णन गरेका छन्।
८. दुआ स्वीकार हुने समय (घडी) खोज्ने। अबू हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले जुमाको दिनको चर्चा गर्नुभयो र भन्नुभयो: “यस दिनमा एउटा यस्तो घडी (समय) हुन्छ जसमा कुनै मुस्लिम बन्दाले नमाज पढ्दै अल्लाहसँग केही माग्छ भने, अल्लाहले अवश्य उसलाई त्यो दिनुहुन्छ।” (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: अब्दुल्लाह बिन उमर (रजियल्लाहु अन्हुमा) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "जमाअत (समूह) मा पढिएको नमाज, एक्लै पढिएको नमाजभन्दा सत्ताइस दर्जा (गुणा) बढी उत्तम हुन्छ।" (मुस्लिम)

उत्तर: यहाँ "नमाजमा खुशूअ" भनेको नमाजमा मन र मस्तिष्कलाई उपस्थित राख्नु र शरीरका अंगहरू एकदम शान्त राख्नु हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {निश्चय नै आस्थावानहरूले सफलता प्राप्त गरेका छन्। जसले आफ्नो नमाजमा पूर्ण रूपले खुशूअ (एकाग्रता/नम्रता) देखाउँछन्।} [अल् मूमिनूनः १-२]

उत्तर: जकात भनेको विशेष समयमा, विशेष सम्पत्तिमा, विशेष व्यक्ति (हकदार) हरूका लागि अनिवार्य अधिकारको नाम हो।
जकात इस्लाम धर्मको एक महत्वपूर्ण स्तम्भ हो। यो एक अनिवार्य सदका (दान) हो, जुन धनीबाट लिएर गरिबहरूलाई दिइन्छ।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {जकात अदा गर।} [अल्-बकरह: ४३]

उत्तर: जकात बाहेक हरेक सदका हो, जुन कुनै पनि समयमा भलाइका मार्गमा खर्च गरिन्छ।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {अल्लाहको मार्गमा खर्च गर।} [अल्-बकरह: १९५]

उत्तर: अल्लाहको इबादतको नियतले फज्रको उदयदेखि सूर्यास्तसम्म रोजा तोड्ने कुराहरूबाट आफूलाई रोकेर बस्नु नै रोजा हो। यो दुई प्रकारका हुन्छन्:
१. अनिवार्य रोजा: जस्तै रमजान महिनाको रोजा, जुन इस्लामका आधारभूत स्तम्भहरूमध्ये एक हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {हे आस्थावानहरू हो! तिमीहरूमाथि सियाम (रोजा) अनिवार्य गरिएको छ, जसरी तिमीहरूभन्दा अघिका मानिसहरूमाथि अनिवार्य गरिएको थियो, ताकि तिमीहरू धर्मपरायण बन्न सक।} [अल्-बकरह: १८३]
२. गैर अनिवार्य रोजा: जस्तै हरेक हप्ता सोमवार र बिहीवारको रोजा, हरेक महिनामा तीन दिनको रोजा र सबैभन्दा उत्तम भनेको प्रत्येक महिना चन्द्रमाको हिसाबले १३, १४ र १५ औं को रोजा हो।

उत्तर: अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: «जसले ईमानका साथ र सवाबको आशा राख्दै रमजानका रोजाहरू राख्छ, उसका अघिल्ला सबै पापहरू माफ गरिन्छन्।» (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: अबू-सईद खुदरी (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: «जसले अल्लाहको मार्गमा एक दिन रोजा राख्छ, अल्लाहले त्यो दिनको बदलामा उसको अनुहारलाई नरकबाट सत्तरी वर्ष टाढा पारदिनुहुन्छ।» (बुखारी र मुस्लिम)
"सब्ईन् खरीफन" को अर्थ: सत्तरी वर्ष।

उत्तर: १. जानीजानी खानु र पिउनु।
२. जानीजानी वान्ता (उल्टी) गर्नु।

उत्तर: १. रोजा खोल्न छिटो गर्नु (इफ्तारमा ढिलाइ नगर्नु)।
२. सहुर (रोजा सुरु गर्नु अघि खाने भोजन) ढिला गरेर खानु।
३. उपासना र भलाइका कामहरू धरै गर्नु।
४. कसैले रोजेदारलाई अपशब्द भन्छ भने उसले भन्नुपर्छ: "म उपवास बसेको छु।"
५. रोजा खोल्दा (इफ्तारमा) दुआ गर्नु।
६. रोजा खोल्दा पहिला ताजा खजूर (रुतब) वा सुक्खा खजूर (तमर) ले इफ्तार गर्नु; यदि त्यो उपलब्ध छैन भने पानीले इफ्तार गर्नु।

उत्तर: हज भनेको अल्लाह तआलाको उपासनाको उद्देश्यले विशेष समयमा विशेष कर्महरू गर्नको लागि मक्का (काबा) तर्फ जाने हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {..त्यो घरसम्म यात्रा गर्न सक्षम मानिसहरूले अल्लाहको लागि हज गर्नु पर्छ। तर जसले इन्कार गर्छ, निस्सन्देह अल्लाह संसारबाट निरपेक्ष हुनुहुन्छ।} [आले इमरान: ९७]

उत्तर: १. एहराम लगाउनु।
२. अरफातमा उभिनु।
३. तवाफे इफाजा गर्नु।
४. सफा र मर्वाबीच सई गर्नु।

उत्तर: अबू हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, मैले रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्दै गरेको सुने: "जो अल्लाहका लागि हज गर्छ र यौन सम्बन्ध तथा पाप गर्दैन; ऊ उसकी आमाले जन्माएको दिन जस्तै पवित्र फर्कन्छ।" यो हदीसलाई इमाम बुखारी र अरुले वर्णन गरेका छन्।
- «जसरी उसको आमा उसलाई जन्म दिएकी थिइन्»: अर्थात्, पापरहित।

उत्तर: उमरह भनेको अल्लाहको उपासनाका निमित्त कुनै पनि समयमा विशेष कर्महरू गर्नको लागि मक्का (काबा) तर्फ जाने हो।

उत्तर: १. एहराम लगाउनु।
२. काबाको तवाफ (परिक्रमा) गर्नु।
३. सफा र मर्वा बीच सई गर्नु।

उत्तर: अल्लाहको मार्गमा जिहाद भन्नाले इस्लामको प्रचारप्रसार र यसको रक्षा तथा त्यसका अनुयायीहरूको सुरक्षाका लागि आफ्नो प्रयास र शक्ति लगाउनु वा इस्लाम र त्यसका अनुयायीहरूको शत्रुसँग लड्नु गर्नु हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {आफ्नो जीउधनद्वारा अल्लाहको मार्गमा युद्ध गर; यही नै तिमीहरूको लागि उत्तम हो, यदि तिमीहरू जान्दछौ भने।} [ताैबा: ४१]
*******

उत्तर: अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: “यदि तिमीहरूमध्ये कसैको ढोकामा एउटा नदी बगिरहेको भए जसमा ऊ हरेक दिन पाँच पटक नुहाउँछ भने के उनको शरीरमा कुनै फोहोर बाँकी रहन्छ?” सहाबाहरूले उत्तर दिए: केही पनि फोहोर बाँकी रहँदैन। रसूल अल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: “यही पाँच नमाजको उदाहरण हो, जसले अल्लाहले पापहरू मेटाइ दिनुहुन्छ।” (बुखारी र मुस्लिम)
- दरन (الدَّرَن): फोहोर, मैलो पदार्थ।

उत्तर: उहाँ मुहम्मद बिन अब्दुल्लाह बिन अब्दुलमुत्तलिब बिन हाशिम हुनुहुन्छ। हाशिम कुरीश जातिबाट, कुरीश अरब जातिबाट र अरब इस्माईलका वंश हुन्। इस्माईल इब्राहीम (अलैहिस्सलाम) का पुत्र हुन्। हाम्रो नबी र उहाँका परिवारमा अल्लाहको आशीर्वाद र शान्ति होस्।

उत्तर: आमिना बिन्त वहब (वहबकी छोरी आमिना)।

उत्तर: उहाँ आमाको गर्भमा हुँदा नै उहाँको बुबाको मदिनामा मृत्यु भएको थियो।

उत्तर: उहाँ "हात्ती वाला साल" मा रबीउल अव्वल महिनाको सोमबारको दिन जन्मिनुभयो।

उत्तर: 'मक्का' शहरमा।

उत्तर: उहाँको बुबाको दासी; उम्मे अैमन।
- उहाँको काकाको दासी; सुवैबा।
- हलीमा सअ्दिया।

उत्तर: उहाँ छ वर्षको हुँदा उहाँकी आमाको मृत्यु भयो र उहाँको हजुरबा अब्दुल मुत्तलिबले उहाँको पालनपोषण र हेरचाह गर्नुभयो।

उत्तर: उहाँ आठ वर्षको हुँदा उहाँको हजुरबा अब्दुल् मुत्तलिबको निधन भयो र काका अबु तालिबले उहाँको पालनपोषण गरे।

उत्तर: उहाँ १२ वर्षको उमेरमा आफ्ना काकासँग शाम (सिरिया) यात्रा गर्नुभयो।

उत्तर: उहाँको दोस्रो यात्रा खदीजा (रजियल्लाहु अन्हा) को मालमा व्यापारका लागि भएको थियो। जब उहाँ फर्कनुभयो, तब उहाँले उनीसँग विवाह गर्नुभयो र त्यस बेला उहाँको उमेर २५ वर्ष थियो।

उत्तर: कुरैशले काबाको पुनर्निर्माण त्यतिबेला गरे, जब उहाँको उमेर ३५ वर्ष थियो।
जब हजरे अस्वद (कालो ढुंगा) कसले राख्ने भन्ने विषयमा उनीहरूबीच विवाद भयो, तब उनीहरूले उहाँलाई नै फैसला गर्न लगाए। उहाँले त्यसलाई एउटा कपडामा राख्नुभयो र प्रत्येक गोत्रलाई कपडाको एक-एक छेउ समात्न आदेश दिनुभयो। उनीहरू चार गोत्र (कबीला) थिए। जब उनीहरूले त्यसलाई आफ्नो स्थानसम्म उठाए, तब उहाँले आफ्नै हातले त्यसलाई त्यही ठाउँमा राख्नुभयो। उहाँमाथि दुरूद र सलाम होस्।

उत्तर: उहाँलाई ४० वर्षको उमेरमा नबुवत प्रदान गरियो र सम्पूर्ण मानवजातिका निमित्त शुभसूचना र चेतावनी दिने व्यक्तिको रूपमा पठाइएको थियो।

उत्तर: सत्य सपनाबाट वही (प्रकाशना) को सुरुवात भयो। उहाँले जुन सपना देख्नुहुन्थ्यो त्यो बिहानको उज्यालो झैँ सत्य हुन जान्थ्यो।

उत्तर: उहाँ हिरा नामको गुफामा कैयौं दिनसम्म अल्लाहको उपासना गर्नु हुन्थ्यो र आवश्यक खाना लिएर जानु हुन्थ्यो।
गुफामा उपासना गरिरहेको बेला उहाँमाथि वही अवतरित भयो।

उत्तर: अल्लाह तआलाले भन्नुहुन्छ: {आफ्नो रबको नामले पढ, जसले सृष्टि गर्नुभयो। जसले मानवलाई टाँसिने पदार्थबाट सृष्टि गर्नुभयो। पढ, र तिम्रो पालनकर्ता (रब) अत्यन्त उदार हुनुहुन्छ। जसले कलमद्वारा शिक्षा दिनुभयो। जसले मानवलाई त्यो कुरा सिकाउनुभयो, जुन उसले जान्दैनथ्यो। [अल-अलक: १-५ ]

उत्तर: पुरुषहरूमध्ये: अबू बक्र सिद्दीक।
- महिला हरूमध्ये: खदीजा बिन्त खुवैलिद।
- बालबालिकामध्ये: अली बिन अबी तालिब।
- दासहरूमध्ये: जैद बिन हारिषा।
- गुलामहरूमध्ये: बिलाल हबशी।

उत्तर: इस्लामको आह्वान लगभग तीन वर्षसम्म गोप्य रूपमा थियो, त्यसपछि नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) लाई सार्वजनिक रूपमा आह्वान गर्न आदेश दिइयो।

उत्तर: काफिरहरूले पैगम्बर र अन्य मुस्लिमहरूलाई अत्यधिक यातना दिन थाले। यहाँसम्म उनीहरूलाई नजाशीकहाँ इथियोपिया तर्फ हिजरत (प्रवास) गर्न अनुमति दिइयो।
मुशरिकहरूले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) लाई सताउने र हत्या गर्ने कुरामा सर्वसम्मतिले सहमत भए। तर अल्लाहले उहाँको रक्षा गर्नुभयो र उहाँलाई उहाँका काका अबू तालिबको संरक्षणमा राख्नुभयो, ताकि उहाँलाई उनीहरूबाट जोगाउन सकियोस्।

उत्तर: उहाँका काका अबू तालिब र उहाँकी पत्नी खदीजह (रजियल्लाहु अन्हा) को निधन भयो।

उत्तर: उहाँ पचास वर्षको हुँदा यो घटना भएको थियो र त्यही बेला पाँच नमाज फर्ज (अनिवार्य) गरियो।
- इस्रा: मस्जिद अल-हरामदेखि मस्जिद अल-अक्सा सम्मको यात्रा।
- मेअराज: मस्जिद अल-अक्सादेखि आकाशतर्फ, 'सिद्रतुल मुन्तहा' सम्मको यात्रा।

उत्तर: उहाँ ताइफका मानिसहरूलाई इस्लाम तर्फ आह्वान गर्नुहन्थ्यो। मेलाहरू तथा मानिसहरूको जमघटहरूमा जानु हुन्थ्यो र इस्लाम तर्फ आह्वान गर्नुहन्थ्यो। यहाँसम्म मदिनाका अन्सारहरू उहाँकहाँ आए, तिनीहरूले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि ईमान ल्याए र उहाँलाई सहयोग गर्ने प्रतिज्ञा गरे।

उत्तर: उहाँ १३ वर्षसम्म बस्नुभयो।

उत्तर: मक्काबाट मदिनातर्फ।

उत्तर: दश वर्ष।

उत्तर: उहाँमाथि जकात, रोजा, हज, जिहाद, अजान र इस्लामका अन्य कानूनहरू फर्ज भए।

उत्तर: बद्रको महान युद्ध: हिजरतको दोस्रो वर्ष।
- उहुदको युद्ध: हिजरतको तेस्रो वर्ष।
- अहजाबको युद्ध: हिजरतको पाँचौं वर्ष।
- ममक्काको विजय: हिजरतको आठौं वर्ष।

उत्तर: अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {त्यस दिनसँग डराऊ, जब तिमीहरू अल्लाहतिर फर्काइनेछौ, त्यसपछि प्रत्येक प्राणीलाई आफ्नो कर्मको प्रतिफल दिइनेछ र तिनीहरूमाथि अन्याय गरिने छैन।} [अल्-बकरह: २८१]

उत्तर: हिजरतको एघारौं वर्ष, रबिउल अव्वल महिनामा उहाँको निधन भयो र उहाँको उमेर ६३ वर्ष थियो।

उत्तर: १. खदीजा बिन्त खुवैलिद (रजियल्लाहु अन्हा)।
२. सौदा बिन्ते जम्अह रजियल्लाहु अन्हा।
३. आइशा बिन्ते अबि बक्र अस्सिद्दीक रजिअल्लाहु अन्हुमा।
४. हफसा बिन्ते उमर रजिअल्लाहु अन्हुमा।
५. जैनब बिन्ते खुजैमा रजिअल्लाहु अन्हा।
६. उम्मे सलमह बिन्ते उमैया रजिअल्लाहु अन्हा।
७. उम्मे हबीबा रम्ला बिन्ते अबि सुफियान रजिअल्लाहु अन्हुमा।
८. जुवैरीयह बिन्ते हारिस रजिअल्लाहु अन्हा।
९. मैमूना बिन्ते हारिस रजिअल्लाहु अन्हा।
१०. सफिया बिन्ते हुयई रजिअल्लाहु अन्हा।
११. जैनब बिन्ते जहश् रजिअल्लाहु अन्हा।

उत्तर: तीनजना छोराहरू थिए:
- कासिम, जसको नामबाट उहाँलाई अबूल् कासिम (कासिमका पिता) भनेर चिनिन्थ्यो।
- अब्दुल्लाह।
- इब्राहीम।
* चारजना छोरीहरू थिए:
- फातिमा रजियल्लाहु अन्हा।
- रुकैया रजियल्लाहु अन्हा।
- उम्मे कुल्षूम रजियल्लाहु अन्हा।
- जैनब रजियल्लाहु अन्हा।
उहाँका सबै सन्तानहरू खदीजा (रजियल्लाहु अन्हा) बाट जन्मिएका थिए, इब्राहीम बाहेक; उनी मारिया किब्तियाबाट जन्मिएका थिए। उहाँका सबै सन्तानहरू उहाँभन्दा पहिले नै निधन भए, फातिमा बाहेक; उनी उहाँपछि जीवित रहिन् र उहाँको पनि छ महिनापछि निधन भयो।

उत्तर: नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) मानवमध्ये मध्यम कदका हुनुहुन्थ्यो, न धेरै होचा, न धेरै अग्ला, तर बीचका। उहाँको रंग गोरो थियो, जसमा हल्का रातोपन झल्किन्थ्यो। उहाँको दाह्री बाक्लो थियो, आँखा ठूला र फराकिला थिए, मुख ठूलो थियो, कपाल अत्यन्त कालो थियो, काँधहरू चौडा थिए र सुगन्धित हुनुहुन्थ्यो। साथै उहाँका अन्य धेरै सुन्दर शारीरिक विशेषताहरू पनि थिए।

उत्तर: नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले आफ्नो उम्मतलाई स्पष्ट र उज्यालो मार्गमा छोड्नुभयो, जसको रात पनि दिनजस्तै प्रस्ट छ। यसबाट केवल विनाश हुने व्यक्ति मात्र विचलित हुन्छ। उहाँले कुनै पनि भलाइ यस्तो छोड्नुभएन जसतर्फ उम्मतलाई मार्गदर्शन नगरेको होस् र कुनै पनि खराबी यस्तो छोड्नुभएन जसबाट उम्मतलाई चेतावनी नदिएको होस्।
*******
नोट: यो खण्ड आयतहरू कण्ठ गर्ने, सम्झने र तिनका अर्थहरू बुझ्नको लागि हो।

उत्तर: सूरह फातिहा र यसको व्याख्या:
🎧 (बिस्मिल्ला हिर्रहमा निर्रहीम। 🎧 अल्हम्दु लिल्लाही रब्बिल् आलमीन। 🎧 अर्रहमानि र्रहीम। 🎧 मालिकि यौमिद्दीन। 🎧 इय्याक नअ बुदु व इय्याक नस्तईन्। 🎧 इह् दिनस्सिरातल मुस्तकीम। 🎧 सिरातल्लदीन अन् अम्त अलै हिम। गैरिल-मग्दूबि अलै हिम व लद्दाल्लीन।) [फातिहा: १-७]
तफ्सीर:
अल्लाहको किताब (कुर्आन); यस सूरहबाट आरम्भ भएको हुनाले यसको नाम अल्-फातिहा राखिएको हो।
१. (बिस्मिल्ला हिर्रहमा निर्रहीम्।)
अत्यन्त करूणामय परम दयालु अल्लाहको नामबाट आरम्भ गर्दछु। अल्लाहको नाम लिएर, उहाँको मद्दत र उहाँको नामको बरकत (आशीर्वाद) खोज्दै कुरआन पढ्न सुरु गर्दछु।
- (अल्लाह) अर्थात्: वास्तवकि उपास्य र यो नाम उहाँ बाहेक अरू कसैका लागि प्रयोग गरिँदैन।
- (अल् रह्मान) अर्थात्: असीम दयालु, जसको दया हरेक कुरालाई समेटेको छ।
- (अर्-रहीम) अर्थात्: आस्थ्वानहरूप्रति विशेष दयावान।
२. (अल्हम्दु लिल्लाही रब्बिल् आलमीन।) अर्थात्: सबै प्रकारका प्रशंसा र पूर्णता केवल अल्लाहकै लागि हुन्।
३. (अर्रहमानि र्रहीम) अर्थात्: असीम दयाको स्वामी, जसको दया प्रत्येक वस्तुलाई समेटेको छ र ईमानवालाहरूमाथि दया गर्ने स्वामी।
४. (मालिकि यौमिद्दीन।) अर्थात्: कयामतको दिनको मालिक हुनुहुन्छ।
५. (इय्याक नअ्बुदु वइय्याक नस्तईन।) अर्थात्: हामी तपाईंलाई मात्र उपासना गर्छौं र तपाईंसित मात्र सहायता माग्छौं।
६. (इह् दिनस्सिरातल मुस्तकीम।) अर्थात्: हामीलाई इस्लाम र सुन्नतको मार्गदर्शन गर्नुहोस्।
७. (सिरातल्लजीन अन्अम्त अलैहिम, गैरिल् मग्जूबि अलैहिम् वलज्जाल्लीन।) अर्थात्: यो नबीहरू र तिनका सच्चा अनुयायीहरूको मार्ग हो, इसाई र यहूदीहरूको मार्ग होइन।
- यसलाई पढेपछि “आमीन” भन्नु सुन्नत हो, अर्थात्: “हाम्रो प्रार्थना स्वीकार गर्नुहोस्”।

उत्तर: सूरह “अज्जलजला” र यसको व्याख्या:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (इजा जुल्जिलतिल् अर्जु जिल्जालहा। 🎧 व अख्रजतिल् अर्जु अष्कालहा। 🎧 व कालल् इन्सानु मा लहा। 🎧 यौम इजिन् तुहद्दिषु अख्बारहा। 🎧 बि अन्न रब्बक औहा लहा। 🎧 यौमइजिइँ यस्दुरुन्नासु अश्तातल् लियुरौ आमालहुम। 🎧 फमैँ यअ्मल् मिष्काल जर्रतिन् खैरैँ यरह। 🎧 व मैँइ यअ्मल मिष्काल जर्रतिन् शर्रैं यरह।) [सूरह अज्जलजला: १- ८]
तफ्सीर:
१. (इजा जुल्जिलतिल् अर्जु जिल्जालहा।): जब पृथ्वीलाई अत्यधिक हल्लाइन्छ, जुन कयामतको दिन हुने छ।
२. (व अख्रजतिल् अर्जु अष्कालहा।): पृथ्वीले आफ्ना गर्भमा भएका (मृतक) र अरू सबैलाई बाहिर निकाल्छ।
३. (व कालल् इन्सानु मा लहा।) मानिस चकित हुँदै भन्छ: “पृथ्वी किन यसरी हल्लिरहेको र अशान्त छ?”
४. (यौम इजिन् तुहद्दिषु अख्बारहा।) त्यो महान् दिनमा पृथ्वीले आफूमा गरिएको असल र खराबको बारेमा बताउनेछ।
५. (बि अन्न रब्बक औहा लहा।) किनभने अल्लाहले त्यसलाई सिकाएको छ र यसो गर्न आदेश दिएको छ।
(यौमइजिइँ यस्दुरुन्नासु अश्तातल् लियुरौ आमालहुम।): त्यो महान् दिनमा, जब पृथ्वी हल्लिन्छ, मानिसहरू आफूले संसारमा गरेका कर्महरू हेर्नका लागि हिसाबको स्थानबाट छुट्टाछुट्टै समूहमा निकालिनेछन्।
७. (फमैँ यअ्मल् मिष्काल जर्रतिन् खैरैँ यरह।): जसले सानो कमिलाको तौल जति पनि राम्रो गरेको रहेछ; उसले त्यसलाई आफ्नो अगाडि पाउनेछ।
८. (व मैँइ यअ्मल मिष्काल जर्रतिन् शर्रैं यरह।) जसले सानो कमिलाको तौल जति पनि नराम्रो गरेको रहेछ; उसले त्यसलाई आफ्नो अगाडि पाउनेछ।

उत्तर: सूरह आदियात र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (वल् आदियाति जब्हा। 🎧 फल् मुरियाति कद्हा। 🎧 फल् मुगिराति सुब्हा। 🎧 फ अषर्न बिहि नक्आ। 🎧 फ वसत्न बिहि जम्आ। 🎧 इन्नल् इन्सान लि रब्बिहि लकनूद। 🎧 व इन्नहु अला जालिक लशहीद। 🎧 व इन्नहु लिहुब्बिल् खैरि ल शदीद। 🎧 अ फला याअ्लमु ईजा बुअ्षिर मा फिल् कुबूर। 🎧 व हुस्सिल मा फिस्सुदूर। 🎧 इन्न रब्बहुम् बिहिम् यौमइजिल् लखबीर। [सूरह अल्-आदियात: १-११]
तफ्सीर:
१. (वल् आदियाति जब्हा): अल्लाहले ती घोडाहरूको कसम खानुभएको छ, जुन यति तेज दौड्छन् कि दौडको तीव्रताले गर्दा तिनीहरूको सास फेर्दा आवाज पनि आउँछ।
२. (फल् मुरियाति कद्हा): अल्लाहले ती घोडाहरूको पनि कसम खानु भएको छ, जो जब ढुङ्गामा आफ्ना खुर मार्छन्, त्यसको प्रहारले आगो बाल्छ।
३. (फल् मुगिराति सुब्हा।): उहाँले ती घोडाहरूको कसम खानु भएको छ, जो बिहानको समयमा शत्रुहरूमाथि आक्रमण गर्छन्।
४. (फ अषर्न बिहि नक्आ।): ती घोडाहरूको दौडले धुलो उडाउँछ।
५. (फ वसत्-न बिहि जम्आ।): उनीहरूले आफ्ना घोडाका खुरहरू प्रयोग गरी शत्रुहरूको समूहको बीचबाट घुस्छन्।
६. (इन्नल् इन्सान लि रब्बिहि लकनूद।): मानिस वास्तवमा त्यस भलाइमा कन्जुस्याइँ गर्छ, जुन उसको मालिकले उबाट चाहनुहुन्छ।
७. (व इन्नहु अला जालिक लशहीद।): अनि भलाइ रोकथाम गर्न ऊ आफै साक्षी हो; किनभने यो यति स्पष्ट कुरा हो कि उसले यसलाई अस्वीकार गर्न सक्दैन।
८. (व इन्नहु लिहुब्बिल् खैरि ल शदीद।): धनप्रति अत्यधिक मोहका कारण त्यसलाई खर्च गर्न कञ्जुस्याइँ गर्छ।
९. (अ फला याअ्लमु ईजा बुअ्षिर मा फिल् कुबूर।): के यो जीवनको मोहमा परेकाे मानिसलाई थाहा छैन, जब अल्लाह तआलाले मृतकहरूलाई कब्रबाट निकालेर हिसाबकिताबका लागि पेश गर्नुहुन्छ, तब कुरा त्यस्तो हुँदैन जसरी उसले ठानिरहेको थियो?!
१०. (व हुस्सिल मा फिस्सुदूर।): व्यक्तिको हृदयमा भएका इरादाहरू, विश्वासहरू र अन्य कुरा सबै प्रकट र स्पष्ट गरिनेछन्।
११. (इन्न रब्बहुम् बिहिम् यौमइजिल् लखबीर।): त्यस दिन तिनीहरूका पालनकर्ता तिनीहरूको बारेमा पूरा खबर राख्नुहुनेछ; उहाँका दासहरूको कुनै पनि कुरा उहाँबाट लुक्दैन र उहाँले तिनीहरूलाई सोही अनुसार प्रतिफल दिनुहुनेछ।

उत्तर: सूरह अल-कारियह र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (अल् कारियह। 🎧 मल् कारियह। 🎧 वमा अदराक मल् कारियह। 🎧 यौम यकूनुन्नासु कल् फराशिल मब्षूष। 🎧 व तकूनुल् जिबालु कल् इह्निल् मन्फूश। 🎧 फ अम्मा मन षकुलत् मवाजीनुह। 🎧 फहुव फी ईशतिर्राजियह। 🎧 वअम्मा मन् खफ्फत् मवाजीनुहु। 🎧 फ उम्मुहु हावियह। 🎧 व मा अदराक माहियह। 🎧 नारुन् हामियह। [सुरह अल् कारियह: १-११]
तफ्सीर:
१. (अल् कारियह।): त्यो घडी (कयामतको समय) जसले आफ्नो भयानकता कारण मानिसहरूको हृदयलाई हल्लाउँछ।
२. (मल् कारियह।): के हो त्यो घडी, जसले आफ्नो भयानकता कारण मानिसहरूको हृदयलाई हल्लाउँछ?!
३. (वमा अदराक मल् कारियह।): हे सन्देष्टा! के म तपाईंलाई नबताऊँ, त्यो घडी, जसको भयावहताले मानिसहरूको हृदयमा कम्पन ल्याउँछ, त्यो कयामतको दिन हो।
४. (यौम यकूनुन्नासु कल् फराशिल मब्षूष।): त्यो दिन जब मानिसहरूको हृदय कम्पन गर्छ, उनीहरू यताउता छरिएका किरा फट्याङ्गाहरू जस्ता फैलिएका हुनेछन्।
५. (व तकूनुल् जिबालु कल् इह्निल् मन्फूश।): पहाडहरू हल्का भएर रुईझैँ सजिलै हल्लिने छन्।
६. (फ अम्मा मन षकुलत् मवाजीनुह।): जसको राम्रो काम नराम्रो कामभन्दा बढी हुन्छ।
७. (फहुव फी ईशति र्राजियह।): ऊ स्वर्गमा आनन्दको जीवनमा हुनेछ।
८. (व अम्मा मन खफ्फत् मवाजीनुह।): जसको राम्रो कामभन्दा नराम्रो काम बढी हुन्छ।
९. (फ उम्मुहु हावियह।): कयामतको दिन उसको बासस्थान र विश्रामस्थल नर्क हो।
१०. (व मा अदराक मा हियह।): हे सन्देष्टा! तपाईंलाई के थाहा यो के हो?
११. (नारुन् हामियह।): यो अत्यन्त तातो आगो हो।

उत्तर: सुरह तकासुर र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (अल्हाकुमुत्-तकासुर। 🎧 हत्ता जुर्तुमुल् मकाबिर। 🎧 कल्ला सौफ तअलमून। 🎧 षुम्म कल्ला सौफ तअ्लमून। 🎧 कल्ला लौ तअलमून इल्मल् यकीन। 🎧 लतरउन्नल् जहीम। 🎧 सुम्म लतरउन्नहा ऐनल् यकीन। 🎧 युम्म लतुस्‌अलुन्न यौमइजिन् अनिन् न’ईम। [सूरह अत्-तकासुर: १-८]
तफ्सीर:
१. (अल्हाकुमुत्-तकाषुर): हे मानव! धन र सन्तानको घमण्डले तिमीहरूलाई अल्लाहको आज्ञापालनबाट व्यस्त नाएको छ।
२. (हत्ता जुर्तुमुल् मकाबिर): यहाँसम्म तिमीहरू मरेर आफ्ना चिहानहरूमा प्रवेश गर्यौ।
३. (कल्ला सौफ तअलमून): धन र सन्तानको घमण्डले तिमीहरूलाई अल्लाहको आज्ञापालनबाट व्यस्त हुनु उचित थिएन। चाँडै नै तिमीहरूले यस व्यस्तताका परिणाम थाहा पाउनेछौ।
४. (षुम्म कल्ला सौफ तअ्लमून): त्यसपछि तिमीहरूले त्यसको परिणाम थाहा पाउनेछौ।
५. (कल्ला लौ तअलमून इल्मल् यकीन): साँचै, तिमीहरू अल्लाहतर्फ पुनः उठाइनेछौ र उहाँले तिमीहरूका कर्मअनुसार प्रतिफल दिनुहुनेछ भनेर तिमीहरूलाई पूर्ण विश्वास हुन्थ्यो भने तिमीहरू धन र सन्तानको घमण्डमा अल्झिने थिएनौ।
६. (लतरउन्नल् जहीम): अल्लाहको कसम, तिमीहरूले अवश्य नै कयामतको दिन आगो (नरक) देख्नेछौ।
७. (सुम्म लतरउन्नहा ऐनल् यकीन): त्यसपछि तिमीहरूले त्यसलाई निश्चय नै पूर्ण विश्वासका साथदेख्नेछौ, जसमा कुनै शङ्का हुँदैन।
८. (सूम्म लतुस्‌अलुन्न यौमइजिन् अनिन् न’ईम): त्यसपछि अल्लाहले तिमीहरूलाई दिनुभएका स्वास्थ्य, धनसम्पत्ति र अन्य नेमतहरूबारे त्यस दिन अवश्य प्रश्न गर्नु हुनेछ।

उत्तर: सुरह अस्र र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (वल्-अस्र। 🎧 इन्नल्-इन्सान लफी खुस्र्‌। 🎧 इल्लल्लजीन आमनू व अमिलुस्सालिहाति व तवासव् बिल्-हक्कि व तवासव् बिस्सब्र। [अल-अस्र: १-३]
तफ्सीर:
१. (वल् अस्र): अल्लाह सुब्हानहु व तआलाले समयको कसम खानुभएको छ।
२. (इन्नल् इन्सान लफी खुस्र): अर्थात्: सबै मानिसहरू घाटा र विनाशमा छन्।
३. (इल्लल्लजीन आमनू व अमिलुस्सालिहाति व तवासव् बिल्-हक्कि व तवासव् बिस्सब्र): तर जसले ईमान (विश्वास) ल्याए र सत्कर्म गरे तथा सत्यतर्फ आह्वान गरे अनि त्यसैमा अडिग रहे। वास्तवमा उनीहरू नै हानिबाट बचेका हुन्।

उत्तर: सुरह हुमजह र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (वैलुल्लि कुल्लि हुमजतिल् लुमजह। 🎧 अल्लजी जमअ मालौं व अद्ददह। 🎧 यहसबु अन्न मालहु अख्लदह। 🎧 कल्ला लयुनबजन्न फिल् हुतमह। 🎧 वमा अद्राक मल् हुतमह। 🎧 नारुल्लाहिल् मुकदह। 🎧 अल्लती तत्तलिउ अलल् अफ्इदह। 🎧 इन्नहा अलैहिम् मुअसदह। 🎧 फी अमदिम् मुमद्ददह।) [अल्-हुमजह: १-९]
तफ्सीर:
१. (वैलुल्लि कुल्लि हुमजतिल् लुमजह): मानिसहरूको धेरै निन्दा (पछाडि कुरा गर्ने) गर्ने र तिनीहरूमा दोष लगाउनेहरूका लागि यो ठूलो विपत्ति र कठोर सजाय हो।
२. (अल्लजी जमअ मालौं व अद्ददह): जसको मुख्य उद्देश्य धन जम्मा गर्नु र त्यसलाई गन्नु मात्र हो, त्यस बाहेक उसको अरू कुनै उद्देश्य हुँदैन।
३. (यहसबु अन्न मालहु अख्लदह): उसले सोच्दछ, उसले जम्मा गरेको धनले उसलाई मृत्युदेखि बचाउनेछ र ऊ यो संसारमा सदा जीवित रहन्छ।
४. (कल्ला लयुनबजन्न फिल् हुतमह): यो अज्ञानीले सोचे जस्तो होइन; उसलाई अवश्य नै जहन्नमको आगोमा फ्याँकिनेछ, जसले आफ्नो कठोरताका कारण त्यसमा हालिएको हरेक चीजलाई कुचल्ने र टुक्र्याउने गर्छ।
५. (वमा अद्राक मल् हुतमह): हे सन्देष्टा! तपाईंलाई के थाहा त्यो आगो के हो, जसले त्यसमा हालिएको हरेक चीजलाई चकनाचुर पार्छ?!
६. (नारुल्लाहिल् मुकदह): यो अल्लाहको प्रज्वलित आगो हो।
७. (अल्लती तत्तलिउ अलल् अफ्इदह): जुन मानिसहरूको शरीर हुँदै उनीहरूको हृदयसम्म पुग्छ।
८. (इन्नहा अलैहिम् मुअसदह): निश्चय नै, त्यो (आगो) त्यसमा यातना भोग्नेहरूमाथि पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको हुनेछ।
९. (फी अमदिम् मुमद्ददह): लामो खम्बाहरूभित्र थुनिएको हुनेछ, ताकि उनीहरू त्यसबाट बाहिर निस्कन नसकून्।

उत्तर: सुरह फील र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (अलम् तर कैफ फअल रब्बुक बि अस्हाबिल् फिल। 🎧 अलम यज‘अल कैदहुमं फी तजल्लील। 🎧 वअर्सल ‘अलैहिम तैयरन् अबाबील। 🎧 तर्मीहिम बिहिजारतिम् मिन् सिज्जील। 🎧 फजअलहुम कअस्फिम्माअ्कूल। [अल्-फील: १-५]
तफ्सीर:
१. (अलम् तर कैफ फअल रब्बुक बि अस्हाबिल् फिल): हे रसूल! के तपाईंले थाहा छैन, तपाईंका रबले अब्रहा र उसका हात्तीका साथ आएका सेनासँग के गर्नुभयो, जब उनीहरूले काबा ध्वस्त गर्न चाहेका थिए?!
२. (अलम यजअल कैदहुम फी तजल्लील): अल्लाहले उनीहरूको काबा ध्वस्त गर्ने खराब योजनालाई विफल बनाउनुभयो। उनीहरूले काबाबाट मानिसहरूलाई हटाउने आफ्नो चाहना पूरा गर्न सकेनन् र त्यसबाट कुनै पनि लाभ प्राप्त गर्न सकेनन्।
३. (वअर्सल अलैहिम तैरन् अबाबील): उहाँले उनीहरूतर्फ चरा पठाउनुभयो, जो समूह–समूहमा आए।
४. (तर्मीहिम बिहिजारतिम् मिन् सिज्जील): जसले उनीहरूलाई पकाइएका माटोका ढुंगा हानीरहेका थिए।
५. (फजअलहुम कअस्फिम्माअ्कूल): अल्लाहले उनीहरूलाई जनावरहरूले खाएको र खुट्टाले कुल्चेको बालीको पातहरू जस्तै बनाउनुभयो।

उत्तर: सुरह कुरैश र यसको व्याख्या:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (लि इलाफि कुरैश। 🎧 ई लाफिहिम् रिह्लतश्शिताइ वस्सैफ। 🎧 फल् यअ्बुदु रब्ब हाजल् बैत। 🎧 अल्लजी अत्अमहुम् मिन् जूअिउँ व आमनहुम् मिन् खौफ।) [सुरह कुरैश: १-४]
तफ्सीर:
१. (लि इलाफि कुरैश): यसको अर्थ हो उनीहरूले जाडो र गर्मीमा गर्ने यात्राको बानी।
२. (ई लाफिहिम् रिह्लतश्शिताइ वस्सैफ): जाडोको यात्रा यमनतर्फ र गर्मीको यात्रा शम (सिरियातर्फ) तर्फ सुरक्षित रूपमा गर्थे।
३. (फल् यअ्बुदु रब्ब हाजल् बैत): उनीहरूले केवल यस पवित्र काबाको प्रभु; अल्लाहको पूजा गरुन् र उहाँसँग कसैलाई साझेदार नगरुन्, किनभने उहाँले उनीहरूको यात्रा सहज बनाउनु भयो।
४. (अल्लजी अत्अमहुम् मिन् जूअिउँ व आमनहुम् मिन् खौफ): जसले उनीहरूलाई भोकमा खाना प्रदान गर्नुभयो र डरबाट सुरक्षित राख्नुभयो; किनभने उहाँले अरबको हृदयमा हरमको महत्त्व र यसको बासिन्दाप्रति श्रद्धा राख्नुभएको थियो।

उत्तर: सूरह माऊन र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (अरअैतल्लजी युकज्जिबु बिद्दीन। 🎧 फजालिकल्लजी यदुअ्अुल् यतीम। 🎧 वला यहुज्जु अला तआमिल् मिस्कीन। 🎧 फ वैलुल् लिल् मुसल्लीन। 🎧 अल्लजीन हुम् अन् सलातिहिम् साहून। 🎧 अल्लजीन हुम् युराऊन। 🎧 व यम्नअूनल् माऊन्।) [सूरह अल्-माऊन: १-७]
तफ्सीर:
१. (अरअैतल्लजी युकज्जिबु बिद्दीन): “के तपाईंले त्यो मानिसलाई चिन्नुभएको छ जसले कयामतको दिनको प्रतिफललाई झुठो ठान्छ?”
२. (फजालिकल्लजी यदुअ्अुल् यतीम): उही व्यक्ति हो, जसले अनाथलाई कठोरतापूर्वक उसको आवश्यकता बाट वञ्चित गर्छ।
३. (वला यहुज्जु अला तआमिल् मसस्कीन): उसले नत आफूलाई नत अरूलाई गरिबलाई खाना खुवाउन प्रेरित गर्छ।
४. (फ वैलुल् लिल् मुसल्लीन): यस्ता प्रार्थना गर्नेहरूका लागि विनाश र सजाय हो।
५. (अल्लजीन हुम् अन् सलातिहिम् साहून): जो आफ्ना नमाजहरूको ख्याल गर्दैनन् र त्यसको समय खेर जान्छ तर केही वास्ता गर्दैनन्।
६. (अल्लजीन हुम् युराऊन): जसले दिखावा गर्नको लागि प्रार्थना र कर्म गर्छन् र आफ्नो कर्म केवल अल्लाहको लागि निष्कपट रूपमा गर्दैनन्।
७. (व यम्नअूनल् माऊन्): उनीहरूले अरूलाई सहयोग गर्नबाट रोक्छन्, जबकि त्यस सहयोगमा कुनै हानी हुँदैन।

उत्तर: सूरह “कौषर” र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम हिर् रहमा निर्रहीम
🎧 (इन्ना आतैना कल् कौषर। 🎧 फ सल्लि लिरब्बिक वन्हर्। 🎧 इन्न शानिअक हुवल् अब्तर।) [सूरह अल्-कौषर: १-३]
तफ्सीर:
१. (इन्ना आतैना कल् कौषर): वास्तवमा, हे रसूल, हामीले तपाईंलाई प्रशस्त भलाइ प्रदान गरेका छौं, जसमा स्वर्गमा अल-कौषर नदी पनि समावेश छ।
२. (फ सल्लि लिरब्बिक वन्हर्): त्यसैले यस नेमतको लागि अल्लाहप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर; केवल उहाँकै लागि नमाज पढ र कुर्बानी गर, मुशरिकहरूको विपरीत, जो आफ्ना मूर्तिहरूका लागि कुर्बानी गरेर नजिक हुने प्रयास गर्छन्।
३. (इन्न शानिअक हुवल् अब्तर): निश्चय नै तिम्रो शत्रु नै सबै भलाइबाट वञ्चित र बिर्सिएको व्यक्ति हो, जसको नाम लिइँदा खराब रूपमा मात्र लिइन्छ।

उत्तर: सुरह काफिरून र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (कुल् या ऐयुुहल् काफिरून। 🎧 ला आ बुदु मा तअ्बुदून। 🎧 वला अन्तुम आबिदून मा अअ्बुद। 🎧 वला अन आबिदुम् मा अबद्दुतुम्। 🎧 वला अन्तुम आबिदून मा अअ्बुद। 🎧 लकुम् दीनुकुम् वलिय दीन।) [अल् काफिरून्: १-६]
तफ्सीर:
१. (कुल् या ऐयुुहल् काफिरून): भन, हे पैगम्बर: ए अल्लाहका इन्कार गर्नेहरू हो!
२. (ला आ बुदु मा तअ्बुदून): म अहिले र भविष्यमा पनि तिमीहरूले पूजा गर्ने मूर्तिहरूको पूजा गर्दिनँ।
३. (वला अन्तुम आबिदून मा अअ्बुद): तिमीहरू पनि त्यसको पूजा गर्नेहरू होइनौ जसको म पूजा गर्छु र त्यो केवल एक मात्र अल्लाह हो।
४. (वला अन आबिदुम् मा अबद्दुतुम्): म पनि तिमीहरूले पूजा गरेका मूर्तिहरूको पूजा गर्नेवाला होइन।
५. (वला अन्तुम आबिदून मा अअ्बुद): तिमीहरू पनि त्यसको पूजा गर्नेहरू होइनौ जसको म पूजा गर्छु र त्यो केवल एक मात्र अल्लाह हो।
६. (लकुम् दीनुकुम् वलिय दीन): तिमीहरूका लागि तिमीहरूको त्यो धर्म छ, जुन तिमीहरू आफैंले आविष्कार गरेका छौ र मेरो लागि त्यो धर्म छ जुन अल्लाहले ममाथि अवतरित गर्नुभएको हो।

उत्तर: सूरह “नस्र” र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (इजा जाअ नस्रुल्लाहि वल् फत्ह। 🎧 व रअैतन्नास यदुखुलून फी दीनिल्लाहि अफ्वाजा। 🎧 फ सब्बिह बिहम्दी रब्बिक वस्तग्फिर्हु इन्नहु कान तौव्वाबा।) [अन्-नस्र: १-३]
तफ्सीर:
१. (इजा जाअ नस्रुल्लाहि वल् फत्ह): हे पैगम्बर, जब तिम्रो धर्मका लागि अल्लाहको सहायता आउँछ र उहाँले शक्ति दिनुहुन्छ र मक्का विजय हुन्छ।
२. (व रअैतन्नास यदुखुलून फी दीनिल्लाहि अफ्वाजा): तपाईंले मानिसहरूलाई इस्लाममा ठूलो समूहबद्ध भएर प्रवेश गर्दै गरेको देख्नुहुन्छ।
३. (फ सब्बिह बिहम्दी रब्बिक वस्तग्फिर्हु इन्नहु कान तौव्वाबा): त्यसैले जान, यो तिमीलाई दिइएको दायित्व समाप्त हुन लागेको संकेत हो। तिम्रो आयु समाप्त भई तिमीले आफ्नो पालनहारसँग भेट गर्ने समय नजिकिएको संकेत पनि हो। त्यसैले आफ्नो रबको स्तुति गर, विजय र फतहको अनुग्रहका लागि उहाँप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर र उहाँसँग क्षमा माग। निश्चय नै उहाँले आफ्ना बन्दाहरूको तोबा स्वीकार गर्नुहुन्छ र उनीहरूलाई माफी दिनुहुन्छ।

उत्तर: सूरह “मसद” र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (तब्बत् यदा अबी लहबिन्व तब्ब। 🎧 मा अग्ना अन्हु मा लुहु वमा कसब। 🎧 स यस्ला नारन् जात लहब। 🎧 वम्रअतुहु हम्मा लतल् हतब। 🎧 फी जीदिहा हब्लुम् मिम् मसद्द।) [अल्-मसद: १-५]
तफ्सीर:
१. (तब्बत् यदा अबी लहबिन्व तब्ब): नबीका काका अबु लहब बिन अब्दुलमुत्तालिबका हात नष्ट भए, उनको कर्म पनि नष्ट भयो; किनभने उसले रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) लाई हानि पुर्‍याउँथ्यो र उसको प्रयास असफल रह्यो।
२. (मा अग्ना अन्हु मा लुहु वमा कसब): उसको धन र सन्तानले उनलाई कुनै फाइदा दिएन; न त तिनीहरूले उसबाट सजाय टार्न सके, न त उनलाई दया ल्याउन सके।
३. (स यस्ला नारन् जात लहब): ऊ कयामतको दिन आगोको भट्टीमा प्रवेश गर्नेछ र त्यसको तातोपनाको पीडा भोग्नुहुनेछ।
४. (वम्रअतुहु हम्मा लतल् हतब): उनकी पत्नी उम्म जमील पनि त्यसमा प्रवेश गर्नेछिन्, जसले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) लाई दु:ख दिनको लागि उहाँको बाटोमा काँडा फ्याँक्ने गर्थिन्।
५. (फी जीदिहा हब्लुम् मिम् मसद्द): उसको घाँटीमा मजबुत डोरी बाँधिनेछ, जसले उनलाई आगो तर्फ घिसारिनेछ।

उत्तर: सूरह इख्लास र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (कुल् हुवल्लाहु अहद्। 🎧 अल्लाहुस्समद। 🎧 लम् यलिद् व लम् यूलद्। 🎧 व लम् यकुल्लहु कुुफुवन् अहद्।) [अल् इख्लासः १-४]
तफ्सीर:
१. (कुल् हुवल्लाहु अहद्): भन्नुहोस् हे रसूल! उहाँ अल्लाह हुनुहुन्छ र उहाँ बाहेक कोही सत्य उपास्य छैन।
२. (अल्लाहुस्समद): अर्थात्: सृष्टिका सबै आवश्यकताहरू उहाँको अगाडी पोखिन्छ।
३. (लम् यलिद् व लम् यूलद्): उहाँको न सन्तान छ न पिता; उहाँ निरपेक्ष हुनुहुन्छ।
४. (व लम् यकुल्लहु कुुफुवन् अहद्): उहाँको सृष्टिमध्ये कोही उहाँ जस्तो छैन।

उत्तर: सूरह फलक र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (कुल् अऊजु बिरब्बिल् फलक। 🎧 मिन् शर्रि मा खलक। 🎧 व मिन् शर्रि गासिकिन इजा वकब। 🎧 व मिन् शर्रिन्नफ्फासाती फिल् उकद्। 🎧 व मिन् शर्रि हासिदिन् इजा हसद।) [अल-फलक: १-५]
त्फ्सीर:
१. (कुल् अऊजु बिरब्बिल् फलक): भन्नुहोस्, हे रसूल! म प्रभातको रबको शरण लिन्छु र उहाँसँग सहायता माग्छु।
२. (मिन् शर्रि मा खलक): सृष्टिका हानिकारक कुराबाट।
३. (व मिन् शर्रि गासिकिन इजा वकब): म रातमा हुने जनावर र चोरहरूको दुष्टताबाट अल्लाहसँग शरण माग्दछु।
४. (व मिन् शर्रिन्नफ्फासाती फिल् उकद्): म गाँठो फुक्ने बोक्सीहरूको दुष्टताबाट उहाँको शरण चाहन्छु।
५. (व मिन् शर्रि हासिदिन् इजा हसद): म ईर्ष्यालु व्यक्तिको दुष्टताबाट अल्लाहको शरण लिन्छु, जो अल्लाहको आशिषहरूमा ईर्ष्या गर्छ, ती आशिषहरू मानिसहरूबाट हटाउन र उनीहरूलाई हानि पुर्‍याउन चाहन्छ।

उत्तर: सूरह "नास" र यसको तफ्सीर:
🎧 बिस्मिल्ला हिर्रह्-मा निर्रहीम
🎧 (कुल् अऊजु बिरब्बिन्नास। 🎧 मलिकिन्नास। 🎧 इलाहिन्नास। 🎧 मिन् शर्रिल् वस्वासिल् खन्नास। 🎧 अल्लजी युवसव्विसु फी सुदूरिन्नास। मिनल् जिन्नति वन्नास।) [अन्नास: १-६]
तफ्सीर:
१. (कुल् हुवल्लाहु अहद): भन्नुहोस्, हे रसूल! म मानिसहरूको पालनकर्ता शरण लिन्छु र उहाँसँग सहायता माग्छु।
(मलिकिन्नास): उहाँले तिनीहरूलाई आफ्नो इच्छा अनुसार व्यवस्थापन गर्नुहुन्छ; उहाँ बाहेक तिनीहरूको अरू कोही मालिक छैन।
३. (इलाहिन्नास): उहाँ उनीहरूका वास्तविक उपास्य हुनुहुन्छ, उहाँ बाहेक उनीहरूको कोही वास्तविक उपास्य छैन।
४. (मिन् शर्रिल् वस्वासिल् खन्नास): शैतानको दुष्टताबाट, जो मानिसहरूको हृदयमा कुरा खेलाउँछ।
५. (अल्लजी युवसव्विसु फी सुदूरिन्नास): जसले मानिसहरूको हृदयमा गलत प्रलोभन उत्पन्न गर्छ।
६. (मिनल् जिन्नति वन्नास): अर्थात्: मनमा कुरा खेलाउने मानिसहरूमध्ये पनि हुन सक्छ र जिन्नमध्ये पनि।
*******

उत्तर: अमीरुल मुमिनीन अबू हफ्स उमर बिन् खत्ताब (रजियल्लाहु तआला अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, मैले रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्दै गरेको सुनें, उहाँले भन्नुभयो: “निश्चय नै कर्महरू नियत (मनसाय) मा आधारित हुन्छन् र प्रत्येक व्यक्तिले त्यही पाउँछ जुन उसले नियत गरेको हुन्छ। त्यसैले जसको हिजरत अल्लाह र उहाँका रसूलका लागि हुन्छ, उसको हिजरत अल्लाह र उहाँका रसूलकै लागि हुन्छ र जसको हिजरत दुनियाँ प्राप्त गर्न वा कुनै महिलासँग विवाह गर्नका लागि हुन्छ, उसको हिजरत त्यही कुराका लागि हुन्छ जसका लागि उसले हिजरत गरेको हो।” (बुखारी र मुस्लिम)
हदीसका केही फाइदाहरू:
१. प्रत्येक कार्यका लागि नियत (मनसाय) अनिवार्य हुन्छ—चाहे त्यो नमाज होस्, रोजा होस्, हज होस् वा अन्य कुनै पनि कार्य।
२. नियत अल्लाह तआलाका लागि खालिस (निष्कपट) हुनु अनिवार्य छ।

उत्तर : उम्मुल-मुमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: “जसले हाम्रो यस धर्ममा कुनै नयाँ कुरा समावेश गर्छ जुन यसको भाग होइन, त्यो रद्द (अस्वीकार्य) हुन्छ।" (बुखारी र मुस्लिम)
हदीसका केही फाइदाहरू:
१. धर्ममा नयाँ कुरा (बिदअत) गर्न निषेध गरिएको छ।
२. धर्ममा नयाँ कुरा (बिदअत) रद्द (अस्वीकार्य) हुन्छ र स्वीकार गरिँदैन।

उत्तर: उमर बिन अल-खत्ताब (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, उनले भने: “हामी रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) सँग बसिरहेका थियौं, त्यत्तिकैमा एक जना मानिस देखा परे—उनका लुगा अत्यन्त सेतो र कपाल अत्यन्त कालो थियो। उनीमाथि यात्राको कुनै चिन्ह देखिँदैनथ्यो र हामीमध्ये कसैले पनि उनलाई चिन्दैनथ्यो। अन्ततः उनी नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमको नजिक बसे, आफ्ना घुँडा उहाँका घुँडासँग टाँस्यो र आफ्ना हातहरू आफ्नै तिघ्रामा राखे, अनि भने: ‘हे मुहम्मद! मलाई इस्लामको बारेमा बताउनुहोस्।’
उहाँले भन्नुभयो: “इस्लाम भनेको अल्लाह बाहेक कुनै सत्य पूज्य छैन र मुहम्मद रसूल हुनुहुन्छ भनेर गवाही दिनु, नमाज कायम गर्नु, जकात दिनु, रमजानमा रोजा बस्नु र सक्षम व्यक्तिले हज गर्नु।” उनले भने: “तपाईंले ठीक भन्नुभयो।” हामीलाई अचम्म लाग्यो! उनी सोध्छन् र पुष्टि पनि गर्छन्।
उनले भने: “मलाई ईमानको बारेमा बताउनुहोस्।” उहाँले भन्नुभयो: “अल्लाहमा, उहाँका फरिश्ताहरूमा, उहाँका पुस्तकहरूमा, उहाँका रसूलहरूमा, अन्तिम दिनमा र तकदीरमा—यसको राम्रो र नराम्रो दुवैमा विश्वास गर्नु।” उनले भने: “तपाईंले ठीक भन्नुभयो।”
उनले भने: “मलाई इहसानको बारेमा बताउनुहोस्।” उहाँले भन्नुभयो: “अल्लाहको उपासना यसरी गर्नु, मानौं तिमी उहाँलाई देखिरहेका छौ; यदि तिमी उहाँलाई देख्दैनौ भने निश्चय नै उहाँले तिमीलाई देख्नुहुन्छ।”
उनले भने: “मलाई कयामतको बारेमा बताउनुहोस्।” उहाँले भन्नुभयो: “जसलाई सोधिएको छ, त्यो सोध्नेभन्दा बढी जानकार छैन।” उनले भने: “मलाई यसका चिन्हहरूको बारेमा बताउनुहोस्।” उहाँले भन्नुभयो: “जब दासीले आफ्नी मालिक्नीलाई जन्म दिनेछे र जब तिमी देख्नेछौ कि नाङ्गा खुट्टा, नाङ्गा शरीर, गरिब र भेडा चराउनेहरू भवन निर्माणमा एक-अर्कासँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेका हुनेछन्।”
त्यसपछि उनी गए र केही समय बित्यो। त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: “हे उमर! के तिमी जान्दछौ, त्यो सोध्ने को थियो?” मैले भने: “अल्लाह र उहाँका रसूल नै बढी जान्नुहुन्छ।” उहाँले भन्नुभयो: “निश्चय नै उनी जिब्रिल थिए, जो तिमीहरूलाई तिमीहरूको धर्म सिकाउन आएका थिए।” (मुस्लिम)
हदीसका केही फाइदाहरू:
१. इस्लामका पाँच स्तम्भहरूको वर्णन; ती हुन्:
- अल्लाह बाहेक कोही उपास्य छैन र मुहम्मद रसूल हुन् भन्ने गवाही दिनु।
- नमाज कायम गर्नु।
- जकात दिनु।
- रमजानको रोजा राख्नु।
- अल्लाहको घरको हज गर्नु।
२. ईमानका स्तम्भहरूको वर्णन; ती छ वटा हुन्:
- अल्लाहमाथि विश्वास।
- उहाँका फिरश्ताहरूमाथि।
- उहाँका किताबहरूमाथि।
- उहाँका रसूलहरू माथि।
- अन्तिम दिन माथि।
- तकदीर (भाग्य), यसको राम्रो र नराम्रो दुवैमा विश्वास।
३. ईहसानको वर्णन; यो एक मात्र स्तम्भ हो—त्यो हो: यो एक मात्र स्तम्भ हो, र त्यो हो: अल्लाहको उपासना यसरी गर्नु मानौं तिमी उहाँलाई देखिरहेका छौ; यदि तिमी उहाँलाई देख्दैनौ भने, निश्चय नै उहाँले तिमीलाई देख्नुहुन्छ।
४. कयामतको समय केवल अल्लाह तआलालाई मात्र थाहा छ।

उत्तर: अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: “सबैभन्दा पूर्ण ईमान भएका मुमिनहरू ती हुन्, जसको आचरण सबैभन्दा उत्तम हुन्छ।” यस हदीसलाई इमाम तिर्मिजीले वर्णन गरेका छन् र यो हदीस 'हसन सहीह' हो भनेका छन्।
हदीसका केही फाइदाहरू:
१. असल आचरण अपनाउन प्रोत्साहन।
२. आचरणको पूर्णता नै ईमानको पूर्णता हो।
३. ईमान बढ्छ र घट्छ।

उत्तर: इब्ने उमर (रजियल्लाहु अन्हुमा) ले वर्णन गरेका छन्, नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: "जसले अल्लाह बाहेक अरू कसैको कसम खान्छ; उसले कुफ्र वा शिर्क गर्‍यो।" (तिर्मिजी)
हदीसका केही फाइदाहरू:
– अल्लाह तआला बाहेक अरू कसैको नाममा कसम खानु जायज छैन।
- अल्लाह तआलाबाहेक अरूको कसम खानु सानो शिर्क हो।

उत्तर: अनस (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "तिमीहरूमध्ये कोही पूर्ण मुमिन (आस्थावान्) हुन सक्दैन, जबसम्म म उसको लागि उसको बुबा, छोराछोरी र सबै मानिसहरूभन्दा बढी प्रिय हुँदैन।" (बुखारी र मुस्लिम)
हदीसका केही फाइदाहरू:
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) लाई सबै मानिसभन्दा बढी माया गर्नुपर्छ।
- यो इमानको पूर्णता हो।

उत्तर: अनस (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "तिमीहरूमध्ये कोही पूर्ण मुमिन हुन सक्दैन; जबसम्म उसले आफ्ना भाईका लागि त्यही कुरा चाहँदैन, जुन ऊ आफ्नै लागि चाहन्छ।" (बुखारी र मुस्लिम)
हदीसका केही फाइदाहरू:
- मुमिनले अरु मुमिनहरूको लागि त्यही चाहनु पर्छ, जुन उसले आफ्नो लागि चाहन्छ।
- यो इमानको पूर्णता हो।

उत्तर: अबु सईद (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "कसम उस अल्लाहको, जसको हातमा मेरो प्राण छ! निश्चय नै यो (सूरह अल-इखलास) कुरआनको एक तिहाइ बराबर छ।" (बुखारी)
हदीसका केही फाइदाहरू:
१. सूरह इखलासको महत्त्व।
२. यो कुरआनको एक तिहाइ बराबर छ।

उत्तर: अबु मुसा (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "ला हौल वला कुव्वत इल्ला बिल्लाह स्वर्गका खजानाहरूमध्ये एउटा खजाना हो।" (बुखारी र मुस्लिम)
हदीसका केही फाइदाहरू:
१. यसको महत्त्व; किनभने यो जन्नतका खजानाहरूमध्ये एक खजाना हो।
२. भक्तले आफ्नो शक्ति र सामर्थ्यबाट अलग भई केवल अल्लाह तआलामाथि भर पर्नु।

उत्तर: नोअमान बिन बशीर (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, उनले भने: मैले रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नु भएको सुने: "सुन, निश्चय नै शरीरमा एउटा मासुको टुक्रा छ; यदि त्यो ठीक भयो भने सम्पूर्ण शरीर ठीक हुन्छ र यदि त्यो बिग्रियो भने सम्पूर्ण शरीर बिग्रिन्छ। वास्तवमा, त्यो मुटु हो।" (बुखारी र मुस्लिम)
हदीसका केही फाइदाहरू:
१. यदि मुटु ठीक छ भने मानिसको वाह्य तथा आन्तरिक अवस्था ठीक हुन्छ।
२. मुटुको सुधार र शुद्धतामा ध्यान दिनु, किनभने त्यसमै मानिसको सुधार निर्भर हुन्छ।

उत्तर: मुआज बिन जबल (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "जसको अन्तिम शब्द 'ला इलाह इल्लल्लाह' हुनेछ, उसले स्वर्गमा प्रवेश पाउनेछ।" (अबू दाऊद)
हदीसका केही फाइदाहरू:
१. ‘ला इलाह इल्लल्लाह’ को महत्त्व; किनभने यसकै कारण भक्त स्वर्गमा प्रवेश पाउँछ।
२. दुनियाबाट बिदा लिने बेलामा ‘ला इलाह इल्लल्लाह’ भन्नुको महत्व।

उत्तर: अब्दुल्लाह बिन मस्ऊद (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, उनले भने: रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: "मोमिन त्यो होइन, जसले बारम्बार आलोचना गर्छ, बारम्बार शाप दिन्छ, अश्लील वा घृणास्पद कुरा बोल्छ।" (तिर्मिजी)
हदीसका केही फाइदाहरू:
- प्रत्येक झुठो र निन्दनीय कुरा गर्न मनाही गरिएको छ।
- जिब्रोको रक्षा मोमिनको विशेषता हो।

उत्तर: अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "मानिसको इस्लामको सुन्दरता के हो भने उसले अनावश्यक कुराहरू त्याग्नु हो।" यसलाई तिर्मिजी र अरूले वर्णन गरेका छन्।
हदीसका केही फाइदाहरू:
१. अरूको धर्म र संसारसँग सम्बन्ध नहुने कुराहरू त्याग्नु।
२. अनावश्यक कुरा छोड्नु इस्लामको पूर्णताको चिन्ह हो।

उत्तर: अब्दुल्लाह बिन मस्ऊद (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: "जो कोही अल्लाहको किताबबाट एक अक्षर पढ्छ, उसले एक पुण्य पाउँछ र त्यसको प्रतिफल दश गुणा बढाइनेछ। म भन्दिनँ: 'अलिफ-लाम- मीम' एक अक्षर हो; बरु अलिफ एउटा अक्षर हो, लाम एउटा अक्षर हो र मीम पनि एउटा अक्षर हो।" (तिर्मिजी)
हदीसका केही फाइदाहरू:
१. कुरआनको तिलावतबाट प्राप्त पुण्य।
२- तपाईंले पढेका प्रत्येक अक्षरको बदला तपाईंलाई धेरै पुण्यहरू मिल्नेछ।
*******

उत्तर: १. उहाँको सम्मान गर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {उनीहरूले अल्लाहको उचित कदर गरेनन्, जबकि कियामतको दिन सम्पूर्ण पृथ्वी उहाँको मुट्ठीमा हुनेछ र आकाशहरू उहाँको दाहिने हातमा बेरिएका हुनेछन्। उहाँ पवित्र र उच्च हुनुहुन्छ, उनीहरूले उहाँसँग साझेदार ठहराएका कुराहरूबाट।} [अज्जुमर :६७]
२. केवल उहाँकै इबादत गर्नु र उहाँसँग अरू कसैलाई साझेदार नगर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {उनीहरूलाई अल्लाहका लागि निष्ठापूर्वक, एकाग्रताका साथ उहाँकै इबादत गर्न आदेश दिइएको छ।} [सूरह अल्-बय्यिना: ५]
३. उहाँको आज्ञापालन गर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छः {हे आस्थावानहरू! अल्लाहको आज्ञापालन गर।} [सूरह मुहम्मद: ३३]
४. उहाँको अवज्ञा त्याग्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {जसले अल्लाह र उहाँका रसूलको अवज्ञा गर्छ र उहाँले निर्धारण गर्नुभएको सीमा उल्लङ्घन गर्छ, अल्लाहले उसलाई नरकमा हाल्नुहुनेछ, जहाँ ऊ सधैं रहनेछ र उसको लागि अपमानजनक यातना हुनेछ।} [अन्-निसा: १४]
५. उहाँको अनन्त कृपा र असीम वरदानहरूका लागि अल्लाहप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्नु र उहाँलाई स्तुति गर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छः {अल्लाहका कृपाहरूको कृतज्ञता व्यक्त गर्नुहोस्, यदि तपाईंहरू केवल उहाँको उपासना गर्नुहुन्छ भने।} [अन्-नहल : ११४]
६. उहाँका फैसलाहरूमा धैर्य गर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {अनि धैर्य धारण गर्नुहोस्, निश्चय नै अल्लाह धैर्यवानहरूसँग हुनुहुन्छ।} [अल-अन्फाल: ४६]

उत्तर: १. उहाँको अनुसरण गर्नु र उहाँको मार्गदर्शन पछ्याउनु। अल्लाहले भन्नुभएको छः {निश्चय नै रसूलमा तपाईंहरूका लागि उत्कृष्ट आदर्श छ, जसले अल्लाह र अन्तिम दिनमा आशा राख्छ र अल्लाहलाई बारम्बार सम्झन्छ।} [अल्-अहजाब: २१]
२. उहाँको आज्ञापालन गर्नु।
३. उहाँको अवज्ञा नगर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छः {जसले रसूलको आज्ञा पालन गर्छ, वास्तवमा उसले अल्लाहको आज्ञा पालन गरेको हुन्छ र जसले विमुख हुन्छ, (हे नबी!) हामीले तपाईंलाई तिनीहरूमाथि संरक्षक बनाएर पठाएका छैनौं।} [अन्-निसा: ८०]
४. उहाँले भनेको कुरामा विश्वास राख्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छः {उहाँ आफ्नो इच्छाले बोल्नुहुन्न। {यो त केवल वही (प्रकाशना) हो, जुन उहाँलाई प्रकट गरिन्छ।} [अन्नज्मः ३-४]
५. बिद‘अत्: उहाँको सुन्नतमा नयाँ कुरा वा तरिका थप नगर्नु। उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “जसले हाम्रो यस धर्ममा कुनै नयाँ कुरा समावेश गर्छ जुन यसको भाग होइन, त्यो रद्द (अस्वीकार्य) हुन्छ।" (बुखारी र मुस्लिम)
६. उहाँलाई आफ्नै जीवन र सम्पूर्ण मानिसहरूभन्दा बढी माया गर्नु। उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: "तिमीहरूमध्ये कोही पूर्ण मुमिन (आस्थावान्) हुन सक्दैन, जबसम्म म उसको लागि उसको बुबा, छोराछोरी र सबै मानिसहरूभन्दा बढी प्रिय हुँदैन।" (बुखारी र मुस्लिम)
७. उहाँको सम्मान गर्नु, उहाँको सहयोग गर्नु र उहाँको सुन्नतलाई समर्थन गर्नु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {ताकि तपाईंहरू अल्लाह र उहाँका रसूलमा विश्वास राख्नुहोस् र रसूलको सम्मान तथा आदर गर्नुहोस्।} [अल् फतहः ९]

उत्तर: १. पापबाहेक अन्य कुरामा आमाबुबाको आज्ञापालन गर्नु।
२. आमाबाबुको सेवा गर्नु।
३. आमाबुबालाई सहयोग गर्नु।
४. आमाबुबाका आवश्यकताहरू पूरा गर्नु।
५. आमाबाबुको लागि दुआ गर्नु।
६. उनीहरूसँग कुरा गर्दा शिष्टतापूर्वक गर्नु र उनीहरूलाई "उफ" पनि न भन्नु, किनभने यो सानो स्तरको तुच्छ र अवज्ञापूर्ण बोली हो।
७. आमाबुबाको सामु मुस्कुराउनु र क्रोधपूर्ण अनुहार नदेखाउनु।
८. आमाबुबाको आवाजभन्दा उच्च स्वर नउठाउनु, उनीहरूलाई ध्यानपूर्वक सुन्नु, कुरा काट्नुहुँदैन, उनीहरूलाई नामले होइन, "अब्बू" वा "अम्मी" भनेर सम्बोधन गर्नु।
९. उनीहरूको कोठामा प्रवेश गर्नु अघि अनुमति लिनु।
१०. उनीहरूको हात र टाउकोमा चुम्बन दिनु।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {तिम्रो पालनहारले आदेश दिनुभएको छ कि तिमी उहाँबाहेक अरू कसैको उपासना नगर र आफ्ना आमाबुबासँग राम्रो व्यवहार गर। यदि तिनीहरूमध्ये एक वा दुवै तिम्रो साथमा वृद्धावस्थामा पुगेका छन् भने, तिनीहरूलाई “उफ” पनि न भन्नु, न त हप्काउनु, बरु तिनीहरूसँग सम्मानपूर्वक कुरा गर्नु। {उनीहरूका सामु दयाका साथ नम्र भई बस र दुआ गर: "हे मेरो पालनहार! उनीहरू दुवैमाथि दया गर, जसरी उनीहरूले मेरो बाल्यकालमा मेरो पालन-पोषण गरेका थिए।} [इस्रा: २३-२४]
- हदीसमा आएको छ: एक जना मानिस नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) कहाँ जिहादका लागि अनुमति माग्न आए, तब उहाँले भन्नुभयो: "के तिम्रा आमाबुबा छन्?" उसले भन्यो: "छन्।" उहाँले भन्नुभयो: "त्यसैले उनीहरूको सेवामा नै जिहाद गर।" (तिर्मिजी)

उत्तर: १. दाजु–बहिनी, काका–काकी, मामा–माइजु र अन्य सबै आफन्तहरूसँग भेटघाट गर्दै रहनु।
२. उनीहरूसँग बोली र कर्मद्वारा राम्रो व्यवहार गर्नु र उनीहरूको सहयोग गर्नु।
३- उनीहरूसँग सम्पर्क राख्नु र उनीहरूको स्वास्थ्य र स्थिति सोधपुछ गर्नु।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {के तिमीहरू (सत्यबाट) विमुख भयौ भने पृथ्वीमा उपद्रव मच्चाउने र आफन्तसँगको सम्बन्ध तोड्नेछौ?} [सूरह मुहम्मद: २२]
– हदीसमा आएको छ: "स्वर्गमा त्यो व्यक्ति प्रवेश गर्ने छैन, जो आफन्तसँगको सम्बन्ध तोड्छ।" (मुस्लिम)

उत्तर: १. म असल मानिसहरूसँग संगत गर्नेछु र उनीहरूलाई माया गर्नेछु।
२. म नराम्रो मानिसहरूबाट टाढा रहनेछु र उनीहरूको संगत गर्ने छैन। हदीसमा छ: «विश्वासी बाहेक कसैसँग संगत नगर र तिम्रो खाना धर्मपरायण बाहेक अरूले नखाओस्।» (तिर्मिजी र अबू दाऊद)
३. म आफ्ना भाइहरूसँग सलाम गर्छु र हात मिलाउँछु। हदीसमा छ: "जब दुई मुस्लिमहरू आपसमा भेट्छन् र हात मिलाउँछन्, उनीहरू छुट्नु अघि नै तिनीहरूको पापहरू माफ गरिन्छ।" (अबू दाऊद र तिर्मिजी)
४- जब उनीहरू बिरामी पर्छन्, म उनीहरूको अवलोकन (इयादत) गर्नेछु र स्वास्थ्यलाभ (शिफा) को लागि प्रार्थना गर्नेछु।
५. हाच्छ्युँ गर्ने व्यक्तिले (अल्हम्दुलिल्लाह) भन्छ, म त्यसको जवाफमा (यरहमकल्लाह) भन्नेछु।
६. यदि कसैले मलाई निमन्त्रणा दिन्छ, म त्यो निम्तो स्वीकार गर्नेछु। हदीसमा छ: "एक मुस्लिमको अर्को मुस्लिममाथि पाँच अधिकार छन्: सलामको जवाफ दिनु, बिरामीलाई भेट्नु, अन्त्येष्टि (जनाजा) मा सहभागी हुनु, निमन्त्रणा स्वीकार गर्नु, र हाच्छ्युँ गर्ने व्यक्तिले (अल्हम्दुलिल्लाह) भन्छ भने जवाफमा (यरहमकल्लाह) भन्नु।" (बुखारी र मुस्लिम)
७. म उसलाई राम्रो सल्लाह दिनेछु। हदीसमा छ: "जसले आफ्नो भाइलाई कुनै विषयमा जानेर गलत सल्लाह दिन्छ भने, उसले आफ्नो भाइलाई धोका दिएको हुन्छ।" (अबू दाऊद)
८. यदि ऊ अन्यायमा परेको छ भने म उसको सहायता गर्नेछु र उसलाई अन्याय गर्नबाट रोक्नेछु। रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छः “आफ्ना भाइलाई सहयोग गर, चाहे ऊ अत्याचारी होस् वा पीडित।” एक व्यक्तिले सोध्यो: “हे अल्लाहका रसूल, यदि ऊ पीडित छ भने म उसको सहायता गर्नेछु, तर यदि ऊ अत्याचारी हो भने म कसरी उसको सहायता गर्ने?” उहाँले भन्नुभयो: “तिमी उसलाई अत्याचार गर्नबाट रोक, यही उसको सहायता हो।” (बुखारी)
९. म आफ्ना मुस्लिम भाइका लागि त्यही कुरा चाहन्छु जुन म आफ्नै लागि चाहन्छु। अनस (रजियल्लाहु अन्हु) द्वारा वर्णन गरिएको हदीसमा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: "तिमीहरूमध्ये कोही पनि मुमिन (आस्थावान) हुन सक्दैन जबसम्म उसले आफ्नो भाइको लागि त्यही मन पराउँदैन जुन उसले आफ्नो लागि मन पराउँछ।" (बुखारी र मुस्लिम)
१०. जब उसलाई मेरो सहयोगको आवश्यकता पर्छ, म उसको सहायता गर्नेछु। हदीसमा छ: "जबसम्म मानिस आफ्नो भाइलाई सहायता गरिरहेको हुन्छ, तबसम्म अल्लाह उसको सहायता गर्नुहुनेछ।" (मुस्लिम)
११. म उसलाई वचन वा कर्मले हानि गर्नेछैन। हदीसमा छ: "मुस्लिम त्यो हो जसको जिब्रो र हातबाट अरु मुस्लिम सुरक्षित रहन्छन्।" (बुखारी र मुस्लिम)
१२. म उसको गोप्य कुरा सुरक्षित राख्नेछु। हदीसमा छ: "जब कुनै व्यक्ति कुनै कुरा बताउँछ र त्यसपछि फर्केर हेर्छ, त्यो गोपनीयता (अमानत) हो।" (तिर्मिजी र अबू दाऊद)
१३. म उसलाई गाली दिने छैन, उसको गीबत गर्ने (कुरा काट्ने) छैन, उसलाई तुच्छ ठान्ने छैन, उसलाई हसद (ईर्ष्या) गर्ने छैन, उसको जासूसी गर्ने छैन र उसलाई धोका दिने छैन।
हदीसमा छ: "मुस्लिम मुस्लिमको भाई हो; उसले उसमाथि अन्याय गर्नु हुँदैन, उसलाई अपमान गर्नु हुँदैन र तुच्छ ठान्नु हुँदैन। कुनै मानिसले आफ्नो मुस्लिम भाइलाई तुच्छ ठान्नु नै उसको बुराईका लागि पर्याप्त हुन्छ।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. म आफ्नो छिमेकीसँग वचन र कर्म दुवैमा राम्रो व्यवहार गर्छु। यदि उसलाई मेरो सहयोगको आवश्यकता पर्छ भने म उसलाई सहयोग गर्छु।
२. ईद, विवाह वा अन्य खुशीको अवसरमा म उसलाई बधाई दिनेछु।
३. जब ऊ बिरामी हुन्छ, म उसको अवलोकन गर्नेछु र यदि उसलाई कुनै दुःख पुगेको छ भने म उसलाई सांत्वना दिनेछु।
४. पकाएको खानामध्ये सकेसम्म उसलाई पनि दिनेछु।
५. म आफ्नो बोली वा कार्यबाट उसलाई दु:ख दिने छैन।
६. म उसलाई ठूलो आवाजले सताउने छैन, उसको जासूसी गर्ने छैन र उसले सताए पनि धैर्य राख्छु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहको उपासना गर र उहाँसँग कुनै कुरालाई साझेदार नबनाऊ। आमाबुबासँग राम्रो व्यवहार गर र आफन्तहरू, अनाथहरू, दरिद्रहरू, नजिकका छिमेकी, टाढाका छिमेकी, छेउका साथी, यात्रु र तिमीहरूको अधिकारमा रहेका (दासदासी) सँग पनि राम्रो व्यवहार गर। निश्चय नै अल्लाह अहंकारी र घमण्डीहरूलाई मन पराउनुहुन्न।} [अन्-निसा: ३६]
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छः «हे अबू जर, जब तिमी झोल (तरकारी) पकाउँछौ भने त्यसमा पानी बढाऊ र आफ्ना छिमेकीहरूको ख्याल राख।» (मुस्लिम)
नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: "जो अल्लाह र अन्तिम दिनमा विश्वास गर्छ, उसले आफ्नो छिमेकीलाई कष्ट पुर्‍याउनु हुँदैन।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. यदि कसैले मलाई निमन्त्रणा दिन्छ, म उसको निम्तो स्वीकार गर्नेछु।
२. यदि म कसैसँग भेट्न चाहन्छु भने, म त्यसको अनुमति र समय माग्नेछु।
३. भित्र प्रवेश गर्नु अघि म अनुमति लिन्छु।
४. म भेटघाटमा ढिला गर्दिनँ।
५. म घरका सदस्यहरूमा नजर राख्नबाट बच्नेछु।
६. म पाहुनालाई स्वागत गर्छु र सकेसम्म मुखमा मुस्कान राख्दै र स्वागतका उत्कृष्ट शब्दहरू प्रयोग गरेर उत्कृष्ट तरिकाले स्वागत गर्छु।
७. म पाहुनालाई सबैभन्दा राम्रो स्थानमा बसाउँछु।
८. म पाहुनालाई खाना र पेय पदार्थ सहित सत्कार गर्नेछु।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {हे आस्थावानहरू हो, आफ्ना घरहरू बाहेक अरू घरहरूमा अनुमति नमागेसम्म र त्यहाँका बासिन्दाहरूलाई सलाम नगरेसम्म प्रवेश नगर। यो तिमीहरूको लागि राम्रो हो। सायद तिमीहरूले सम्झनेछौ।} [सुरह नूर: २७]
हदीसमा छ: "अल्लाहले अनुमति लिनु भन्ने आदेश केवल दृष्टि पर्नबाट बचाउनको लागि हो।" (बुखारी र मुस्लिम)
उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: "जो अल्लाह र अन्तिम दिनमा विश्वास गर्छ, उसले आफ्नो पाहुनाको सम्मान गर्नुपर्छ।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. जब मलाई पीडा महसुस हुन्छ, म आफ्नो दाहिने हात त्यस स्थानमा राख्छु र तीन पटक «बिस्मिल्लाह» भन्छु, अनि सात पटक «अऊजु बि'इज्जतिल्लाहि व कुदरतिहि मिन शर्रि मा अजिदु व उहाजिर» भन्छु।
अर्थ: म अल्लाह तआलाको प्रभुत्व र उहाँको शक्तिको माध्यमबाट, जुन पीडा म महसुस गरिरहेको छु वा जसको मलाई डर छ, त्यसको खराबीबाट शरण माग्छु।
२. सब्र (धैर्य) अपनाउँदै अल्लाह तआलाको तक्दीरमा सन्तुष्ट रहन्छु। उम्मे अल-अला (रजियल्लाहु अन्हा) ले वर्णन गरेकी छिन्: जब म बिरामी थिएँ, रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) मलाई भेट्न आउनुभयो र भन्नुभयो: "हे अलाकी आमा, खुशी होऊ; मुस्लिमको रोगले उसको पापलाई त्यसरी नै हटाइदिन्छ जसरी आगोले सुन र चाँदीको अशुद्धतालाई हटाइदिन्छ।" (अबू दाऊद)
३. म आफ्नो बिरामी भाइलाई भेट्न छिटो जान्छु, उसको लागि दुआ गर्छु र त्यहाँ लामो समय बस्दिनँ।
४. म आफैं उसलाई रुक्या (दम/आध्यात्मिक उपचार) गर्छु, उसले मसँग त्यसको माग नगरे पनि।
५. म उनलाई धैर्य गर्न, दुआ गर्न, नमाज पढ्न र सकेसम्म पवित्रता कायम राख्न सल्लाह दिन्छु।
६. बिरामीको लागि दुआ: "अस्अलुल्लाहल-अजीम रब्बल-अर्शिल-अजीम अन यश्फियक" सात पटक।
अर्थ: म महान अल्लाह, महान सिंहासन (अर्श) का मालिकसँग तपाईंको स्वास्थ्य लाभको कामना (दुआ) गर्दछु।

उत्तर: १. अल्लाह अज्ज व जल्लको लागि नियतलाई शुद्ध (इख्लास) गर्नु। हदीसमा छ: “जसले विद्वानहरूसँग घमण्ड गर्न, मूर्खहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न र मानिसहरूको ध्यान आफूतिर आकर्षित गर्न ज्ञान सिक्छ, अल्लाहले उसलाई जहन्नम (नर्क) मा प्रवेश गराउनुहुनेछ।” (इब्ने माजा)
२. मैले सिकेको ज्ञानअनुसार कर्म गर्छु। हदीसमा छ: “कियामतको दिन एक दासका पाउहरू तबसम्म हल्लिने छैनन्, जबसम्म उसलाई चार कुराबारे सोधिँदैन। तीमध्ये एक: उसको ज्ञान र त्यसअनुसार उसले के गर्‍यो भन्ने बारे।” (तिर्मिजी र दारमी)
३. म शिक्षकलाई सम्मान गर्छु र उहाँको उपस्थितिमा र अनुपस्थितिमा पनि उहाँको आदर गर्छु।
४. म उहाँको अगाडि आदरपूर्वक बस्छु।
५. म उहाँका कुरा ध्यानपूर्वक सुन्छु र पढाइको समयमा उहाँलाई बीचमै रोक्दिनँ।
६. म प्रश्न सोध्दा शिष्टाचार अपनाउँछु।
७. म उहाँलाई नाम लिएर बोलाउँदिनँ।
- किनभने हदीसमा छ: “अल्लाहको सम्मान गर्ने तरिकामध्ये एक हो: वृद्ध मुस्लिम र कुरआन बोक्ने (हाफिज) व्यक्तिको सम्मान गर्नु।” (अबू दाऊद)

१. म सभा (बैठक) मा बसेका मानिसहरूलाई सलाम गर्छु।
२. जहाँ ठाउँ पाइन्छ, त्यहीँ बस्छु; कसैलाई उठाउँदिनँ र अनुमति बिना दुई जनाबीचमा बस्दिनँ।
३. म अरूलाई बस्नका लागि सभा फराकिलो बनाउँछु।
४. म सभामा भइरहेको कुराकानीमा बीचमै हस्तक्षेप गर्दिनँ।
५. म सभाबाट निस्कनुअघि अनुमति माग्छु र सलाम गर्छु।
– इब्ने उमर (रजियल्लाहु अन्हुमा) ले वर्णन गरेका छन्, “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले कुनै व्यक्तिलाई उसले बसिरहेको ठाउँबाट उठाएर त्यहाँ अरूलाई बसाल्न निषेध गर्नुभयो, तर उहाँले भन्नुभयो: तिमीहरू एक–अर्काका लागि ठाउँ फराकिलो बनाऊ र विस्तार गर।" (बुखारी)
- किनभने हदीसमा छ: “यदि तिमीहरूमध्ये कोही सभामा पुग्छ भने, उसले उपस्थित मानिसहरूलाई सलाम गरोस्, र जब उठेर जान लाग्छ, तब पनि सलाम गरोस्। किनकि पहिलो दोस्रोभन्दा बढी हकदार होइन।” (तिर्मिजी र अबू दाऊद)
६. जब सभा समाप्त हुन्छ, म “कफ्फारतुल मजलिस” (सभाको प्रायश्चितको दुआ) पढ्छु, जुन हो: "सुब्हानकल्लाहुम्म व बिहम्दिक, अश्हदु अल्ला इलाह इल्ला अन्त, अस्तगफिरुक व अतूबु इलैक।"
अर्थ: “हे अल्लाह, तपाईं पवित्र हुनुहुन्छ र म तपाईंको प्रशंसा गर्छु। म गवाही दिन्छु, तपाईं बाहेक कोही उपास्य छैन। म तपाईंबाट क्षमा माग्छु र तपाईंसमक्ष पश्चात्ताप गर्छु।”

उत्तर: १. म छिट्टै सुत्छु। किनभने हदीसमा छ: "अबू बरजह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) इशा नमाजभन्दा अघि सुत्न र त्यसपछि कुराकानी गर्न मन पराउनुहुन्नथ्यो।” (बुखारी)
२. म वुजू गरेर सुत्छु।
३. म पेटको बल (घोप्टो परेर) सुत्दिनँ।
४. म दाहिने कोल्टे परेर सुत्छु र दाहिने हात दाहिने गाला मुनि राख्छु।
५. म ओछ्यान झारेर सफा गर्छु।
- किनभने हदीसमा छ: बरा इब्ने आजिब (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: “जब तिमी आफ्नो सुत्ने ठाउँ (ओछ्यान) मा सुत्न जाऊ, तब नमाजका लागि जस्तै वुजू गर र त्यसपछि दाहिने कोल्टे परेर सुत।” (बुखारी)
- अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले एक व्यक्तिलाई पेटको बल सुतिरहेको देख्नुभयो, तब उहाँले भन्नुभयो: "निस्सन्देह, अल्लाहलाई यस्तो सुत्ने तरिका मन पर्दैन।" (तिर्मिजी र अहमद)
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नु भएको छ: “जब तिमीहरूमध्ये कोही आफ्नो ओछ्यानमा जान्छ, उसले आफ्नो लुगाको भित्री भागले ओछ्यान झारोस्, किनकि उसलाई आफ्नो अनुपस्थितिमा त्यसमा के परेको छ भन्ने थाहा हुँदैन।” (बुखारी)
६. म सुत्ने दुआ/अजकार पढ्छु: आयतुल कुर्सी, सूरह इख्लास र मुअव्विजतैन (सूरह फलक र सूरह नास) तीन–तीन पटक पढ्छु। अनि म भन्छु: "बिस्मिकल्लाहुम्म अमूत वा अह्या।"
अर्थ: हे अल्लाह, म तिम्रो नामले मर्छु र तिम्रो नामले जीवित हुन्छु।
७. म फज्र नमाजका लागि उठ्छु।
८. निद्राबाट उठेपछि म यो दुआ पढ्छु: "अल्हम्दुलिल्लाहिल्लजि अहयाना बादमा अमातना वा इलैहिन्नशूर।"
अर्थ: सबै प्रकारका प्रशंसा अल्लाहकै लागि हुन्, जसले हामीलाई मृत्यु (निद्रा) पछि फेरि जीवित गर्नुभयो र हामी उहाँतर्फ नै फर्केर जान्छौं।

उत्तर: १. म खानपिन गर्दा अल्लाह अज्ज व जल्लको आज्ञापालनका लागि शक्ति प्राप्त गर्ने नियत गर्छु।
२. खाना खानु अघि दुवै हात धुने।
- उम्मुल मोमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) ले वर्णन गरिकी छिन्, "रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) जब उहाँ खान वा पिउन चाहनु हुन्थ्यो आफ्ना हातहरू धुनुहुन्थ्यो र त्यसपछि खानु र पिउनुहुन्थ्यो।" (अहमद)
३. म सुरुमा ‘बिस्मिल्लाह’ भन्छु अनि दाहिने हातले र आफ्नो अगाडि भएको भागबाट खान्छु। थालको बीचबाट वा अरूको अगाडिबाट खान्दिनँ।”
- किनभने हदीसमा छ: “हे बालक! बिस्मिल्लाह भन, दाहिने हातले खाऊ र भाँडामा आफ्नो अगाडिको भागबाट खाऊ।” (बुखारी र मुस्लिम)
४. यदि सुरुमा “बिस्मिल्लाह” भन्न बिर्सें भने, म “बिस्मिल्लाहि अव्वलहु वा आख़िरहु” भन्छु।
- किनकि उम्मुल मोमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) को हदीसमा छ,रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: “जब तिमीहरूमध्ये कोही खाना खान्छ, उसले ‘बिस्मिल्लाह’ भन्नुपर्छ। यदि सुरुमा ‘बिस्मिल्लाह’ भन्न बिर्सियो भने, उसले ‘बिस्मिल्लाहि अव्वलहु वा आख़िरहु’ भन्नुपर्छ।” (तिर्मिजी र अहमद)
५. “म उपलब्ध भएको खानामा सन्तुष्ट रहन्छु र खानाको निन्दा गर्दिनँ; मन परे खान्छु, नत्र छोड्छु।”
- किनभने अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) को हदीसमा छ, उनले भने: “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले कहिल्यै कुनै खानाको निन्दा गर्नुभएन; यदि मन पर्यो भने खानुहुन्थ्यो, नत्र छोड्नुहुन्थ्यो।” (बुखारी र मुस्लिम)
६. म केही ग्रास मात्र खान्छु, धेरै खाँदिनँ।
- किनभने हदीसमा छ: “मानिसले आफ्नो पेटभन्दा खराब भाँडो कहिल्यै भरेको छैन। मानिसका लागि केही ग्रास नै पर्याप्त छन्, जसले उसको ढाड सीधा राख्छ। तर यदि उसको मनले मानेन भने, पेटको तिहाइ भाग खानाको लागि, तिहाइ भाग पानीका लागि र तिहाइ भाग सास (हावाका लागि) राखोस्।” (तिर्मिजी र इब्ने माजा)
७. म खाने वा पिउने कुरामा फुक्दिनँ र त्यसलाई सेलाउन दिन्छु।
- किनभने हदीसमा छ: “रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले खाना वा पेय पदार्थमा फुक्न निषेध गर्नुभएको छ।” (अहमद र इब्ने माजा)
८. म परिवार वा पाहुनासँग बसेर खाना खान्छु।
- एक व्यक्तिले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) लाई भन्यो: “हामी खान्छौं तर सन्तुष्ट हुँदैनौं।” उहाँले भन्नुभयो: “सायद तिमीहरू छुट्टाछुट्टै खान्छौ होला? तिमीहरू एकसाथ भेला भएर खाऊ र अल्लाहको नाम लेऊ, तिमीहरूको खानामा बरकत दिइनेछ।” (अबू दाऊद र इब्ने माज)
९. म आफूभन्दा ठूलो वा उमेरमा वरिष्ठ व्यक्तिले नखाएसम्म खाना सुरु गर्दिनँ।
१०. म पानी पिउँदा अल्लाहको नाम लिन्छु, बसेर पिउँछु, तीन पटक (घुटुक–घुटुक) गरी पिउँछु र भाँडोमा सास फेर्दिनँ।
- किनभने हदीसमा छ: “जब तिमीहरूमध्ये कोही केही पिउँछ, उसले भाँडोभित्र सास नफेरोस्।" (बुखारी र मुस्लिम)
- अनस (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले उभिएर पिउन निषेध गर्नुभएको छ।” (मुस्लिम)
- किनभने हदीसमा छ: “अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) कुनै पनि पेय पदार्थ तीन घुट्कामा पिउनुहुन्थ्यो।” (मुस्लिम)
११. खाना खाएपछि वा केही पिएपछि म ‘अल्हम्दुलिल्लाह’ भन्छु र अल्लाहको प्रशंसा गर्छु।
- किनभने हदीसमा छ: “निश्चय नै अल्लाह आफ्ना भक्तसँग खुसी हुनुहुन्छ, जब ऊ खाना खान्छ र त्यसमा उहाँको प्रशंसा गर्छ वा पानी पिउँछ र त्यसमा उहाँको प्रशंसा गर्छ।” (मुस्लिम)

उत्तर: १. म दाहिने तर्फबाट लुगा लगाउन सुरु गर्छु र कपडा उपलब्ध गराइदिएकोमा अल्लाहको प्रशंसा गर्छु।
- अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "जब तिमीहरू लुगा लगाउँछौ र वुजू गर्छौ, तब आफ्नो दाहिने तर्फबाट सुरु गर।" (अबू दाऊद र अहमद)
२. म आफ्नो लुगा गोलीगाँठोभन्दा तल लगाउँदिनँ।”
- किनभने हदीसमा छ: “तल (लुंगी/पैन्ट) को कपडाको जुन भाग गोलीगाँठोभन्दा तल हुन्छ, त्यो नरकमा हुनेछ।” (बुखारी) गोलीगाँठोको अर्थ दुवै खुट्टाका दुवै छेउमा देखिने उभिएका दुई हड्डीहरू हुन्।
३. पुरुषहरूले महिलाको र महिलाहरूले पुरुषको लुगा (पहिरन) लगाउनु हुँदैन।
- किनभने हदीसमा छ: “रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले महिलाको लुगा लगाउने पुरुषलाई र पुरुषको लुगा लगाउने महिलालाई श्राप दिनुभएको छ।” (अबू दाऊद र अहमद)
४. काफिर वा फासिक (भ्रष्ट) हरूको जस्तो पहिरन अपनाउनु हुँदैन।
- किनभने हदीसमा छ: “जसले कुनै जाति/समुदायको नक्कल (अनुकरण) गर्छ, ऊ तिनीहरूमध्ये नै हो।” (अबू दाऊद)
५. ‘बिस्मिल्लाह’ भनेर लुगा फुकाल्ने।
- किनभने हदीसमा छ: “आदमका सन्तानहरूको गुप्तअङ्ग र जिन्नहरू बीचको पर्दा भनेको लुगा फुकाल्दा ‘बिस्मिल्लाह’ भन्नु हो।” (तब्रानी र इब्ने अबी शैबा)
६. जुत्ता लगाउँदा दाहिने खुट्टाबाट सुरु गर्ने र फुकाल्दा बायाँ खुट्टाबाट गर्ने।
“मुस्लिमहरूको आमा (उम्मुल मोमिनीन) आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) को हदीसमा आएको छ, उहाँ भन्नुहुन्छ: “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) लाई जुत्ता लगाउँदा, कपाल कोर्दा, वुजू गर्दा र अन्य सबै कामहरूमा दाहिने तर्फबाट सुरु गर्न मन पर्थ्यो।” (बुखारी)

उत्तर: १. सवारीमा सवार हुँदा म 'बिस्मिल्लाह' र 'अल्हम्दुलिल्लाह' भन्छु। {सुब्हानल्लजी सख़्ख़र लना हाजा वमा कुन्ना लहू मुकरिनीन व इन्ना इला रब्बिना ल मुन्कलिबून।}
अर्थ: उहाँ पवित्र हुनुहुन्छ, जसले यस (सवारी) लाई हाम्रो अधीनमा दिनुभयो, जबकि हामी यसलाई वशमा पार्न सक्ने थिएनौँ र निश्चय नै हामी आफ्ना पालनकर्तातर्फ फर्किनेछौँ। [अज्जुखरूफः १३-१४]
२. जब म कुनै मुस्लिमसँग भेट्छु, म उसलाई सलाम गर्छु।

उत्तर: १. म आफ्नो हिँडाइमा सन्तुलन (मध्यमता) अपनाउँछु र विनम्रता देखाउँछु। अल्लाहले भन्नुभएको छ: {पृथ्वीमा अहंकारका साथ नहिँड; निश्चय नै तिमी न पृथ्वीलाई चिर्न सक्छौ, न त उचाइमा पर्वतहरूसम्म पुग्न सक्छौ।} [इस्रा: ३७]
२. म जससँग भेट गर्छु, उसलाई सलाम गर्छु।
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) सँग सोधियो: इस्लामका कुन कामहरू सबैभन्दा उत्तम हुन्? उहाँले भन्नुभयो: “भोकाहरूलाई खाना खुवाऊ र चिनेका तथा नचिनेका सबैलाई सलाम गर।” (बुखारी र मुस्लिम)
३. म नजर झुकाएर हिँड्छु र कसैलाई दुःख दिँदिनँ।
४. म भलाइको आदेश दिन्छु र बुराई (खराबी) बाट रोक्छु। नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले हदीसमा भन्नुभएको छ: “बाटोलाई त्यसको हक देऊ।” उनीहरूले सोधे: “बाटोको हक के हो?” उहाँले भन्नुभयो: “दृष्टि झुकाउनु, बाटोबाट कष्टदायक वस्तुहरू हटाउनु, सलामको जवाफ दिनु, भलाइको आदेश दिनु र खराबीबाट रोक्नु।” (बुखारी र मुस्लिम)
५. म बाटोबाट कष्टदायक वस्तु हटाउँछु।
- किनभने हदीसमा छ: “बाटोबाट कष्टदायक वस्तु हटाउनु पनि सद्का (दान) हो।” (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. घरबाट निस्कँदा बायाँ खुट्टा अगाडि राखेर निस्कन्छु र भन्छु: "बिस्मिल्लाहि, तवक्कल्तु अलल्लाह, व ला हौल वला कुव्वत इल्ला बिल्लाह, अल्लाहुम्म इन्नी अऊजु बिक अन् अदिल्ल औ उदिल्ल,औ अजिल्ल औ उजल्ल, औ अजलिम औ उजलम, औ अजह्लु औ युज्हल अलैय्य।"
अर्थ: अल्लाहको नाम लिएर (बाहिर निस्कन्छु), म अल्लाहमाथि भरोसा गर्छु; अल्लाहको सहयोग बिना न त कुनै कुराबाट बच्ने शक्ति छ, न त केही गर्ने क्षमता। हे अल्लाह! म भट्किन वा भट्काइन, चिप्लिन वा चिप्ल्याइन, कसैलाई अन्याय गर्न वा ममाथि अन्याय हुन तथा कसैप्रति अज्ञानता देखाउन वा मप्रति अज्ञानता देखाइन—यी सबै कुराबाट तपाईंको शरण माग्छु।
२. घरमा प्रवेश गर्दा दाहिने खुट्टा पहिला भित्र राख्छु र भन्छु: "बिस्मिल्लाहि वलज्ना, व बिस्मिल्लाहि खरज्ना, व 'अला रब्बिना तवक्कल्ना।"
अर्थ: अल्लाहको नाम लिएर घरमा प्रवेश गर्छौं, अल्लाहको नाम लिएर घरबाट निस्कन्छौँ र आफ्नो रबमाथि भरोसा गर्छौं।
३. भित्र प्रवेश गरेपछि पहिले मिस्वाक गर्छु र त्यसपछि घरका सदस्यहरूलाई सलाम गर्छु।
- किनभने हदीसमा छ: "जब उहाँ घरमा प्रवेश गर्नुहुन्थ्यो, त सबैभन्दा पहिले मिस्वाक गर्नुहुन्थ्यो।” (इब्ने माजा)

उत्तर: १. शौचालयमा प्रवेश गर्दा बायाँ खुट्टा पहिले राख्छु।
२. भित्र प्रवेश गर्नुअघि यो दुआ पढ्छु: "बिस्मिल्लाह, अल्लाहुम्म इन्नी अऊजु बिक मिनल् खुबुषि वल् खबाइष।" अर्थ: अल्लाहको नाम लिएर (प्रवेश गर्छु), हे अल्लाह! म दुष्ट पुरुषहरू र दुष्ट स्त्रीहरूबाट तपाईंको शरणमा आउँछु।”
३. अल्लाहको नाम उल्लेख गरिएको कुनै कुरा लिएर (शौचालयभित्र) प्रवेश गर्दिनँ।
अनस (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, उनले भने: “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) जब शौचालयमा प्रवेश गर्नुहुन्थ्यो, तब उहाँ आफ्नो औँठी उतार्नुहुन्थ्यो।” (अबू दाऊद र इब्ने माज)
४. म शौच (दिसा-पिसाब) गर्दा पर्दा गर्छु।
- किनभने हदीसमा छ: “रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) लाई हाजत पूरा (दिसा-पिसाब) गर्दा कुनै टिलाको आड वा खजूरको बगैंचाको पर्खालको आड लिनु सबैभन्दा मन पर्थ्यो।” (मुस्लिम)
५. दिसा–पिसाब गर्दा कसैसँग कुरा गर्दिनँ।
६. म दिसा–पिसाब गर्दा किब्लातर्फ न त फर्किन्छु, न त त्यसतर्फ पिठ्युँ फर्काउँछु।
- किनभने नबी (सल्लल्लाहु अलाहि वसल्लम) ले भन्कोनुभएको छ: “दिसा–पिसाब गर्दा किब्लातर्फ नत मुख गर, न त त्यसतर्फ पीठ नै फर्काऊ; बरु पूर्व वा पश्चिमतर्फ मुख गर।” (बुखारी र मुस्लिम)
७. सफाइका लागि बायाँ हात प्रयोग गर्छु र दायाँ हात प्रयोग गर्दिनँ।
- किनभने हदीसमा छ: “नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले हामीलाई दायाँ हातले इस्तिन्जा (सफाई) गर्नबाट मनाहि गर्नुभएको छ।" (मुस्लिम)
८. म सार्वजनिक बाटो घाटोमा वा तिनीहरूको छायामा दिसा–पिसाब गर्दिनँ।
- किनभने अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) को हदीसमा छ, रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: "दुई श्राप लाग्ने कामहरूबाट बच्नुहोस्।” उनीहरूले सोधे: “हे अल्लाहका रसूल, ती दुई श्राप लाग्ने काम के हुन्?” उहाँले भन्नुभयो: “जो मानिसहरूको बाटोमा वा तिनीहरूको छायामा दिसा–पिसाब गर्छ।” (मुस्लिम)
९. म दिसा–पिसाब गरेपछि हात धुन्छु। जरीर (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्: म नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमसँग थिएँ। उहाँ शौचालय जानुभयो, आवश्यक कार्य पूरा गर्नुभयो, त्यसपछि भन्नुभयो: “हे जरीर! पवित्रताको लागि पानी ल्याऊ।” म उहाँकहाँ पानी लिएर आएँ, उहाँले पानीले इस्तिन्जा गर्नुभयो, अनि आफ्नो हातलाई जमिनमा राखेर रगड्नुभयो।” (नसाई)
१०. बाहिर निस्कँदा पहिले बायाँ खुट्टा बाहिर राख्दै “गुफरानक” भन्नु।
अर्थ: हे अल्लाह! म तिमीबाट क्षमा माग्छु।

उत्तर: १. म आफ्नो दायाँ खुट्टाले मस्जिदमा प्रवेश गर्छु र भन्छु: ''बिस्मिल्लाहि, अल्लाहुम्मफ्तह ली अब्वाब रहमतिक।''
अर्थ: अल्लाहको नामबाट, हे अल्लाह! मेरा लागि आफ्नो दयाका ढोकाहरू खोलिदिनु होस्।
२. म दुई रकअत नमाज अदा नगरी बस्दिनँ।
- किनभने हदीसमा छ: "तिमीहरूमध्ये कोही मस्जिदमा प्रवेश गर्छ भने उसले दुई रकअत नमाज नपढेसम्म नबसोस्।" (बुखारी र मुस्लिम)
३. म नमाज पढिरहेकाहरूको अगाडिबाट जाँदिन, मस्जिदभित्र हराएको वस्तु खोज्दै घोषणा गर्दिनँ र मस्जिदमा किनबेच गर्दिनँ। रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “यदि नमाज पढ्ने व्यक्तिको अगाडिबाट जाने व्यक्तिले त्यस (पाप) को गम्भीरता थाहा पाएको भए, उसको अगाडिबाट गुज्रनु भन्दा चालीस (दिन, महिना वा वर्ष) उभिनु उसको लागि राम्रो हुने थियो।” (बुखारी र मुस्लिम)
रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: "जसले मस्जिदमा कसैलाई हराएको वस्तु (चिज) खोज्दै घोषणा गरेको सुन्छ, उसले भनून्: ‘अल्लाहले तिमीलाई त्यो फिर्ता नगरून्।’ किनकि मस्जिदहरू यसका लागि बनाइएका होइनन्।" (मुस्लिम)
- हदीसमा छ: "यदि तिमीहरूले कसैलाई मस्जिदमा किनबेच (व्यापार) गरिरहेको देख्यौ भने भनः ‘अल्लाहले तिम्रो व्यापारमा लाभ नदिऊन्।" (तिर्मिजी र दारमी)
४. म मस्जिदको सफाइमा विशेष ध्यान दिन्छु।
हदीसमा छ, उम्मुल्-मुमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) भन्नुहुन्छ: "रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले घरहरूमा मस्जिदहरू बनाउने र तिनलाई सफा राख्ने तथा सुगन्धित बनाउने आदेश दिनुभएको छ।" (तिर्मिजी, अबू दाऊद र अहमद)
५. म बायाँ खुट्टाले मस्जिदबाट बाहिर निस्कन्छु र भन्छु: "अल्लाहुम्म इन्नी अस्अलुक मिन फजलिक।"
अर्थ: हे अल्लाह! म तिम्रो कृपा (अनुग्रह) माग्छु।

उत्तर: १. जब म कुनै मुस्लिमलाई भेट्छु, म पहिले सलाम गर्छु र भन्छु: “अस्सलामु अलैकुम व रह्मतुल्लाहि व बरकातुह।” म सलाम बाहेक अरू कुनै कुराले बोल्न सुरु गर्दिनँ र केवल हातले इशारा मात्र पनि गर्दिनँ।
२. म जसलाई सलाम गर्छु, उसको अनुहारतर्फ मुस्कुराउँछु। हदीसमा छ: "कुनै पनि भलाइलाई सानो नठान, चाहे तिमी आफ्नो भाइलाई प्रसन्न (मुस्कुराएको) अनुहारसहित भेट।" (मुस्लिम)
३. म उससँग दायाँ हातले हात मिलाउँछु (मुसाफहा गर्छु)।
४. यदि कसैले मलाई सलाम गर्छ भने, म उसलाई त्यसभन्दा राम्रो तरिकाले जवाफ दिन्छु वा कम्तीमा त्यस्तै तरिकाले जवाफ दिन्छु।
- जसरी अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {जब तिमीहरूलाई कसैले अभिवादन (सलाम) गर्छ भने त्यसको भन्दा राम्रो तरिकाले जवाफ देऊ वा कमसेकम त्यही बराबरको जवाफ देऊ। निश्चय नै अल्लाह प्रत्येक कुराको हिसाब लिनेवाला हुनुहुन्छ।} [अन-निसा: ८६]
५. म काफिरलाई पहिले सलाम गर्दिनँ, तर यदि उसले सलाम गर्छ भने म "व अलैकुम" भनेर जवाफ दिन्छु।
- किनभने हदीसमा छ: «यहूदीहरू र इसाईहरूलाई पहिले सलाम नगर।» (मुस्लिम)
६. सानोले ठूलोलाई, सवारीमा हुनेले पैदल हिँड्नेलाई, पैदल हिँड्नेले बसेकालाई र थोरैले धेरैलाई सलाम गर्छ। रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभएको छः «सवारीमा हुनेले पैदल हिँड्नेलाई सलाम गर्छ, पैदल हिँड्नेले बसेकालाई सलाम गर्छ, र थोरैले धेरैलाई सलाम गर्छ।» (बुखारी र मुस्लिम)
७. गैर-महरम महिलासँग हात मिलाउनु हुँदैन।
- हदीसमा छ, उम्मुल्-मुमिनीन आइशा (रजियल्लाहु अन्हा) ले भनेकी छिन्: "होइन, अल्लाहको कसम! रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) को हातले कहिल्यै कुनै महिलाको हात छोएनन्।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. म कुनै स्थानमा प्रवेश गर्नु अघि अनुमति माग्छु।
२. म तीन पटकसम्म अनुमति माग्छु, त्योभन्दा बढी गर्दिनँ र त्यसपछि फर्किन्छु।
हदीसमा छ: «यदि तिमीहरूमध्ये कोहीले तीन पटक अनुमति माग्दा पनि अनुमति दिइएन भने, उसले फर्किनुपर्छ।» (बुखारी र मुस्लिम)
३. म ढोकामा हल्का रूपमा ढकढक्याउँछु, म ढोकाको ठीक अगाडि उभिन्नँ, बरु दायाँ वा बायाँ तर्फ उभिन्छु र "अस्सलामु अलैकुम" भन्छु। हदीसमा छ: “रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) जब कसैको ढोकामा पुग्नुहुन्थ्यो, तब ढोकाको ठीक अगाडि उभिनुहुन्नथ्यो, बरु त्यसको दायाँ वा बाँया कुनामा उभिनुहुन्थ्यो र ‘अस्सलामु अलैकुम, अस्सलामु अलैकुम’ भन्नुहुन्थ्यो।” (अबू दाऊद)
४. म आफ्ना बुबा-आमा वा अन्य कोठामा अनुमति नलिई प्रवेश गर्दिनँ, विशेष गरी फज्र (बिहानको नमाज) अघि, दिउँसो झप्की (काइलुला) को समयमा र इशा नमाजपछि।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः “हे आस्थावानहरू हो! तिमीहरूका दास-दासीहरू र तिमीहरूका नाबालक सन्तानहरूले तिमीहरूसँग तीन समयमा प्रवेश अनुमति मागून्—फज्रको नमाजअघि, मध्यान्हको समयमा जब तिमीहरू आफ्ना वस्त्र फुकाल्ने गर्छौ र इशाको नमाजपछि। यी तीन समय तिमीहरूका लागि गोपनीयताको समय हुन्। यी समयहरूबाहेक अन्य समयमा तिमीहरूका लागि र उनीहरूका लागि पनि कुनै आपत्ति छैन; उनीहरू तिमीहरूकहाँ बारम्बार आउजाउ गर्ने हुन्छन्, तिमीहरू एकअर्कासँग घनिष्ठ रूपमा सम्बन्धित छौ। यसरी अल्लाह तिमीहरूका लागि आयतहरू स्पष्ट पार्नुहुन्छ र अल्लाह सर्वज्ञानी र अत्यन्त बुद्धिमान हुनुहुन्छ।” [सुरह नूर: ५८]
५. म अस्पताल वा पसल जस्ता मानिस बसोबास नगर्ने स्थानहरूमा अनुमति नलिई प्रवेश गर्न सक्छु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः "तिमीहरूका लागि बसोबास नभएका घरहरूमा प्रवेश गर्नुमा कुनै दोष छैन, जसमा तिमीहरूका लागि कुनै आवश्यकता (काम) हुन्छ। र अल्लाहलाई तिमीहरूले जे प्रकट गर्छौ र जे लुकाउँछौ, सबै कुरा थाहा छ।" [नूर: २९]

जवाफ: १. म जनावरलाई खाना खुवाउँछु र पानी पिलाउँछु।
- किनभने हदीसमा छ: उनीहरूले भने: “हे अल्लाहका रसूल! के हामीलाई जनावरहरूप्रति दया गर्दा पनि सवाब (प्रतिफल) हुन्छ?” उहाँले भन्नुभयो: “प्रत्येक जीवित प्राणीप्रति दया गर्नेमा पनि इनाम छ।” (बुखारी र मुस्लिम)
रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) एउटा ऊँटको पास भएर जानुभयो, जसको भोक र कमजोरीका कारण उसको पेट पीठसँग टाँसिएको थियो। उहाँले भन्नुभयो: «यी जनावरहरूको बारेमा अल्लाहसँग डर राख।» (अबू दाऊद)
२. दया र माया गर्नु र जनावरलाई उसको क्षमता भन्दा बढी बोझ नदिनु।
- हदीसमा छ: उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: “यो उँटको मालिक को हो? यो उँट कसको हो?” भन्ने प्रश्न गरियो। त्यसपछि अन्सारका एक युवक आएर भने: “यो मेरो हो, हे अल्लाहका रसूल!”
त्यसमा उहाँले भन्नुभयो: “के तिमी यस जनावरप्रति अल्लाहसँग डराउँदैनौ, जसलाई अल्लाहले तिमीलाई दिनुभएको छ? किनकि उसले मलाई गुनासो गर्‍यो कि तिमी उसलाई भोकै राख्छौ र अत्यधिक थकाउँछौ।” (अबू दाऊद र अहमद) “تُدْئِبُهُ” (तुद्ईबुहु) को अर्थ हो: तिमी उसलाई धेरै कष्ट दिन्छौ र अत्यधिक काम गराएर थकाउँछौ।
३. म कुनै पनि प्रकारको यातना वा कष्ट दिएर जनावरलाई दुःख दिँदिनँ।
- जाबिर (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन् कि नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) एउटा गधाको पासबाट गुज्रनुभयो, जसको अनुहारमा दाग लगाइएको थियो। उहाँले भन्नुभयो: «के तिमीहरूलाई यो कुरा थाहा भएन, मैले त्यो व्यक्तिलाई श्राप दिएको छु जसले जनावरको अनुहारमा दाग लगाउँछ वा त्यसलाई अनुहारमा हिर्काउँछ?» त्यसपछि उहाँले यसो गर्नबाट रोक लगाउनुभयो। मुस्लिम र अबू दाऊदले वर्णन गरेका छन् र शब्द अबू दाऊदका हुन्।

उत्तर: १. म खेलकुदबाट अल्लाहको आज्ञापालन गर्न र उहाँको प्रसन्नता प्राप्त गर्न शक्ति हासिल गर्ने नियत गर्छु।
२. हामी नमाजको समयमा खेल्दैनौं।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः (नमाज पढ्नेहरूका लागि विनाश छ।* जो आफ्नो नमाजप्रति लापरवाह रहन्छन्।) [अल्-माऊन: ४-५]
३. केटाहरूले केटीहरूसँग खेलकुद गर्नु हुँदैन।
४. म आफ्नो गुप्ताङ्ग ढाक्ने खेलकुद पोशाक लगाउन प्रतिबद्ध छु।
५. म निषेधित खेलकुदबाट टाढा रहन्छु, जस्तै अनुहारमा प्रहार हुने वा गुप्ताङ्ग खुल्ने प्रकारका खेलहरू।
हदीसमा छ: «यदि तिमीहरूमध्ये कोही आफ्ना भाइसँग लडाइँ गर्छ भने उसले अनुहारमा प्रहार गर्नबाट बचोस्।» (मुस्लिम)

उत्तर: १. हास्यठट्टा गर्दा सत्य बोल्नु र झूट नबोल्नु।
- किनभने हदीसमा छ: "धिक्कार छ उसलाई जसले मानिसहरूलाई हँसाउन झूट बोल्छ; धिक्कार छ उसलाई , धिक्कार छ उसलाई !" (अबू दाऊद, अहमद र तिर्मिजी)
२. ठट्टा यस्तो हुनुपर्छ जसमा अपमान, उपहास, हानि र धम्की नहोस्।
- उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “कुनै मुस्लिमले अर्का मुस्लिमलाई डराउनु (त्रसित पार्नु) जायज छैन।” (अबू दाऊद र अहमद)
३. धेरै ठट्टा (मजाक) नगर्नु।
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: «धेरै हाँस्नु हुँदैन; किनकि अत्यधिक हाँस्नुले हृदयलाई मृत (कठोर) बनाउँछ।» (तिर्मिजी र इब्ने माजा)

उत्तर: १. हाच्छिउँ गर्दा हात, कपडा वा रुमालले मुख ढाक्नु।
२. हाच्छिउँ गरेपछि गरेपछि अल्लाहको प्रशंसा गर्दै “अल्हम्दुलिल्लाह” भन्नु।
३. उसको भाइ वा साथीले उसलाई भनोस्: «यरहमुकल्लाह» (अल्लाहले तिमीमाथि दया गरून्)।
- यदि उसलाई “यरहमुकल्लाह” भनियो भने, उसले जवाफमा भनोस्: “यह्दीकुमुल्लाहु व युस्लिहु बालकुम” (अल्लाहले तिमीहरूलाई मार्गदर्शन गरून् र तिमीहरूको अवस्था सुधारोस्)।

उत्तर: १. हाई (जम्हाई) आउँदा सकेसम्म रोक्ने प्रयास गर्नु।
हदीसमा छ: “हाई (जम्हाई) शैतानबाट हो। त्यसैले तिमीहरूमध्ये कोही हाई (जम्हाई) गर्छ भने उसले सकेसम्म त्यसलाई रोक्नुपर्छ।” (बुखारी र मुस्लिम)
२. हाई (जम्हाई) गर्दा ठूलो आवाजमा “आह आह” भन्नु हुँदैन।
- किनभने हदीसमा छ: “आह आह’ नभन्नु, किनकि जब तिमीहरूमध्ये कोही आफ्नो मुख (ज्वाइँ गर्दा) खोल्छ, शैतान हाँस्छ।” (अहमद)
३. मुखमा हात राख्नु।
- किनभने हदीसमा छ: “तिमीहरूमध्ये कसैले हाई (जम्हाई) गर्दा उसले आफ्नो हातले मुख छोपोस्, किनकि शैतान भित्र पस्छ।” (मुस्लिम)

१. वुजू गरेपछि पवित्र अवस्थामा कुरआनको तिलावत गर्नु।
२. शिष्टता र गरिमाका साथ बस्नु।
३. तिलावत सुरु गर्दा शैतानबाट अल्लाहको शरण माग्नु।
अल्लाहले भन्नुभएको छ: {जब तिमी कुरआन पढ्न थाल्छौ, तब धिक्कारिएको शैतानबाट अल्लाहको शरण माग।} [अन्-नहल: ९८]
४. म तिलावत गर्दा गहिरो रूपमा चिन्तन–मनन गर्छु।
अल्लाहले भन्नुभएको छ: “के तिनीहरूले कुरआनमा चिन्तन-मनन गर्दैनन्? वा तिनीहरूको हृदयमा ताल्चा लागेको छ?” [मुहम्मद: २४]
*******

उत्तर: १. अल्लाहको प्रशंसा (हम्द) र उहाँको गुणगानबाट सुरु गर्नु।
२. नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि दरूद पठाउनु।
- हदीसमा छ, नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “जब तिमी नमाज पढेर दुआका लागि बस्छौ भने सर्वप्रथम अल्लाहको उहाँ योग्य प्रशंसा गर, त्यसपछि म (नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि दुरूद पठाऊ, अनि त्यसपछि दुआ गर।” (तिर्मिजी)
३. दुआ गर्दा हात उठाउनु।
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छः «निश्चय नै तिमीहरूको रब (पालनकर्ता ) अत्यन्त लज्जाशील र उदार हुनुहुन्छ। जब उहाँको बन्दाले उहाँतर्फ आफ्ना हात उठाउँछ, तब उहाँ ती हातहरूलाई खाली फर्काउन लाज मान्नुहुन्छ।» (तिर्मिजी र अबू दाऊद)
४. तौबा गर्नु र आफ्ना पापहरू स्वीकार गर्नु।
- मुसा (अलैहिस्सलाम) काे दुआमा छ: “उनले भने: ‘हे मेरा पालनकर्ता! मैले आफ्नैमाथि अत्याचार गरें, त्यसैले मलाई क्षमा गर।’ तब अल्लाहले उनलाई क्षमा गर्नुभयो। निश्चय नै उहाँ अत्यन्त क्षमाशील र परम दयालु हुनुहुन्छ।” [अल-कसस: १६]
५. दुआमा लगनशील हुनु, अर्थात् धेरै गर्नु र बारम्बार दोहोर्याउनु।
६. दुआ कबूल हुनमा हतार नगर्नु।
७. पापका लागि वा नाता–सम्बन्ध तोड्ने कुराको लागि दुआ नगर्नु।
- किनभने हदीसमा छ: «बन्दाको दुआ निरन्तर स्वीकार गरिन्छ, जबसम्म उसले पापका लागि वा नाता–सम्बन्ध तोड्ने कुराका लागि दुआ गर्दैन र जबसम्म ऊ हतार गर्दैन। भनियो: हे अल्लाहका रसूल! हतार गर्नु के हो? उहाँले भन्नुभयो: उसले भन्छ—मैले दुआ गरें, फेरि दुआ गरें, तर मलाई स्वीकार भएको जस्तो लागेन। त्यसपछि ऊ निराश हुन्छ र दुआ गर्न छोड्छ।» (बुखारी र मुस्लिम)
८. दुआ गर्दा आवाज नम्र (धीमा) राख्नु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {तिमीहरू आफ्नो पालनकर्तालाई विनम्रतापूर्वक र गोप्य रूपमा दुआ गर।} [अल-आराफ: ५५]
९. दुआ गर्दा मन (हृदय) उपस्थित र एकाग्र हुनु।
- किनभने हदीसमा छ: “तिमीहरू अल्लाहसँग दुआ गर र यो स्वीकार हुनेछ भनेर विश्वास राख। जानिराख, अल्लाहले अचेत र लापरवाह मनले गरिएको दुआलाई स्वीकार गर्नुहुन्न।” (तिर्मिजी)
१०. सर्वशक्तिमान अल्लाहप्रति इख्लास (निष्ठा) राख्नु र कठिनाइ तथा सुख—दुवै अवस्थामा केवल अल्लाहसँग मात्र माग्नु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {मस्जिदहरू अल्लाहकै लागि हुन्, त्यसैले अल्लाहसँगै अरू कसैलाई नपुकार।} [अल-जिन:१८]
११. अल्लाहसँग उहाँका सुन्दर नामहरू र उहाँका उच्च विशेषताहरू द्वारा दुआ गर्नु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहका लागि उत्तम नामहरू छन्, त्यसैले तिनै नामहरूद्वारा उहाँलाई पुकार।} [अल-आराफ: १८]
१२. किब्लातर्फ मुख फर्काउनु। हदीसमा छ: “उहाँ किब्लातर्फ मुख फर्काएर दुवै हात फैलाएर निरन्तर आफ्नो पालनकर्तालाई पुकारिरहनु भयो, यहाँसम्म कि उहाँको काँधबाट चादर खस्यो।” (मुस्लिम)
१३. खानेकुरा र लुगाफाटालाई पवित्र (हलाल) बनाउनु। हदीसमा छ: “अनि उहाँले यस्तो मानिसको उदाहरण दिनुभयो, जसले लामो यात्रा गर्छ, जसको कपाल अस्तव्यस्त र शरीर धुलोले ढाकिएको हुन्छ; ऊ आकाशतर्फ हात फैलाउँदै भन्छ: ‘हे मेरो पालनकर्ता! हे मेरो पालनकर्ता!’ तर उसको खानेकुरा हराम छ, पिउने कुरा हराम छ, लगाउने लुगा हराम छ, र उसलाई हरामबाटै पालन-पोषण गरिएको छ। त्यस अवस्थामा उसको दुआ कसरी स्वीकार हुनेछ?” (मुस्लिम)

उत्तर: नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “आस्थावानहरूमध्ये सबैभन्दा पूर्ण आस्थावान (मुमिन) त्यही हो जसको आचरण (चरित्र) सबैभन्दा राम्रो हुन्छ।” (तिर्मिजी र अहमद)

उत्तर: १. किनभने यो अल्लाह तआलाको प्रेम प्राप्त गर्ने कारण हो।
हदीसमा छ: “अल्लाह तआलाका बन्दाहरू मध्ये अल्लाहलाई सबैभन्दा प्रिय ती हुन् जसको आचरण सबैभन्दा राम्रो हुन्छ।” (हाकिम र तब्रानी)
२. मानिसहरूको प्रेम प्राप्त गर्ने कारण हो।
३. यो (कयामतका दिन) तराजुमा मा सबैभन्दा भारी हुने चीज हो।
- किनभने हदीसमा छ: “कियामतको दिन तराजुमा सबैभन्दा भारी चीज राम्रो आचरण हुनेछ।” (अबू दाऊद र तिर्मिजी)
४. राम्रो आचरणका कारण प्रतिफल (अज्र र सवाब) कैयौं गुणा बढाइन्छ।
- किनभने हदीसमा छ: “निश्चय नै आस्थावान व्यक्ति आफ्नो राम्रो आचरण (उत्तम चरित्र) द्वारा राति प्रार्थना गर्ने र दिनभरि रोजा राख्ने व्यक्तिको दर्जाहरू प्राप्त गर्दछ।” (अहमद)
५. यो पूर्ण ईमानको संकेत हो।
- किनभने हदीसमा छ: “आस्थावानहरू मध्ये सबैभन्दा पूर्ण आस्थावान त्यही हो जसको आचरण सबैभन्दा राम्रो हुन्छ।” (अबू दाऊद र तिर्मिजी)

उत्तर: कुरआन बाट। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: “निश्चय नै यो कुरआनले सबैभन्दा सिधा र उत्तम मार्गदर्शन गर्छ।” [इस्रा: ९]
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) को सुन्नतबाट: रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: “म त केवल असल आचरणलाई पूर्ण बनाउन पठाइएको हुँ।” (अहमद)

इहसान (उत्कृष्टता) भनेको अल्लाहको निरन्तर निगरानीमा रहेको अनुभूति गर्दै जीवन बिताउनु र मानिसहरू तथा अन्य प्राणीहरूप्रति भलो र उपकार गर्नु हो।
नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: “निस्सन्देह अल्लाहले हरेक चीजमा इहसान (उत्कृष्टता/भलो व्यवहार) अनिवार्य गर्नुभएको छ।” (मुस्लिम)
एहसानका केही रूपहरू:
✔ अल्लाह तआलाको उपासनामा एहसान गर्नु, अर्थात् पूर्ण इख्लास (निष्ठा) का साथ उहाँको इबादत गर्नु।
✔ आमाबुबाप्रति इहसान गर्नु, वचन र व्यवहार (कर्म) दुवैद्वारा।
✔ आफन्त तथा नातेदारहरूप्रति इहसान (भलो व्यवहार) गर्नु।
✔ छिमेकीप्रति इहसान (राम्रो व्यवहार) गर्नु।
✔ अनाथहरू र गरिबहरूप्रति इहसान (राम्रो व्यवहार) गर्नु।
✔ आफूप्रति नराम्रो गर्ने व्यक्तिप्रति पनि इहसान (भलो व्यवहार) गर्नु।
✔ विवाद (बहस) मा पनि इहसान (सभ्य र राम्रो व्यवहार) गर्नु।
✔ बोलीमा पनि एहसान (मिठास र सद्भाव) देखाउनु।
✔ जनावरहरूप्रति पनि इहसान (राम्रो व्यवहार) गर्नु।

उत्तर: एहसानको उल्टो दुर्व्यवहार हो।
- जस्तै: अल्लाह तआलाको उपासना इख्लास (निष्ठा) का साथ नगर्नु।
- आमाबुबाको अवज्ञा (दुव्र्यवहार) गर्नु।
- नाता तोड्नु।
- छिमेकीसँग नराम्रो व्यवहार गर्नु।
- गरिब र दुःखीहरूसँग राम्रो व्यवहार नगर्नु, साथै अन्य सबै प्रकारका खराब वचन र खराब कर्महरू गर्नु।

१. अल्लाह तआलाका हक (अधिकार) सुरक्षित राख्ने अमानत।
यसका रूपहरू: नमाज, जकात, रोजा, हज आदि जस्ता अल्लाहले हामीमाथि अनिवार्य गर्नुभएको इबादतहरू सही रूपमा पूरा गर्नुमा अमानत (इमानदारी) पालना गर्नु।
२. जनताको अधिकार संरक्षणमा इमानदारी:
- मानिसहरूको इज्जत (मान–सम्मान) को रक्षा गर्नु।
- उनीहरूको धन–सम्पत्तिको सुरक्षा गर्नु।
- उनीहरूको ज्यान (रगत) को सुरक्षा गर्नु।
- उनीहरूको गोप्य कुराहरू तथा मानिसहरूले तिमीलाई विश्वास गरेर सुम्पिएका सबै चीजहरूको रक्षा गर्नु।
अल्लाह तआलाले सफल हुनेहरूको विशेषताहरू उल्लेख गर्दै भन्नुभएको छ: “तिनीहरूले आफ्ना अमानतहरू र वाचाको पालना गर्छन्।” [अल-मोमिनून: ८]

उत्तर: खियानत (विश्वासघात) हो, जसको अर्थ अल्लाह तआलाका अधिकारहरू र मानिसहरूको अधिकारहरू नष्ट गर्नु हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {हे आस्थावानहरू! अल्लाह र रसूलसँग विश्वासघात नगर र आफ्नो अमानतहरूसँग पनि विश्वासघात नगर, जबकि तिमीहरू जान्दछौ।} [अल-अन्फाल: २७]
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “मुनाफिक (कपटी) को निशानी तीनवटा हुन्छन्” — तीमध्ये एक हो — “जब उसलाई अमानत (नासो) दिइन्छ, उसले विश्वासघात गर्छ।” (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: यथार्थसँग मेल खाने जानकारी दिनु वा कुनै पनि कुरा जस्तो छ, त्यस्तै प्रस्तुत गर्नु हो।
यसका रूपहरू:
- मानिसहरूसँग कुराकानी गर्दा सत्य बोल्नु।
- वाचा पूरा गर्दा साँचो हुनु (वचनमा सत्यता राख्नु)।
- हरेक बोली र कर्ममा सत्यता (साँचोपन) राख्नु।
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “निश्चय नै सत्यताले भलाइतर्फ मार्गदर्शन गर्छ र भलाइले स्वर्ग (जन्नत) तर्फ मार्गदर्शन गर्छ। मानिस सधैं सत्य बोलिरहन्छ, यहाँसम्म ऊ अत्यन्त सत्यवादी (सिद्दीक) बन्छ।” (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: झुट हो, जुन सत्यताको विपरीत हो। यसमा मानिसहरूसँग झुट बोल्नु, वाचा तोड्नु र झुटो गवाही दिनु समावेश हुन्छ।
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “निश्चय नै झुटले पापतर्फ लैजान्छ र पापले आगो (नरक) तर्फ लैजान्छ। मानिस निरन्तर झुट बोलिरहन्छ, यहाँसम्म अल्लाहको नजिक ऊ ‘महाझुट्टा’ भनेर लेखिन्छ।” (बुखारी र मुस्लिम)
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “मुनाफिक (कपटी) को चिन्ह तीनवटा हुन्छन्” — तीमध्ये एक हो — “जब उसले कुरा गर्छ, झुट बोल्छ र जब उसले वाचा गर्छ, त्यसलाई भङ्ग गर्छ।” (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: - अल्लाह तआलाको आज्ञापालन (इबादत) मा धैर्य गर्नु।
– पापबाट टाढा रहन धैर्य गर्नु (पाप नगर्न आफूलाई रोक्नु)।
- पीडादायक भाग्य र अल्लाहको फैसलामा धैर्य गर्नु तथा हरेक अवस्थामा अल्लाहको प्रशंसा (हाम्द) गर्नु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः “अल्लाह धैर्य (सब्र) गर्नेहरूलाई प्रेम गर्नुहुन्छ।” [आले इम्रानः १४६]
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “मुमिन (आस्थावान) को अवस्था कति अचम्मको हुन्छ! उसका सबै अवस्थाहरूमा उसको लागि भलाइ नै हुन्छ, र यो विशेषता केवल मुमिनलाई मात्र प्राप्त हुन्छ। यदि उसलाई खुशी र सुख प्राप्त हुन्छ भने उसले कृतज्ञता (शुक्र) प्रकट गर्छ, र यो उसको लागि राम्रो हुन्छ। यदि उसलाई कुनै दुःख वा कष्ट पुग्छ भने ऊ धैर्य गर्छ, र यो पनि उसको लागि राम्रो हुन्छ।” (मुस्लिम)

उत्तर: - इबादत (आज्ञापालन) मा धैर्य नगर्नु, पापबाट टाढा रहँदा धैर्य नगर्नु, र अल्लाहका निर्णय/भाग्यप्रति बोली वा कर्मद्वारा असन्तुष्टि प्रकट गर्नु।
यसका केही रूपहरू :
– मृत्युको कामना गर्नु (आफ्नो जीवन समाप्त होस् भनेर इच्छा गर्नु)।
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छः “तिमीहरूमध्ये कसैले पनि आफूलाई पुगेको कुनै कष्टका कारण मृत्युको कामना नगरोस्। यदि उसले अनिवार्य रूपमा केही भन्नै पर्छ भने यसो भन्योस्: हे अल्लाह! यदि जीवन मेरो लागि राम्रो छ भने मलाई जीवित राख्नुहोस्, र यदि मृत्यु मेरो लागि राम्रो छ भने मलाई मृत्यु दिनुहोस्।” (बुखारी र मुस्लिम)
– गालामा थप्पड/चड्कन हान्नु (आफूलाई पिटेर शोक प्रकट गर्नु)।
– लुगा च्यात्नु (दुःख/शोकमा कपडा च्यातेर प्रतिक्रिया जनाउनु)।
– कपाल खुला छोड्नु (अस्तव्यस्त पार्नु/फिजाउनु)।
– आफैंमाथि विनाश (हानी/मृत्यु) को बद्दुआ (श्राप) गर्नु।
- उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: «जसले गालामा थप्पड हान्छ, कपडा च्यात्छ र जाहिलियत (अज्ञानता युग) का जस्तो दुआ/आवाज गर्छ, ऊ हामीमध्ये होइन।» (बुखारी)
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: «निस्सन्देह, प्रतिफल (सवाब) कष्टको परिमाणअनुसार ठूलो हुन्छ। जब अल्लाह कुनै समुदायलाई प्रेम गर्नुहुन्छ, उहाँले तिनीहरूको परीक्षा (इब्तिला) लिनुहुन्छ। जसले सन्तुष्ट रहन्छ, उसले सन्तुष्टि पाउँछ; र जसले असन्तोष देखाउँछ, उसले असन्तोष पाउँछ।» (तिर्मिजी र इब्ने माजा)

उत्तर: यो मानिसहरूबीच सत्य र भलाइका कामहरूमा आपसमा सहयोग गर्नु हो।
सहयोगका प्रकारहरू:
– अधिकारहरू (हक) फिर्ता गराउनमा सहयोग गर्नु।
– अत्याचारीलाई रोक्न/प्रतिरोध गर्न सहयोग गर्नु।
– मानिसहरू र गरिबहरूको आवश्यकताहरू पूरा गर्न सहयोग गर्नु।
– सबै प्रकारका भलाइका कामहरूमा सहयोग गर्नु।
– पाप, कष्ट दिने काम र अन्यायमा सहयोग नगर्नु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः “पुण्य र ईशभय (तक्वा) मा एक–अर्कालाई सहयोग गर, तर पाप र अत्याचारमा एक–अर्कालाई सहयोग नगर। अल्लाहसँग डराऊ, निस्सन्देह अल्लाह कठोर दण्ड दिने हुनुहुन्छ।” [अल-मायदा: ३]
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “एक ईमानदार अर्को विश्वासीका लागि भवन (घर) जस्तै हो; जसका प्रत्येक भागले अर्को भागलाई बलियो बनाउँछ।" (बुखारी र मुस्लिम)
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: “एक मुस्लिम अर्को मुस्लिमको दाजुभाइ हो; उसले उसमाथि अन्याय गर्दैन, न त उसलाई (शत्रुको हातमा) सुम्पिन्छ। जो आफ्नो दाजुको आवश्यकतामा हुन्छ, अल्लाह उसको आवश्यकतामा हुन्छ। जसले कुनै मुस्लिमको कष्ट हटाउँछ, अल्लाहले कियामतको दिन उसको कष्टहरूमध्ये एउटा कष्ट हटाइदिनु हुन्छ। जसले कुनै मुस्लिमको दोष ढाक्छ, अल्लाहले कियामतको दिन उसको दोष लुकाउनुहुनेछ।" (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: १. अल्लाहसँग लज्जा: उहाँको अवज्ञा (पाप) नगर्नु।
२. मानिसहरूसँग लज्जा: अश्लील/अभद्र कुरा बोल्न छोड्नु र गुप्ताङ्ग नदेखाउनु।
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छः “इमानका सत्तरी वा साठीभन्दा बढी शाखाहरू छन्। तीमध्ये सबैभन्दा उच्च शाखा ‘लाइलाह इल्लल्लाह’ भन्नु हो, र सबैभन्दा सानो शाखा बाटोबाट दुःख दिने कुरा हटाइदिनु हो। हया (लाज/लज्जा) इमानको एउटा महत्त्वपूर्ण शाखा हो।” (मुस्लिम)

उत्तर: – वृद्ध व्यक्तिहरूप्रति दया गर्नु र उनीहरूको आदर गर्नु।
– साना उमेरका र बालबालिकाप्रति दया गर्नु। हदीसमा छ: “जो हाम्रा ठूलाको सम्मान गर्दैन र हाम्रा सानालाई माया गर्दैन, ऊ हामीमध्ये पर्दैन।” (अहमद)
– गरिब, दरिद्र र आवश्यकता भएकाहरू प्रति दया गर्नु।
– जनावरप्रति दया गर्नु—उसलाई खाना खुवाउनु र कष्ट नदिनु।
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: «तिमीले मोमिनहरूलाई आपसी करुणा, प्रेम र सहानुभूतिमा एउटै शरीरजस्तो देख्छौ; जब त्यसको कुनै एक अंग पीडित छ भने, सम्पूर्ण शरीर नै निद्रा नलाग्ने र ज्वरोले पीडित हुन्छ।» (बुखारी र मुस्लिम)
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: «दया गर्नेहरूलाई परम दयालु (अल्लाह) ले दया गर्नुहुन्छ। पृथ्वीमा भएकाहरूलाई दया गर, आकाशमा हुनेले तिमीहरूलाई दया गर्नुहुनेछ।» (अबू दाऊद र तिर्मिजी)

उत्तर: अल्लाह तआलाप्रति प्रेम।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {आस्थावानहरू अल्लाहलाई सबैभन्दा बढी प्रेम गर्छन्।} [अल्-बकरह: १६५]
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) प्रति प्रेम।
उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: «जसको हातमा मेरो प्राण छ, उहाँ (अल्लाह) को कसम! तिमीहरूमध्ये कोही पनि पूर्ण आस्थावान् हुन सक्दैन, जबसम्म म उसलाई उसको बुबा र सन्तान भन्दा बढी प्रिय हुँदैन।» (बुखारी)
मोमिनहरूलाई प्रेम गर्नु र उनीहरूको लागि भलाइलाई त्यसरी नै मन पराउनु, जसरी तिमी आफ्नै लागि मन पराउँछौ।
नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: «तिमीहरूमध्ये कोही पनि साँचो ईमानदार हुँदैन जबसम्म उसले आफ्ना भाइका लागि त्यही कुरा मन पराउँदैन जुन उसले आफ्नै लागि मन पराउँछ।» (बुखारी)

उत्तर: यो अनुहारमा उज्यालोपन, मुस्कानसहितको खुशी र नम्रता हो, साथै मानिसहरूसँग भेट्दा प्रसन्नता प्रकट गर्नु हो।
यो मानिसहरूको अगाडि अनुहार अँध्यारो बनाउनु र मुख बिगार्नुको विपरीत हो, जसले उनीहरूलाई टाढा बनाउँछ।
– यसको फजिलत (महत्व) सम्बन्धी हदीसहरू आएका छन्। अबू जर (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले मलाई भन्नुभयो: «कुनै पनि भलाइको कामलाई सानो नठान, चाहे तिमी आफ्नो भाइलाई खुला/हँसिलो अनुहारसहित भेट्दा पनि होस्।» (मुस्लिम)
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: “तिम्रो आफ्नो भाइप्रति मुस्कान देखाउनु पनि तिम्रो लागि सदका हो।” (तिर्मिजी)

उत्तर: अरूलाई दिइएको आशीर्वाद हटाइयोस् भन्ने कामना गर्नु वा त्यसप्रति घृणा गर्नु हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः "ईर्ष्या गर्ने व्यक्तिको खराबीबाट, जब उसले ईर्ष्या गर्छ। [अल-फलक: ५]
- अनस बिन मालिक (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, अल्रलाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: «तिमीहरू आपसमा घृणा नगर, ईर्ष्या नगर र एकअर्काबाट पिठ्यूँ नफर्काऊ; र अल्लाहका दासहरू भएर आपसमा दाजुभाइझैं बस।» (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: उपहास भनेको आफ्नो मुस्लिम भाइको खिल्ली उडाउनु र होच्याउनु हो र यो जायज छैन।
अल्लाह तआलाले यसलाई निषेध गर्दै भन्नुभएको छ: {हे ईमान ल्याउनेहरू! कुनै पनि समूहले अर्को समूहको उपहास नगरोस्; सम्भव छ कि ती उपहास गरिएका मानिसहरू उनीहरूभन्दा उत्तम होऊन्। न महिलाहरूले अन्य महिलाहरूको उपहास गरून्; सम्भव छ कि ती उनीहरूभन्दा राम्रो होऊन्। तिमीहरू आपसमा दोष नलगाऊ र एकअर्कालाई नराम्रो उपनामले नबोलाऊ। ईमानपछि अवज्ञाकारीको नाम अत्यन्तै खराब हो! र जसले तौबा गर्दैनन्, तिनीहरू नै अत्याचारी हुन्।} [अल् हुजुरात: ११]

उत्तर: विनम्रता (नम्रता) भनेको मानिसले आफूलाई अरूभन्दा ठूलो नठान्नु हो। उसले मानिसहरूलाई तुच्छ नठान्ने र सत्यलाई अस्वीकार नगर्ने स्वभाव हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {रहमान (अल्लाह) का भक्तहरू ती हुन्, जो पृथ्वीमा विनम्रतापूर्वक हिँड्छन्।} [अल्-फुरकान: ६३] अर्थात्: विनम्र (नम्र) मानिसहरू।
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: «जो अल्लाहका लागि विनम्र बन्छ, अल्लाहले उसलाई अवश्य उच्च स्थानमा उठाउनुहुन्छ।» (मुस्लिम)
- उहाँ (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ: «निश्चय नै अल्लाहले मलाई वह्य (प्रकाशना) गर्नुभएको छ, तिमीहरू विनम्र बन, ताकि कसैले कसैमाथि घमण्ड नगरोस् र कोही पनि कोहीमाथि अन्याय/अत्याचार नगरोस्।» (मुस्लिम)

उत्तर: १. सत्यप्रति अहंकार गर्नु, अर्थात् सत्यलाई अस्वीकार गर्नु र स्वीकार नगर्नु हो।
२. मानिसहरूमाथि घमण्ड गर्नु, अर्थात् उनीहरूलाई हेप्नु र तुच्छ ठान्नु।
- अल्लाहको रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छः "जसको हृदयमा कण बराबर अहंकार हुन्छ त्यो स्वर्गमा प्रवेश गर्नेछैन।" एक व्यक्तिले भन्यो: “मानिसले आफ्नो लुगा राम्रो होस् र जुत्ता पनि राम्रो होस् भन्ने चाहनु (के घमण्ड हो?)” उहाँले भन्नुभयो: «निश्चय नै अल्लाह सुन्दर हुनुहुन्छ र उहाँले सुन्दरतालाई मन पराउनुहुन्छ। घमण्ड भनेको सत्यलाई अस्वीकार गर्नु र मानिसहरूलाई तुच्छ ठान्नु हो।» (मुस्लिम)
- '“बतरुल-हक्” भन्नाले सत्यलाई अस्वीकार गर्नु हो।
- “गम्तुन्नास” भन्नाले मानिसहरूलाई तुच्छ ठान्नु हो।
- राम्रो लुगा र राम्रो जुत्ता लगाउनु घमण्ड (किब्र) होइन।

उत्तर: किनबेचमा धोखाधडी गर्नु, अर्थात् सामानको दोष लुकाउनु।
- ज्ञान सिकाइमा धोखाधडी गर्नु र त्यसको उदाहरण परीक्षामा विद्यार्थीहरूले नक्कल (चिटिङ) गर्नु हो।
- बोलाइमा धोखाधडी गर्नु, जस्तै झुटो गवाही दिनु र झुट बोल्नु।
- जे कुरा तिमी बोल्छौ वा मानिसहरूसँग जसमा सहमति गर्छौ, त्यस वाचालाई पूरा नगर्नु।
- धोखाधडी (गिश) निषेध गर्ने सम्बन्धमा: अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) अन्नको थुप्रो हुँदै जाँदा उहाँले त्यसमा आफ्नो हात हाल्नुभयो, अनि उहाँका औँलाहरू भिजे। त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: «यो के हो, हे खानेकुराका मालिक?» उसले भन्यो: “पानी पर्यो, हे अल्लाहका रसूल।” तब उहाँले भन्नुभयो: “तिमीले त्यो भाग माथि किन राखेनौ ताकि मानिसहरूले देखून्? जसले धोखाधडी गर्छ, ऊ मबाट होइन।” (मुस्लिम)
“सुब्रा (الصُّبْرَة)” भनेको खानेकुराको थुप्रो (ढिस्को) हो।

उत्तर: कुनै मुस्लिम दाजुभाइ (वा दिदीबहिनी) को अनुपस्थितिमा उसको बारेमा उसले मन नपराउने कुरा गर्नु हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {तिमीहरूमध्ये कोही पनि अर्काको चुगली नगरोस्। के तिमीहरूमध्ये कसैले आफ्नो मृत भाइको मासु खान मन पराउँछ? तिमीहरूले त यसलाई घृणा गर्छौ। अल्लाहसँग डराऊ। निस्सन्देह अल्लाह अत्यन्तै पश्चात्ताप स्वीकार गर्ने र दयालु हुनुहुन्छ।} [अल-हुजरात: १२]

उत्तर: नमीमा (चुगली) भनेको मानिसहरूबीच बिगार गर्ने उद्देश्यले एकबाट अर्को व्यक्तिको कुरा (कुरा-कानी) सार्नु र फिजाउनु हो, जसले उनीहरूबीच झगडा र वैरभाव उत्पन्न गर्छ।
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: “चुगली गर्ने व्यक्ति स्वर्गमा प्रवेश गर्दैन।” (मुस्लिम)

उत्तर: आलस्य भनेको भलाइका कामहरू गर्न तथा मानिसमाथि अनिवार्य भएका कर्तव्यहरू पूरा गर्न ढिलासुस्ती गर्नु र भारीपन महसुस गर्नु हो।
जस्तैः अनिवार्य कर्तव्यहरू पूरा गर्नमा आलस्य देखाउनु (ढिलासुस्ती गर्नु)।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {निस्सन्देह कपटी (मुनाफिक) हरूले अल्लाहलाई धोका दिन खोज्छन्, तर अल्लाहले तिनीहरूलाई नै धोका दिनुहुन्छ। जब तिनीहरू नमाजका लागि उठ्छन्, तब आलस्यका साथ उठ्छन्; मानिसहरूलाई देखाउनका लागि मात्र गर्छन् र अल्लाहलाई थोरै मात्र सम्झन्छन्।} [अन्-निसा: १४२]
त्यसैले ईमानदार व्यक्तिले आलस्य, सुस्ती र निष्क्रियता त्याग्नुपर्छ। काम र गतिविधिमा लागिरहनुपर्छ र यस जीवनमा अल्लाह तआलालाई प्रसन्न गर्ने गरी मेहनत, लगन र परिश्रमका साथ अघि बढ्नुपर्छ।

उत्तर: १. प्रशंसनीय क्रोध (गुस्सा): यो त्यो क्रोध हो जुन अल्लाहका लागि हुन्छ, जब काफिर, मुनाफिक वा अरू कसैले अल्लाहका पवित्र सीमा (आदेशहरू) को उल्लङ्घन गर्छन्।
२. निन्दनीय क्रोध (गुस्सा): त्यो क्रोध हो जसले मानिसलाई यस्तो काम गर्न वा यस्तो कुरा भन्न लगाउँछ जुन गर्नु वा भन्नु उचित हुँदैन।
- निन्दनीय क्रोध (गुस्सा) को उपचार:
- वुजू गर्नु।
- यदि ऊ उभिएको छ भने बस्नु, र यदि बसेको छ भने सुत्नु (पल्टिनु)।
- यस विषयमा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को उपदेश पालन गर्नु: “रिस नगर।”
- क्रोधको समयमा उग्रता र आवेगबाट आफूलाई नियन्त्रणमा राख्नु (आफ्नो मनलाई संयमित गर्नु)।
- शैतान (दुष्ट) बाट अल्लाहको शरण माग्नु; 'अउधु बिल्लाहि मिनश्शैतानिर्रजीम' भन्नु।
- मौन रहनु (चुप लाग्नु)।

उत्तर: जासुसी भनेको मानिसहरूको निजी कुरा तथा उनीहरूले लुकाउने गोप्य कुराहरू खोज्नु र तिनको छानबिन गर्नु हो।
यसका निषेधित (हराम) रूपहरू मध्ये:
- मानिसहरूको घरभित्रका गोप्य तथा लाजका कुराहरूमा झाँक्नु।
- मानिसहरूको कुरा उनीहरूको जानकारी र अनुमति बिना सुन्नु।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः “एक–अर्काको जासुसी नगर।” [अल् हुजुरात: १२]

उत्तर: इसराफ (फजुलखर्च) भनेको धनलाई अनावश्यक वा गलत ठाउँमा खर्च गर्नु।
यसको विपरीत बुख्ल (कन्जुस्याइँ) भनेको धनलाई यसको उचित हकमा खर्च गर्नबाट रोक्नु हो।
सही कुरा भनेको दुयी दुई बीचको मध्यम मार्ग हो र मुस्लिम करीम (उदार) हुनुपर्छ।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {जब तिनीहरू खर्च गर्छन्, तिनीहरू न त फजुलखर्च गर्छन् न त कञ्जुस्याइँ गर्छन्, बरु त्यसको बीचमा मध्यम मार्ग अपनाउँछन्।} [अल् फुरकान: ६७]

उत्तर: कायरता भनेको डराउनु नपर्ने कुरादेखि डराउनु हो।
जस्तै: सत्य कुरा भन्न डराउनु र खराब कामको विरोध गर्न डराउनु।
शुजाअत (साहस): यो सत्यमा अघि बढ्नु हो, जस्तै इस्लाम र मुस्लिमहरूको रक्षा गर्न जिहादका मैदानहरूमा दृढताका साथ अघि बढ्नु।
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) आफ्नो दुआमा भन्नुहुन्थ्यो: “हे अल्लाह! म तिमीसँग कायरता (डरपोकपन) बाट शरण माग्छु…।”
- रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छ: “बलियो (शक्तिशाली) ईमानवाला अल्लाहका दृष्टिमा कमजोर ईमानवालाभन्दा राम्रो र बढी प्रिय हुन्छ, यद्यपि दुवैमा भलाइ छ।” (मुस्लिम)

उत्तर: - जस्तै: लानत (श्राप दिनु) र गालीगलौज गर्नु।
- जस्तै: कसैलाई “जनावर” भनेर बोलाउनु वा यसजस्ता अपमानजनक शब्दहरू प्रयोग गर्नु।
- वा अश्लील र अभद्र शब्दहरू प्रयोग गर्दै लाजका (निजी) कुराहरू उल्लेख गर्नु।
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले यी सबै निषेध गर्नुभएको छ, उहाँले भन्नुभयो: “ईमानवाला न त दोष लगाउने (बारम्बार निन्दा गर्ने) हुन्छ, न त श्राप दिने, न त अश्लील बोल्ने, न त अभद्र भाषा प्रयोग गर्ने हुन्छ।” (तिर्मिजी र इब्ने हिब्बान)

उत्तर: १. अल्लाहसँग दुआ गर्नु कि उहाँले तिमीलाई राम्रो आचरण प्रदान गरून् र त्यसमा सहयोग गरून्।
२. अल्लाह अज्ज व जल्लको निगरानी (मुहासबा) गर्नु, अर्थात् उहाँले तिमीलाई जान्नुहुन्छ, सुन्नुहुन्छ र देख्नुहुन्छ भन्ने कुरामा सचेत रहनु।
३. राम्रो आचरणको सवाब (पुण्य) सम्झनु र यो स्वर्ग (जन्नत) मा प्रवेश गर्ने कारण हो भन्ने कुरा मनन गर्नु।
४. खराब आचरणको परिणाम सम्झनु र यो नरक (आग) मा प्रवेश गर्ने कारण हो भन्ने कुरा मनन गर्नु।
५. राम्रो आचरणले अल्लाह तआलाको र उहाँका सृष्टिहरूको प्रेम प्राप्त हुन्छ, र खराब आचरणले अल्लाह र उहाँका सृष्टिहरूको घृणा (अप्रसन्नता) ल्याउँछ भन्ने कुरा सम्झनु।
६. नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को जीवनी अध्ययन गर्नु र उहाँको अनुसरण गर्नु।
७. असल (भला) मानिसहरूको संगत गर्नु र खराब (दुष्ट) मानिसहरूको संगतबाट टाढा रहनु।
*******
- सबैभन्दा उत्तम जिक्र त्यो हो, जसमा हृदय र जिब्रो दुवै एकैसाथ हुन्छन्।

उत्तर: नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभएको छः “आफ्नो पालनकर्तालाई सम्झने र नसम्झने व्यक्तिको उदाहरण जीवित र मृत व्यक्तिजस्तै हो।” (बुखारी)
- यो किनभने मानिसको जीवनको वास्तविक मूल्य उसले अल्लाह तआलाको जिक्र (स्मरण) कति गर्छ भन्नेमा निर्भर हुन्छ।

उत्तर: १. यसले रहमान (अल्लाह) लाई प्रसन्न पार्छ।
२. यसले शैतानलाई टाढा भगाउँछ।
३. यसले मुस्लिमलाई विभिन्न खराबीहरूबाट सुरक्षित राख्छ।
४. यसद्वारा अजर (पुण्य) र सवाब प्राप्त हुन्छ।

उत्तर: "ला इलाह इल्लल्लाह।" (तिर्मिजी र इब्ने माजा)

उत्तर:“अल्हम्दुलिल्लाहिल्लजी अह्याना बअदा मा अमातना, वा इलैहिन् नुशूर।”
अर्थ: सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, जसले हामीलाई मृत्यु (निद्रा) पछि फेरि जीवन दिनुभयो र उहाँतर्फ नै पुनरुत्थान (फिर्ता) हुनेछ। (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: "अल्हम्दुलिल्लाहिल्लजी कसानी हाजस् षौब व रजकनीहि मिन गैरि हौलिम् मिन्नी वला कुव्वह।''
अर्थ: सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, जसले मलाई यो लुगा लगाइदिनुभयो र मलाई मेरो कुनै शक्ति वा सामर्थ्य बिना नै यो प्रदान गर्नुभयो। यसलाई इमाम अबू दाऊद र तिर्मिजी लगायत अन्य विद्वानहरूले रिवायत गरेका छन्।

उत्तर: "बिस्मिल्लाह" (अल्लाहको नामबाट)। (तिर्मिजी)

उत्तर: "अल्लाहुम्म लकल् हम्दु अन्त कसौतनीहि, अस्अलुक खैरहु व खैर मा सुनिअ लहू, व अऊजुबिक मिन शर्रिहि व शर्रि मा सुनिअ लहू।"
अर्थ: हे अल्लाह! सबै प्रशंसा तपाईंका लागि हो। तपाईंले मलाई यो लुगा लगाइदिनुभयो। म तपाईंसँग यसको भलाइ र जुन उद्देश्यका लागि यो बनाइएको हो त्यसको भलाइ माग्दछु र यसको खराबी तथा जुन उद्देश्यका लागि यो बनाइएको हो त्यसको खराबीबाट तपाईंको शरण माग्दछु। (अबू दाऊद र तिर्मिजी)

उत्तर: यदि तिमीले अरू कसैलाई नयाँ लुगा लगाएको देख्यौ भने, उसको लागि दुआ गर र भन: "तुब्ली व युख़लिफुल्लाहु तआला।''
अर्थ: तिमीले यसलाई पुरानो बनाऊ, अल्लाह तआलाले तिमीलाई नयाँ दिनुहुन्छ। (अबू दाऊद)

उत्तर: "अल्लाहुम्म इन्नी अऊजु बिक मिनल् खुबुषि वल् खबाइष।"
अर्थ: हे अल्लाह! म तपाईंको शरण माग्छु पुरुष र महिला दुष्ट जिन्नहरूबाट। (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: ''गुफरानक।''
अर्थ: हे अल्लाह ! म तपाईंको क्षमा चाहन्छु। (अबू दाऊद र तिर्मिजी)

उत्तर: "बिस्मिल्लाह" (अल्लाहको नामबाट)। यस हदीसलाई इमाम अबू दाऊद र अरूले पनि वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: "अशहदु अल् ला इलाह इल्लल्लाहु वहदहू ला शरीक लहू, व अशहदू अन्न मुह़म्मदन् अब्दुहू व रसूलुहू।"
अर्थ: म साक्षी दिन्छु, अल्लाह बाहेक कोही साँचो उपास्य छैन, उहाँ एक्लै हुनुहुन्छ, उहाँको कुनै साझेदार छैन। म साक्षी दिन्छु, मुहम्मद उहाँका दास र रसूल हुन्। (मुस्लिम)

उत्तर: "बिस्मिल्लाहि, तवक्कल्तु अलल्लाहि, वला हौल वला कुव्वत इल्ला बिल्लाह।''
अर्थ: अल्लाहको नामले, म अल्लाहमाथि भरोसा गर्छु। अल्लाहको मदत बिना कुनै शक्ति र सामर्थ्य छैन। (अबू दाऊद र तिर्मिजी)

उत्तर: "बिस्मिल्लाहि वलज्ना, व बिस्मिल्लाहि ख़रजना, व अलल्लाहि रब्बिना तवक्कलना।''
अर्थ: अल्लाहको नाममा हामी प्रवेश गर्छौं र अल्लाहको नाममा हामी बाहिर निस्कन्छौं, तथा हामी हाम्रो पालनकर्ता अल्लाहमाथि भरोसा गर्छौं। त्यसपछि आफ्नो परिवारलाई सलाम गर्नुहोस्। (अबू दाऊद)

उत्तर: "अल्लाहुम्मफ्तह्ली अब्वाब रह्मतिक।"
अर्थ: हे अल्लाह! मेरो लागि तिम्रो रहमतका ढोका खोलिदिनुहोस्। (मुस्लिम)

"अल्लाहुम्म इन्नी अस्अलुक मिन फजलिक।''
अर्थ: हे अल्लाह! म तपाईंसँग तपाईंको कृपा माग्दछु। (मुस्लिम)

उत्तर: मुअज्जिनले जे भन्छ, म पनि त्यही भन्छु, तर “हय्या अलस्सलाह” र “हय्या अललफलाह” भन्ने बेला म भन्छु: “ला हौला वला कुव्वता इल्ला बिल्लाह।” (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: “नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि दरूद पठाउनु। (मुस्लिम)
- त्यसपछि निम्न दुआ पढ्नु: “अल्लाहुम्म रब्ब हाजिहि द्दावतित्ताम्मह्, वस्सलातिल काइम, आति मुहम्मदनिल वसीलतल वल्फजीलह, व अब्अष्हु मक़ामम् मह्मूदलल्जि वअत्तहु।”
अर्थ: हे अल्लाह! यस पूर्ण आह्वान (अजान) र स्थायी नमाजका पालनकर्ता, मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) लाई वसीला र श्रेष्ठता प्रदान गर्नुहोस् र उहाँलाई ‘मकामे महमूद’ (प्रशंसनीय स्थान) मा उठाउनुहोस्, जसको तपाईंले उहाँलाई वाचा गर्नुभएको छ। (बुखारी)
- अजान र इकामत बीचमा दुआ गर्नुहोस्, किनकि त्यो समयमा गरिएको दुआ अस्वीकार हुँदैन।

उत्तर: १. म 'आयतुल कुर्सी' पढ्छु। {अल्लाहु ला इलाह इल्ला हु‍वल हय्युल कय्यूम, ला तअखुजुहू सिनतुँ वला नौम, लहू मा फिस्समावाती वमा फिलअर्ज, मन जल्लजी यश्फऊ इन्दहू इल्ला बिइज्हिनि, यालमु मा बैन अैदिहिम वमा खल्फहुम, वला युहीतून बिशैइन मिन इल्मिहि इल्ला बिमा शा’, वसिअ कुरसिय्यु हुस्समावाति वलअर्ज, वला यऊदुहू हिफ्जुहुमा, वहुवल अलीय्युल अजीम।}
अर्थ: अल्लाह! उहाँ बाहेक कोही साँचो उपास्य छैन। उहाँ सदा जीवित र सबैलाई धारण गर्ने हुनुहुन्छ। उहाँलाई न त झप्की लाग्छ न त निद्रा। आकाशहरू र पृथ्वीमा जे-जति छ, सबै उहाँकै हो। उहाँको अनुमति बिना कोही उहाँको सामु सिफारिस गर्न सक्दैन। उहाँ उनीहरू (सृष्टिहरू) का अगाडि र पछाडिका सबै कुरा जान्नुहुन्छ। उनीहरू उहाँको ज्ञानबाट केही पनि प्राप्त गर्न सक्दैनन्, तर उहाँले चाहेको मात्र। उहाँको कुर्सी आकाश र पृथ्वीलाई समेटेको छ। ती दुवैको संरक्षण उहाँलाई थकाउँदैन। उहाँ सर्वोच्च, महान् हुनुहुन्छ। [अल-बकरह: २५५]
२. म पढ्छु: बिस्मिल्लाहिर्र रहमानिर्ररहीम। (कुल् हुवल्लाहु अहद्। १ अल्लाहुस् समद्। २ लम् यलिद् व लम् यूलद्। ३ व लम् यकुल्लहु कुुफुवन् अहद्।) ४ [सूरह इख्लास: १-४] (तीन पटक)
बिस्मिल्लाहिर रहमानिर रहीम। (कुल् आऊजु बिरब्बिल् फलक। १ मिन् शर्रि मा खलक। २ व मिन् शर्रि गासिकिन इजा वकब। ३ व मिन् शर्रिन्नफफासाती फिल् उकद्। ४ व मिन् शर्रि हासिदिन् इजा हसद। ५) [अल-फलक: १-५] (तीन पटक)
बिस्मिल्लाहिर रहमानिर रहीम। (कुल् आऊजु बिरब्बिन्नास। १ मालिकिन्नास। २ इलाहिन्नास। ३ मिन् शर्रिल् वस्वासिल् खन्नास। ४ अल्लजी युवसव्विसु फी सुदूरिन्नास। ५ मिनल् जिन्नति वन्नास। ६) [सुरह अन्नास: १-६] (तीन पटक)
"अल्लाहुम्म अन्त रब्बी ला इलाह इल्ला अन्त, खलक्तनी वअना अब्दुक वअना अला अह्दिक ववअ्दिक मस्ततअ्तु, अऊजु बिक मिन शर्री मा सनअ्तु, अबूउ लक बिनिअ्मतिक अलैय्य, वअबूउ बिज्नबी, फग्फिर ली फइन्न्हु ला यगफिरुज्जुनूब इल्ला अन्त।"
अर्थ: हे अल्लाह! तिमी मेरा रब हौ, तिमी बाहेक कोही साँचो पूज्य छैन। तिमीले मलाई सृष्टि गर्नुभयो र म तिम्रो दास हुँ। म आफ्नो क्षमता अनुसार तिम्रो वाचा र प्रतिज्ञामा अडिग छु। मैले गरेका खराब कामहरूको नराम्राबाट म तिमीसँग शरण माग्छु। म तिम्रो ममाथिको कृपा स्वीकार गर्छु र आफ्ना पापहरू स्वीकार गर्छु, त्यसैले मलाई माफ गर, किनकि तिमी बाहेक पापहरू माफ गर्ने कोही छैन। (बुखारी)

उत्तर: "बिस्मिक अल्लाहुम्म अमूत वा अह्या।"
अर्थ: हे अल्लाह, म तपाईंको नामका साथ मर्छु र जीवित हुन्छु। (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: "बिस्मिल्लाह।" यदि सुरुमा भन्न बिर्सियौ भने यसो भनः «बिस्मिल्लाहि फि औवलिहि वआखिरिहि।»
(यसको सुरु र अन्त्यमा अल्लाहको नामबाट।) (अबू दाऊद र तिर्मिजी)

उत्तर: «अल्हम्दुलिल्लाहल्लजी अत्अमनी हाजा, वरजकनीहि, मिन गैरि हौलिम् मिन्नी वला कुव्वह।»
अर्थ: सबै प्रशंसा अल्लाहका लागि हो, जसले मलाई यो खाना खुवाउनुभयो र मलाई यो रोजी कुनै शक्ति वा सामर्थ्य विना नै प्रदान गर्नुभयो। यसलाई इमाम अबू दाऊद, इब्ने माजा र उनीहरू बाहेक अरूले पनि वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: «अल्लाहुम्म बारिक लहुम फीमा रजक्तहुम, वग्फिर् लहुम वर्हम्हुम।»
अर्थ: हे अल्लाह! उनीहरूलाई दिएको रोजीमा बरकत दिनुहोस्, उनीहरूलाई माफ गर्नुहोस् र उनीहरूमाथि दया गर्नुहोस्। (मुस्लिम)

उत्तर: ''अल्हम्दुलिल्लाह'' भन्नुपर्छ।
अर्थ: सबै प्रशंसा अल्लाहका लागि हो।) उसको भाइ वा साथीले उसलाई भन्नुपर्छ: “यरहमुकल्लाह” (अल्लाह तिमीसँग दया गरून्)। यो सुनेर हाच्छ्यु गर्ने व्यक्तिले «यह्दिकुमुल्लाहु व युस्लिहु बालकुम» भनेर उत्तर दिनुपर्छ। अर्थ: अल्लाहले तपाईंलाई मार्गदर्शन दिऊन् र तपाईंको अवस्था सुधार गरून्। (बुखारी)

उत्तर: “सुब्हानकल्लाहुम्मा व बिहम्दिका, अश्हदु अल्ला इलाहा इल्ला अन्त, अस्तग्फिरुका व अतूबु इलैक।”
अर्थ: हे अल्लाह! तपाईं पवित्र हुनुहुन्छ, सम्पूर्ण प्रशंसा तपाईंका लागि नै हो। म गवाही दिन्छु, तपाईं बाहेक कोही साँचो उपास्य छैन। म तपाईंसँग क्षमा माग्दछु र तपाईंतर्फ नै तौबा गर्छु। यसलाई इमाम अबू दाऊद र तिर्मिजी लगायत अन्य विद्वानहरूले रिवायत गरेका छन्।

“बिस्मिल्लाह, वल्हम्दुलिल्लाह। {सुब्हानल्लजी सख्खरा लना हाजा वमा कुन्ना लहु मुकरिनीन, वा इन्ना इला रब्बिना लमुनकलिबून} [अल-जुख़्रुफ: 13–14], अल्हम्दुलिल्लाह, अल्हम्दुलिल्लाह, अल्हम्दुलिल्लाह। अल्लाहु अकबर, अल्लाहु अकबर, अल्लाहु अकबर। सुब्हानकल्लाहुम्म इन्नी जुलम्तु नफ्सी फग्फिरली; फइन्नहु ला यग्फिरुज्जुनूब इल्ला अन्त।”
अर्थ: अल्लाहको नामले र सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो। {पवित्र छ उहाँ, जसले यो सवारीलाई हाम्रो लागि वशमा पारिदिनुभयो, जबकि हामी यसलाई नियन्त्रण गर्न सक्षम थिएनौं। र निस्सन्देह हामी हाम्रो पालनकर्तातर्फ फर्किनेछौं} [अल-जुख़्रुफ: 13–14]। सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो। अल्लाह महान् हुनुहुन्छ, अल्लाह महान् हुनुहुन्छ, अल्लाह महान् हुनुहुन्छ। हे अल्लाह! तिमी पवित्र छौ, मैले आफूमाथि अन्याय गरेको छु, मलाई माफ गर; किनकि तिमी बाहेक पापहरू माफ गर्ने कोही छैन। (अबू दाऊद र तिर्मिजी)

उत्तर: “अल्लाहु अकबर, अल्लाहु अकबर, अल्लाहु अकबर।
सुब्हानल्लजी सख्खरा लना हाजा वमा कुन्ना लहु मुकरिनीन, वा इन्ना इला रब्बिना लमुनकलिबून।
अल्लाहुम्मा इन्ना नस्अलुका फी सफरिना हाजा अल-बिर्रा वत्तक्वा वमिनल अमलि मा तर्दा।
अल्लाहुम्मा हव्विन अलैना सफरना हाजा, वत्वि अन्ना बुअदह।
अल्लाहुम्मा अन्तस्साहिबु फिस्सफर, वलखलीफतु फिल अह्ल।
अल्लाहुम्मा इन्नी अऊधु बिका मिन वअथाइस्सफर, वकआबातिल मनजर, वसूइल मुनकलिब, फिल मालि वल अह्ल।”
अर्थ: अल्लाह महान हुनुहुन्छ। अल्लाह महान हुनुहुन्छ। अल्लाह महान हुनुहुन्छ। {पवित्र हुनुहुन्छ उहाँ जसले यस सवारी साधनलाई हाम्रो अधीनमा गरिदिनुभयो, अन्यथा हामी यसलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिन सक्दैनथ्यौं।} [अल-जुख़्रुफ: १३–१४]
हे अल्लाह! हामी तपाईंसँग यस यात्रामा धर्मपरायणता, पुण्य र ती कर्महरूको प्रार्थना गर्छौं जसबाट तपाईं प्रसन्न हुनुहुन्छ। हामीलाई यो यात्रा सहज बनाइदिनुहोस् र यसको दूरी हाम्रा लागि कम गरिदिनुहोस्।
हे अल्लाह! तपाईं यात्रामा हाम्रो साथी र हाम्रो परिवारमा हाम्रो प्रतिनिधि (संरक्षक) हुनुहुन्छ।
हे अल्लाह! म तपाईंसँग यात्राको कठिनाइ, दुःखद दृश्य र धन तथा परिवारमा हुने खराब परिवर्तनबाट शरण माग्छु।
जब यात्राबाट फर्किन्छ, उसले यी दुआहरू पनि भन्छ र थप्छ: «आइबून, ताइबून, आबिदून, लिरब्बना हामिदून।»
अर्थ: हामी फर्किनेहरू हौं, तौबा गर्नेहरू हौं, इबादत गर्नेहरू हौं, र हाम्रो रबको प्रशंसा गर्नेहरू हौं। (मुस्लिम)

उत्तर: «अस्तौदिउकुमुल्लाहल्लजी ला तुजीउ वदाइअहू।»
अर्थ: म तिमीलाई अल्लाहको संरक्षणमा सुम्पन्छु, जसको संरक्षणमा दिइएको कुरा कहिल्यै नष्ट हुँदैन। (अहमद र इब्ने माजा)

उत्तर: «अस्तौदिउल्लाह दीनक, व अमानतक, व ख़ावतीम अमलिक।»
अर्थ: म तिम्रो दीन (धर्म), तिम्रो इमानदारी र तिम्रो अन्तिम कर्महरूलाई अल्लाहको जिम्मा लगाउँछु। (अहमद र तिर्मिजी)

उत्तर: «ला इलाह इल्लल्लाहु वह्दहु ला शरीक लहु, लहुल् मुल्कु वलहुल्हम्दु, युह्यी वयुमीतु, वहुव हय्युन् ला यमूतु, बियदिहिल खैर, वहुव अला कुल्लि शैइन कदीर।»
अर्थ: उहाँ बाहेक कुनै साँचो उपास्य छैन; उहाँ एक्लै हुनुहुन्छ, उहाँको कुनै साझेदार छैन। राज उहाँकै हो र सम्पूर्ण प्रशंसा पनि उहाँकै लागि हो। उहाँ जीवन दिनुहुन्छ र मृत्यु दिनुहुन्छ, र उहाँ सदा जीवित हुनुहुन्छ—उहाँलाई कहिल्यै मृत्यु हुँदैन। सबै भलाइ उहाँकै हातमा छ, र उहाँ हरेक कुरामा सर्वशक्तिमान हुनुहुन्छ। (तिर्मिजी र इब्ने माजा)

उत्तर: «अऊजु बिल्लाहि मिनश-शैतानिर-रजीम।»
अर्थ: म धिक्कारिएको शैतानबाट अल्लाहको शरण लिन्छु। (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: «जजाकल्लाहु खैरा।»
अर्थ: अल्लाहले तिमीलाई राम्रो प्रतिफल/पुरस्कार दिऊन्। (तिर्मिजी)

उत्तर: “बिस्मिल्लाह” भन्छु। (अबू दाऊद)

उत्तर: «अल्हम्दुलिल्लाहिल्लजी बिनिअम्तिहि ततिम्मुस्सालिहात।»
अर्थ: सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, जसको कृपाले असल कार्यहरू पूरा हुन्छन्। यसलाई हाकिम र अरूले वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: «अल्हम्दुलिल्लाहि अला कुल्ली हाल।»
अर्थ: सबै अवस्थाहरूमा सम्पूर्ण प्रशंसा अल्लाहका लागि नै हो। (सहीहुल जामेअ)

उत्तर: मुस्लिमले भन्छ: «अस्सलामु अलैकुम व रहमतुल्लाहि व बरकातुहु।»
अर्थ: तिमीहरूमाथि शान्ति, अल्लाहको दया र बरकत (आशीर्वाद) होस्। उसको भाइले जवाफ दिन्छ: «व अलैकुमुस्सलामु व रहमतुल्लाहि व बरकातुहु।»
अर्थ: «तिमीहरूमाथि पनि शान्ति, अल्लाहको दया र बरकत (आशीर्वाद) होस्।» यसलाई इमाम तिर्मिजी, अबू दाऊद र अरूले पनि वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: «अल्लाहुम्म सैइबन् नाफिअह।»
अर्थ: हे अल्लाह! यसलाई लाभदायक वर्षा बनाइदिनुहोस्। (बुखारी)

उत्तर: «मुतिर्ना बिफज्लिल्लाहि वरह्मतिहि।»
अर्थ: यो वर्षा हामीमाथि अल्लाहको कृपा र दयाले भएको हो। (बुखारी र मुस्लिम)

उत्तर: «अल्लाहुम्म इन्नी असअलुक खैरहा वअऊजु बिक मिन शर्रिहा»
अर्थ: हे अल्लाह! म तपाईंसँग यसको भलाइ माग्छु र यसको खराबीबाट तपाईंको शरण चाहन्छु। (अबू दाऊद र इब्ने माज)

उत्तर: «सुब्हानल्लजी युसबिहु र्रद्दु बिहम्दिहि वल्मलाइकतु मिन् खीफतिहि।»
अर्थ: उहाँ पवित्र हुनुहुन्छ, बिजुलीले उहाँको प्रशंसा (तस्बीह) गर्छ, र फरिश्ताहरू उहाँको भयका कारण उहाँको तस्बीह गर्छन्। (मुवत्ता इमाम मालिक)

उत्तर: «अल्हम्दुलिल्लाहिल्लजी ‘आफानी मिम्मब्तलाक बिहि, वफज्जलनी ‘अला कसीरिम् मिम्मन् खलक तफजीला।»
अर्थ: सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, जसले मलाई त्यो समस्याबाट सुरक्षा दिनुभयो जसमा तिमी परेका छौ, र उहाँले मलाई आफ्ना धेरै सृष्टिमाथि श्रेष्ठता दिनुभयो। (तिर्मिजी)

उत्तर: हदीसमा छ: «यदि तिमीमध्ये कसैले आफ्ना दाजुभाइमा, वा आफ्नैमा, वा आफ्नो सम्पत्तिमा आफूलाई मन पर्ने कुरा देख्यो भने, उसले त्यसका लागि बरकत (आशीर्वाद) को दुआ गरोस्, किनकि नजर (ईर्ष्यालु दृष्टि) सत्य हो।» यसलाई इमाम अहमद र इब्ने माजा र उनीहरू बाहेक अरुलेपनि वर्णन गरेका छन्।

उत्तर: म यसरी दरूद पठाउँछु:
«अल्लाहुम्म सल्लि अला मुहम्मदिन व अला आली मुहम्मद, कमा सल्लैता अला इब्राहीम व अला आली इब्राहीम, इन्नक हामिदुम्-मजीद। अल्लाहुम्म बारिक अला मुहम्मदिन व अला आली मुहम्मद, कमा बारकता अला इब्राहीम व अला आली इब्राहीम, इन्नक हामिदुम्-मजीद।»
अर्थ: हे अल्लाह! मुहम्मद र मुहम्मदका परिवारमाथि दया गर, जसरी तिमीले इब्राहीम र उनका परिवारमाथि दया गर्यौ। निश्चय नै तिमी प्रशंसित र महिमावान छौ। हे अल्लाह! मुहम्मद र उनका परिवारमाथि बरकत प्रदान गर, जसरी तिमीले इब्राहीम र उनका परिवारमाथि बरकत प्रदान गर्यौ। निश्चय नै तिमी प्रशंसित र महिमावान छौ।)''अल्लाहुम्म सल्लि अला मुहम्मद, व अला आलि मुहम्मद, कमा सल्लैत अला इब्राहीम व अला आलि इब्राहीम, इन्नक हमीदुम् मजीद, अल्लाहुम्म बारिक अला मुहम्मद, व अला आलि मुहम्मद, कमा बारक्त अला इब्राहीम व अला आलि इब्राहीम, इन्नक हमीदुम मजीद"
अर्थ: हे अल्लाह! मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि र उहाँका परिवारमाथि दया गर्नुहोस्, जसरी तपाईंले इब्राहीम र उहाँका परिवारमाथि दया गर्नुभयो। निस्सन्देह, तपाईं प्रशंसित र महिमावान हुनुहुन्छ। हे अल्लाह! मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) माथि र उहाँका परिवारमाथि बरकत प्रदान गर्नुहोस्, जसरी तपाईंले इब्राहीम र उहाँका परिवारमाथि बरकत प्रदान गर्नुभयो। निस्सन्देह, तपाईं प्रशंसित र महिमावान हुनुहुन्छ। (बुखारी र मुस्लिम)
*******

उत्तर: १. वाजिब (फर्ज)।
२. मुस्तहब (राम्रो)।
३. हराम (निषेधित)।
४. मकरूह (अप्रिय)।
५. मुबाह (अनुमतियोग्य)।

उत्तर: १. वाजिब (अनिवार्य): यस्तो काम हो जुन अनिवार्य रूपमा गर्नैपर्छ, जस्तै पाँच समयको नमाज पढ्नु, रमजानको रोजा राख्नु र आमाबाबुप्रति राम्रो व्यवहार गर्नु।
- वाजिब (अनिवार्य): यसलाई गर्नेले पुण्य (सवाब) पाउँछ र छाड्नेले सजाय भोग्नुपर्छ।
२. मुस्तहब: यस्तो काम हो जुन अनिवार्य हुँदैन, जस्तै 'सुन्नत मोअक्क्दह' पढ्नु, रातिको नमाज (तहज्जुदको नमाज) पढ्नु, खाना खुवाउनु र सलाम गर्नु। यसलाई सुन्नत वा मन्दूब पनि भनिन्छ।
- मुस्तहब गर्नेले सवाब (पुण्य) पाउँछ र छाड्नेले सजाय पाउँदैन।
महत्वपूर्ण टिप्पणी:
जब कुनै काम सुन्नत वा मुस्तहब हो भन्ने कुरा मुस्लिमले सुन्छ, उसले त्यसलाई तुरुन्त गर्न पहल गर्नुपर्छ र नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को अनुसरण गर्नुपर्छ।
३. हराम : यस्तो काम जसलाई छोड्नु अनिवार्य हुन्छ, जस्तै रक्सी पिउनु, आमाबाबुको अवज्ञा गर्नु र नातागोता (सम्बन्ध) तोड्नु।
- हराम (निषेधित): जसले यसलाई छोड्छ उसलाई इनाम (पुण्य) मिल्छ र जसले गर्छ उसलाई सजाय हुन्छ।
४. मकरूह (अप्रिय): यसलाई छोड्नु अनिवार्य हुँदैन, जस्तै बायाँ हातले लिनु–दिनु, र नमाजमा कपडा समेट्नु।
- मकरूह: जसले यसलाई छोड्छ उसलाई पुण्य (इनाम) मिल्छ र जसले गर्छ उसलाई सजाय हुँदैन।
५. मुबाह (अनुमतियोग्य): यसमा गर्न वा नगर्न दुवैमा स्वतन्त्रता हुन्छ, जस्तै स्याउ खानु र चिया पिउनु। यसलाई जायज र हलाल पनि भनिन्छ।
- मुबाह (अनुमतियोग्य): यसलाई छोड्नेमा कुनै पुण्य हुँदैन र गर्नेमा कुनै सजाय हुँदैन।

उत्तर: किनबेच र लेनदेन मूल रूपमा जायज (अनुमतियोग्य) हुन्छ, तर केही प्रकारहरू बाहेक जसलाई अल्लाह तआलाले हराम गर्नुभएको छ।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहले व्यापारलाई हलाल (वैध) बनाउनु भएको छ र ब्याज (सूद) लाई हराम (निषेध) गर्नुभएको छ।} [अल-बकरह: २७५]

उत्तर: १. धोखाधडी (गिश), जसमा सामानको दोष लुकाउनु पनि पर्छ।
- अबू हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) अन्नको थुप्रो हुँदै जाँदा उहाँले त्यसमा आफ्नो हात हाल्नुभयो र उहाँका औँलाहरू भिजे। त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: «यो के हो, हे खानेकुराका मालिक?» उसले भन्यो: “पानी परेको छ, हे अल्लाहका रसूल।” तब उहाँले भन्नुभयो: “तिमीले त्यो भिजेको भाग माथि किन राखेनौ ताकि मानिसहरूले देखून्? जसले धोखाधडी गर्छ, ऊ मबाट होइन।” (मुस्लिम)
२. रिबा (ब्याज): जस्तै, मैले कुनै व्यक्तिबाट एक हजार ऋण लिएर पछि उसलाई दुई हजार फिर्ता दिने सर्तमा लिने।
- यो थप (बढी रकम) नै हराम ब्याज हो। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहले व्यापारलाई हलाल (वैध) बनाउनु भएको छ र ब्याज (सूद) लाई हराम (निषेध) गर्नुभएको छ।} [अल-बकरह: २७५]
३. गरर (अनिश्चितता) र जिहालत (अज्ञानता): जस्तै भेडीको थुनमा रहेको दूध बेचनु वा पानीमा भएको माछालाई समातिनु भन्एदा पहिला बेचनु।
- किनभने हदीसमा छ: «अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले अनिश्चित (धोखाधडीयुक्त) किनबेच गर्न निषेध गर्नुभएको छ।» (मुस्लिम)

उत्तर: १. इस्लामको नेमत (कृपा) र तिमी काफिरहरू मध्ये होइनौ।
२. सुन्नतको नेमत र तिमी बिदअत गर्नेहरूमध्ये होइनौ।
३. स्वास्थ्य र निरोगीपनको नेमत, जस्तै सुन्ने, देख्ने, हिँड्ने आदि क्षमताहरू।
४. खानपिन र लुगाफाटोको नेमत (कृपा)।
- अल्लाह तआलाका हामीमाथि धेरै अनगिन्ती कृपाहरू छन्, जसलाई गन्न वा हिसाब गर्न सकिँदैन।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {यदि तिमीहरूले अल्लाहका कृपाहरू गन्न खोज्यौ भने तिमीहरूले तिनलाई गणना गर्न सक्दैनौ। निश्चय नै अल्लाह अत्यन्त क्षमाशील र दयालु हुनुहुन्छ।} [अन्-नहल: १८]

उत्तर: ती (नेमतहरूको) कृतज्ञता (शुक्र) गर्नु वाजिब हो। कृतज्ञता जिब्रोद्वारा अल्लाहको प्रशंसा र गुणगान गरेर तथा सबै कृपा उहाँकै हो भनेर स्वीकार गरेर व्यक्त गरिन्छ। साथै ती नेमतहरूलाई अल्लाह तआलालाई प्रसन्न पार्ने कार्यमा प्रयोग गर्नु, र उहाँको अवज्ञा (पाप) मा प्रयोग नगर्नु पनि कृतज्ञता व्यक्त गर्ने तरिका हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {तिमीहरू मलाई सम्झ, म पनि तिमीहरूलाई सम्झनेछु। मेरो कृतज्ञता गर, र मेरो कृतघ्नता नगर।} [अल्-बकरह: १५२]

उत्तर: ईदुल-फित्र र ईदुल-अजहा। किनकि अनस (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) मदीना आउनुभयो र त्यहाँका मानिसहरूका लागि खेल्ने दुई दिन थिए। उहाँले सोध्नुभयो: “यी दुई दिन के हुन्?” उनीहरूले भने: “हामी इस्लामपूर्व युगमा यी दुई दिनमा खेल्थ्यौं।” त्यसपछि अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो: “निस्सन्देह, अल्लाहले तिमीहरूलाई ती दुई दिनभन्दा उत्तम दुई दिन प्रदान गर्नुभएको छ: ईद अल-अधा र ईद अल-फित्र।” (अबू दाऊद)
यी दुई बाहेकका सबै पर्व (ईद) हरू बिदअत (धर्ममा नयाँ आविष्कार) हुन्।

उत्तर: सबैभन्दा उत्तम महिना रमजान महिना हो।

उत्तर: शुक्रबारको दिन हो।

उत्तर: कुर्बानीको दिन (ईद अल-अधा) र अरफा (अरफात) को दिन पनि भनिएको छ।

उत्तर: कद्रको रात (लैलतुल कद्र)।

उत्तर: आफ्नो दृष्टि तल राख्नु पर्छ। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {आस्थावान पुरुषहरूलाई भनिदेऊ, तिनीहरूले आफ्ना दृष्टि तल राखून्।} [नूर: ३०]

उत्तर: १. खराब कामतर्फ प्रेरित गर्ने मन (नफ्स अम्मारा): यस्तो मन हो जसले मानिसलाई खराब कामतर्फ प्रेरित गर्छ, जब मानिस आफ्नो इच्छालाई पछ्याउँछ र अल्लाह तआलाको अवज्ञा गर्छ। अल्लाह सुब्हानहुले भन्नुभएको छ: {निस्सन्देह आत्मा (नफ्स) त धेरैजसो खराबीको आदेश दिने हुन्छ, सिवाय त्यस्ता व्यक्तिहरूको जसप्रति मेरो पालनकर्ताको दया हुन्छ। निस्सन्देह मेरो पालनकर्ता अति क्षमाशील र अत्यन्त दयालु हुनुहुन्छ।} [यूसुफ: ५३]
२. शैतान: यो मानवको शत्रु हो, जसको उद्देश्य मानिसलाई भ्रष्ट पार्नु, उसलाई खराब कामतर्फ उक्साउनु र अन्ततः नरकमा प्रवेश गराउनु हो। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {शैतानका पाइलाहरूको अनुसरण नगर। निस्सन्देह ऊ तिमीहरूको स्पष्ट शत्रु हो।} [अल-बकरह: १६८]
३. खराब (दुष्ट) साथीहरू: जसले खराब काम गर्न प्रेरित गर्छन् र भलाइ राम्रो कामबाट रोक्छन्। अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छ: {त्यस दिन घनिष्ठ साथीहरू (मित्रहरू) एकअर्काका शत्रु हुनेछन्, तर केवल धर्मीहरू बाहेक।} [अज्जुख्रुफः ६७]

उत्तर: तौबा: अल्लाह तआलाको अवज्ञाबाट फर्केर उहाँको आज्ञापालनतर्फ जानु हो। अल्लाहले भन्नुभएको छः {अनि जसले पश्चात्ताप गर्छ, ईमान ल्याउँछ, सत्कर्म गर्छ र त्यसपछि सही मार्गमा रहन्छ, निस्सन्देह म अत्यन्त क्षमाशील छु।} [ताहा: ८२]

उत्तर:
१. पाप (गुनाह) तुरुन्तै छोड्नु।
२. पहिले गरेको पापमा पछुतो गर्नु।
३. त्यस पापतर्फ फेरि नफर्किने दृढ संकल्प गर्नु।
४. अरूको हक र अन्याय तिनीहरूलाई फिर्ता गर्नु।
अल्लाहले भन्नुभएको छः {अनि जब ती मानिसहरू कुनै अश्लील काम गर्छन् वा आफ्नै आत्मामाथि अन्याय गर्छन्, तब उनीहरूले अल्लाहलाई सम्झन्छन् र आफ्ना पापहरूको लागि क्षमा माग्छन्, अल्लाह बाहेक अरू कसले पापहरू क्षमा गर्न सक्छ? उनीहरू जान्दाजान्दै पनि आफूले गरेको काममा अडिग रहँदैनन्।} [आले इम्रानः १३५]

उत्तर: यसको अर्थ हो: तपाईंले अल्लाहसँग सर्वोच्च सभा (मलए-आला) मा उहाँका नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को प्रशंसा गर्न प्रार्थना गर्नु हो।

उत्तर: तस्बीह भनेको अल्लाह सुब्हानहु व तआलालाई हरेक कमी, दोष र खराबीबाट पवित्र र मुक्त ठहराउनु हो।

उत्तर: अल्लाह तआलाको प्रशंसा गर्नु र उहाँलाई सम्पूर्ण पूर्ण (कमी-रहित) गुणहरूले वर्णन गर्नु हो।

उत्तर: यसको अर्थ हो: अल्लाह सुब्हानहु सबैभन्दा महान् हुनुहुन्छ, हरेक कुराभन्दा ठूलो, उच्च, महान् र सम्मानित हुनुहुन्छ।

उत्तर: यसको अर्थ हो: मानिससँग आफ्नो अवस्थाबाट अर्को अवस्थामा परिवर्तन हुने शक्ति र सामर्थ्य आफैंमा हुँदैन; त्यो सबै अल्लाहबाट मात्र हुन्छ।

उत्तर: यसको अर्थ हो: सेवकले आफ्नो रबसँग आफ्ना पापहरू मेटाइदिन र आफ्ना दोषहरू ढाकिदिन (ढाकछोप गर्न) अनुरोध गर्नु।

उत्तर: धर्मको समझ (फिकह) को फल के हो भने यसले कुरा, कार्य र आस्थालाई सही बनाउँछ, जसबाट संसार र परलोक (आखिरत) मा खुशी प्राप्त हुन्छ।
- मुआविया बिन अबी सुफियान (रजियल्लाहु अन्हुमा) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) ले भन्नुभयो: «अल्लाहले जसको लागि भलाइ चाहनुहुन्छ, उसलाई धर्मको समझ (फिकह) प्रदान गर्नुहुन्छ।» (बुखारी र मुस्लिम)
“युफक्किहहु (يفقهه)” भन्नाले: उसलाई शरई (धार्मिक) हुकुमहरूको ज्ञान भएको विद्वान बनाउनु हो।

उत्तर: - सम्पूर्ण शरीर ढाक्ने हुनुपर्छ।
- आकर्षण (फित्ना) नदेखाउने साधारण लुगा हुनुपर्छ।
– त्यो पारदर्शी (भित्र देखिने) हुनु हुँदैन।
– त्यो फराकिलो (ढीलो) हुनुपर्छ, टाइट (च्यापिएको) हुनु हुँदैन।
– त्यसमा सुगन्ध (इत्र) लगाइएको वा सुगन्धित हुनु हुँदैन।
– त्यो पुरुषको लुगा जस्तो (मिल्दोजुल्दो) हुनु हुँदैन।
– त्यो काफिर (गैर-मुस्लिम) र फासिक (पापी/अश्लील आचरण गर्ने) महिलाहरूको पोशाकजस्तो हुनु हुँदैन।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {हे नबी! आफ्ना पत्नीहरू, आफ्ना छोरीहरू र ईमान भएकी महिलाहरूलाई भन्नुहोस् कि उनीहरूले (बाहिर निस्कँदा) आफ्नो बाहिरी ओढना (जिलबाब) ओढून्। यो बढी उपयुक्त हो, ताकि उनीहरू चिनिऊन् र सताइने छैनन्। र अल्लाह अति क्षमाशील र अत्यन्त दयालु हुनुहुन्छ।} [अल्-अहजाब: ५९]
आयतको अर्थ: हे नबी! आफ्ना पत्नीहरू, आफ्ना छोरीहरू र ईमानवालाहरूका महिलाहरूलाई भनिदिनुहोस् कि उनीहरूले आफ्ना टाउको र अनुहारहरू आफ्ना ओढ्ने र चादरहरूद्वारा ढाकून्, ताकि उनीहरूको अनुहार, छाती र टाउको सुरक्षित रूपमा ढाकियोस्। यसले उनीहरूलाई पहिचान गर्न र सम्मानित रूपमा छुट्याउन अझ उपयुक्त हुन्छ, र उनीहरूमाथि कुनै कष्ट वा दुर्व्यवहार गरिने छैन। अल्लाह धेरै क्षमाशील, अत्यन्त दयालु हुनुहुन्छ; उहाँले पहिलेका गल्तीहरू माफ गर्नुभयो र तपाईंहरूलाई हलाल र हराम स्पष्ट पारेर दया गर्नुभयो।

उत्तर: तक्वा भनेको अल्लाहको आदेश पालन गर्नु र उहाँका निषेधहरूबाट टाढा रहनु हो।
अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {अल्लाहसँग डर (तक्वा) गर र जानिराख, अल्लाह तक्वा गर्नेहरूसँग हुनुहुन्छ।} [अल-बकरह: १९४]

उत्तर: इस्लामको पालन गर्नु हो र पाप तथा गुनाहहरू त्याग्नु हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {हे आस्थावानहरू हो, यदि तिमीहरूले अल्लाहलाई सहयोग गर्यौ भने, उहाँले तिमीहरूलाई सहयोग गर्नुहुनेछ र तिमीहरूका खुट्टाहरूलाई दृढ बनाउनुहुनेछ।} [सूरह मुहम्मद: ७]
- अल्लाह सुब्हानहुले भन्नुभएको छ: {वास्तवमा, अल्लाहले कुनै पनि समुदायको अवस्था परिवर्तन गर्नुहुन्न जबसम्म तिनीहरूले आफैंमा भएको कुरा परिवर्तन गर्दैनन्।} [अर्राद: ११]

उत्तर: दुआ सबैभन्दा महान् इबादतहरूमध्ये एक हो र अल्लाह नजिक पुग्ने सबैभन्दा श्रेष्ठ माध्यमहरूमध्ये एक हो।
- अल्लाह तआलाले भन्नुभएको छः {तिम्रो पालनकर्ताले भन्नुभएको छ: मलाई पुकार, म तिमीहरूको दुआ स्वीकार गर्नेछु। निस्सन्देह, जो मानिसहरू मेरो उपासना (इबादत) गर्नबाट घमण्ड गर्छन्, उनीहरू अपमानित भएर जहन्नममा प्रवेश गर्नेछन्।} [गाफिर: ६०]
- नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नु भएको छ: “दुआ नै इबादत हो।” (अबू दाऊद, तिर्मिजी र इब्ने माजा)